آخرین اخبار
کد خبر: ۳۱۵۹۴۴
تاریخ انتشار: ۰۹ خرداد ۱۳۹۷ - ۱۲:۵۳
علی باقریانی


چکیده
مطلب حاضر به بررسی واکنش مطبوعات اسراییلی به تصمیم ترامپ درباره خروج از برجام می‌پردازد و به این نتیجه می‌رسد که اسراییلی‌ها نگاه واحدی به این تصمیم نداشته‌‎اند. عموم راستگرایان با این باورند که برجام نتوانسته باعث کاهش حمایت ایران از تروریسم و کنترل توان موشکي ایران شود، و به همین خاطر از تصمیم ترامپ حمایت می‌کنند. آنها بازگرداندن تحریم‌ها، بخصوص تحریم‌های بانکی را برای کنترل اقدامات ایران  به ویژه در منطقه خاورمیانه مفید می‌دانند و معتقدند که حتی اروپائیان نیز در نهایت ناچار به پیروی از تصمیم ترامپ خواهند بود و داد و ستد بازرگانی خود را با ایران به حداقل خواهند رساند و در عمل از برجام خارج می‌شوند. از سوی دیگر چپگراها با نکوهش تصمیم ترامپ بر این باورند که تجربه نشان داده است که زور و تهدید همیشه جواب نمی‌دهد. آنها معتقدند بکار گیری ایران در نظام اقتصادی جهانی از حمله به این کشور کارسازتر بوده و با خارج شدن از برجام از یک سو آمریکا و اسراییل وارد بحرانی مخاطره‌ آمیز خواهند شد که روابط این دو را با کشورهای اروپایی و روسیه و چین تحت‌الشعاع قرار خواهد داد و از سوی دیگر جمهوری اسلامی این توجیه را برای ادامه فعالیت‌های تهدیدزای هسته‌ای خود خواهد داشت..

مقدمه
اغلب راستگرایان در اسراییل از جمله بنيامين نتانياهو نخست وزیر و رهبر حزب لیکود از روزهای نخست مذاکرات 1+5 از مخالفان و معترضان به اين توافق بودند. اما طبیعی است که تمام نظرات در اسراییل همسو با نگاه جریانات راست و مذهبی نیست و بر خلاف نظر طیف حاکم در اسراییل، گروهي از سياستمداران و تحليلگران صهيونيستي مانند بیشتر چپگرایان با کليات برجام موافق و آنرا به نفع اسرائيل می‌دانند و فسخ کامل برجام را نه به نفع آمريکا و نه اسرائيل مي‌پندارند.
در روزهایی که تصميم نهايي دونالد ترامپ در مورد مخالفت با برجام و خروج از این توافق بین‌المللی بسیار خبرساز شده است، با مروری بر تحليل‌هاي برخی مطبوعات اسراییلی در می‌یابیم که نگاه فوق الاشاره در مورد تصمیم جنجال برانگیز ترامپ وجود دارد و برخی از این تصمیم حمایت و برخی دیگر از آن انتقاد می‌کنند. اما مهمترین علامت سوال هر دو طیف این است که ترامپ هنوز برنامه مشخصی برای مواجهه با ایران ارائه نکرده و این موضوع برای اسراییلی‌ها نگران کننده است.
در ذیل به برخی تحلیل‌های منتشر شده از هر دو جناح اسراییلی اشاره می‌شود:

- مطبوعات وابسته به جناح چپ:
روزنامه یدیعوت آحرونوت در سرمقاله‌ای نوشته بن درور یمینی(Ben-Dror Yemini)  ضمن اشاره به تقابل غرب با ايران در پرونده هسته‌ای مي‌نويسد که تجربه غرب در رویارویی با کره شمالي نشان داد که زور به تنهايي پاسخگوی مشکلات نيست چراکه پيونگ يانگ علي‌رغم همه فشارهاي بين‌المللي در نهايت برنامه هسته‌ايش را به پيش برد. اما ايران با وجود داشتن رهبران مذهبي در نهايت در راه تعامل با غرب گام برداشت. جمهوري اسلامي ايران به خاطر ملاحظات اقتصادي مردم خود حاضر به این انعطاف و مذاکره و توافق با غرب شد. این مقاله در ادامه ضمن انتقاد از سياست‌هاي تهاجمي ترامپ اشاره مي‌کند که تجربه‌هاي قبلي آمريکا نشان داده است که وارد کردن يک کشور به نظام اقتصاد جهاني کارسازتر از جنگ و حمله به آن کشور بوده است. مثلاً آمريکا عملاً در جنگ ويتنام شکست خورد اما اکنون ويتنام يکي از بزرگترين شرکاي اقتصادي آمريکاست. نمونه ديگر را می‌توان در طرح مارشال دید که طي آن آمريکا پس از جنگ جهاني دوم به جاي تنبیه کشورهاي اروپايي درگير در این جنگ، به آنها کمک کرد تا اقتصاد خود را بازسازي کنند و اکنون شاهد هستيم که اين کشورها از مهمترين متحدين آمريکا هستند. بنابراين خروج از برجام اشتباه است.(1)

يديعوت آحرونوت در مقاله‌ای دیگر به قلم اورلي آزولي (Orly Azoulay) با مقايسه نظرات جمهوريخواهان طبق نظرسنجي اخير آسوشيتدپرس (اکتبر 2017) می‌نویسد، تنها 44 درصد از آنها معتقدند که آمريکا در مسير درست حرکت مي‌کند. اين در حاليست که چهار ماه پيش از آن حدود 60 درصد از جمهوريخواهان به اين موضوع باور داشتند. ترامپ با خروج از برجام پنجره‌ای را خواهد گشود که کل دنيا از جمله آمريکا و اسرائيل را به مخاطره خواهد انداخت. نویسنده ترديد دارد که حتی ترامپ اين توافق را بطور کامل خوانده باشد. وي در پايان اشاره مي‌کند که ترامپ براي اينکه اثبات کند از اوباما برتر است اقدام به تضعيف بزرگترين دستاورد جهانی کرده است. دستاوردي که اسرائيل در سايه آن به آرامش مي‌رسيد.(2)

الداد شاويت (Eldad Shavit) رئيس بخش تحقيقات دفتر نخست وزيري اسرائيل و رئيس بخش تحقيقات واحد اطلاعاتي ارتش در يادداشتي در مورد تصميم ترامپ براي فسخ برجام مي‌نويسد که تخريب برجام باعث ايجاد بحران در روابط آمريکا با متحدين اروپايي خود و همچنين با روسيه و چين خواهد شد که اين مساله بصورت اجتناب ناپذيري بحران جهاني را در پي خواهد داشت.(3)

- مطبوعات جناح راست:
روزنامه جروزالیم پست در سرمقاله‌ای با عنوان «ترامپ در مقابل ايران» (TRUMP VS. IRAN)، با قبول این که برجام در متوقف ساختن ایران در حمایت از تروريسم و گسترش توان موشکي‌اش موفق نبوده است، تصميم يکجانبه از سوي ترامپ آن هم بدون ارائه پيشنهاد جايگزين را نه به نفع آمريکا می‌داند و نه به نفع اسرائيل. در مقطع کنونی در مورد برجام هم در آمريکا و هم در جامعه جهاني اجماع لازم وجود ندارد و اگر ترامپ نتواند اين اجماع سازي را انجام دهد آنگاه ايران بيش از پيش به گسترش برنامه هسته‌ای خود ادامه خواهد داد و این به ضرر ماست. نويسنده در پايان خاطر نشان می‌سازد که پاره کردن برجام کار سختی نيست اما نداشتن راهبرد مشخص در قبال برجام از سوي ترامپ، هم به ضرر آمريکا خواهد بود و هم اسرائيل.(4)

این روزنامه در يادداشتي ديگر به قلم آلن درشويتز (ALAN DERSHOWITZ)، اشاره دارد که ترامپ در موقعيت سختي قرار گرفته است. نویسنده ضمن يکي دانستن ايران و کره شمالي معتقد است که تحريم اقتصادي در مورد کره شمالي کارساز نبوده است و از طرفي نيز گزينه نظامي بايد آخرين گزينه باشد. وی در ادامه خاطر نشان می‌سازد که در هر صورت ترامپ نبايد منتظر بماند تا ايران و کره شمالي روز به روز تهديد آفرين‌تر شوند. وي در پايان مي‌نويسد که ميزان طوفانِ آینده، بستگي به تصميم ايران و کره شمالي دارد.(5)

يوناه جرمي باب (YONAH JEREMY BOB)، در مقاله‌ای دیگر  با این سوال که آيا ترامپ تحريم‌ها عليه ايران را فسخ خواهد کرد؟ می‌نويسد که اگر ترامپ واقعاً مي‌خواهد به اسرائيل کمک کند بايد حضور ايران در سوريه را محدود سازد و اين از هرچيزي براي امنيت اسرائيل مهم‌تر است.(6)

- مطبوعات حریدی و مذهبی:
روزنامه هامودیا در مقاله‌اي به قلم الي ليک (Eli Lake) ضمن تمجید از اقدام ترامپ در لغو برجام، تضعیف طرح‌هایی که ايران یکسوی آن است را آغاز خوبي برای رویکرد مقابله‌ای ترامپ دانست. عصباني نگه داشتن ايران به واسطه لغو برجام کارساز است. اما ترامپ از اهرمي که به وجود آورده چگونه بايد استفاده کند؟ يکي از گام‌هاي موثر در اين راه تغيير بازيگران آمريکايي تأثیرگذار است. مثلاً به اعتقاد نويسنده، تغییر رکس تيلرسون وزير خارجه پیشین آمريکا و جایگزینی مایک پمپئو اقدام بسیار خوبی بوده است. چرا که وی کارايي لازم در اين عرصه را نداشت و سياست‌هاي وي در خصوص سوريه و کره شمالي کارساز نبود و شکست خورد. وی در ادامه خاطر نشان می‌سازد که بکارگیری فردی ضد ايراني و آشنا به امور کنترل تسليحات و حقوق بين‌الملل مانند جان بولتون بسیار مفید است. نويسنده در پايان تأکيد مي‌کند که بايد از افراد خشن‌تر (نسبت به ایران) استفاده شود و افراد نجيب، قبلاً امتحانشان را پس داده‌اند.(7)

نتيجه‌گيري
اين موضوع که آيا برجام به نفع رژيم صهيونيستي بوده است یا به ضرر آن، مساله‌اي است که حتی سیاستمداران و تحلیلگران اسراییلی نیز در جواب آن با یکدیگر اشتراک نظر ندارند. پس طبیعتاً واکنش آنها نسبت به لغو برجام نیز متقابلاً یکسان نخواهد بود. مطبوعات راستگرا، با این ادعا که برجام نتوانسته باعث کاهش حمایت ایران از تروریسم و نفوذ ایران در منطقه و همچنین کنترل توان موشکي ایران شود، از ترامپ به خاطر خروج از برجام تمجید می‌کنند و معتقدند که بازگرداندن تحریم‌ها باعث فلج شدن اقتصاد ایران می‌شود به حدی که ایران در آستانه فروپاشی قرار خواهد گرفت. این واقعیت که بازگرداندن تحریم‌ها، سیستم بانکی را نیز شامل می‌شود، به مفهوم آن است که حتی اروپائیان نیز در نهایت امر ناچار خواهند بود از تحریم‌های ایالات متحده پیروی کرده و داد و ستد بازرگانی خود را با ایران به حداقل برسانند و عملاً آنها هم از برجام خارج شوند. در عین حال آنها این اعتقاد را دارند که ترامپ هنوز همه درها را نبسته و برخی احتمالات را باز گذاشته است. برقراری دوباره برخی از تحریم‌های عمده، جنبه فوری ندارد و به کشورهای اروپایی امکان می‌دهد که با رژیم ایران در تماس باشند و بکوشند توافق بهتری به دست آورند و برجام کنونی مورد بازنگری قرار گیرد و محدودیت‌های بیشتری برای ایران در پی داشته باشد.

از سوی دیگر مطبوعات جناح چپ با نکوهش این اقدام از سوی ترامپ معتقدند که تجربه رویارویی با کره شمالی نشان می‌دهد که زور همیشه جواب نمی‌دهد. حال که رهبران مذهبی ایران حاضر به مذاکره و توافق شده‌اند، نباید فرصت به وجود آمده را به راحتی از دست داد. بکارگیری ایران در نظام اقتصادی جهانی از حمله به این کشور کارسازتر است. آنها بر این باورند که با خارج شدن از برجام کل دنیا وارد بحرانی مخاطره‌آمیز خواهد شد و روابط آمریکا با متحدین اروپایی و همچنین روسیه و چین تحت‌الشعاع قرار می‌گیرد و به طبع آن روابط اسراییل با این کشورها آسیب خواهد دید. تصمیم یکجانبه بدون ارائه پیشنهاد جایگزین نه به نفع آمریکا است و نه به نفع اسراییل.

*کارشناسی ارشد مطالعات منطقه‌‌ای و کارشناس مسایل فلسطین و رژیم صهیونیستی

پی‌نوشت‌ها:
1- "Trump’s ‘madness’ may be doing the trick" , 04.30.18 , by:  Ben-Dror Yemini at: https://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-5246226,00.html
2- "Iran another chapter in Trump’s march of folly”, by: Orly Azoulay, 10.10.17, at: https://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-5026783,00.html
3- "Trump’s Mideast policy: No motivation, no courage”, by: Eldad Shavit,  09.23.17, at: https://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-5018166,00.html
4- "TRUMP VS. IRAN”, BY: JPOST EDITORIAL, OCTOBER 8, 2017, at: https://www.jpost.com/Opinion/Trump-vs-Iran-506988
5- "TRUMP’S ‘CALM BEFORE THE STORM’ IS A MESSAGE TO NORTH KOREA AND IRAN”, by: ALAN DERSHOWITZ, OCTOBER 9, 2017, at: https://www.jpost.com/Opinion/Trumps-calm-before-the-storm-is-a-message-to-North-Korea-and-Iran-507078
6- "ANALYSIS: WILL TRUMP WAIVE SANCTIONS AGAINST IRAN?”, BY: YONAH JEREMY BOB, MAY 15, 2017, at: https://www.jpost.com/Arab-Israeli-Conflict/Analysis-Will-Trump-waive-sanctions-against-Iran-490738
7- "Trump Has Created Leverage Against Iran. Now He Needs a Closer.”, By Eli Lake, September 22, 2017, at: https://www.bloomberg.com/view/articles/2017-09-22/trump-has-created-leverage-against-iran-now-he-needs-a-closer

 
نام:
ایمیل:
* نظر: