آخرین اخبار
کد خبر: ۳۱۵۹۴۲
تاریخ انتشار: ۰۹ خرداد ۱۳۹۷ - ۱۰:۵۶
مهدی آشنا


چکیده
با روی کار آمدن دولت ترامپ، مقابله با نفوذ منطقه‌ای ایران به عنوان یکی از اولویت‌های ایالات متحده در منطقه مطرح شده است. این مساله همچنین یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های‌‌ برخی از موسسات و اندیشکده‌های پرنفوذ صهیونیستی در ایالات متحده مخصوصاً در حوزه سیاست خارجی است. یمن یکی از حوزه‌هایی است که از دید این اندیشکده‌ها مقابله با نفوذ ایران در آنجا مهم است. سوال این است که اسرائیل چه منافعی در یمن دارد و اندیشکده‌های صهیونیستی آمریکا برای مقابله با ایران در آنجا چه سیاست‌هایی را پیشنهاد می‌دهند؟ فرضیه این است که کنترل باب المندب، منابع طبیعی یمن و جلوگیری از قدرت یابی انصارالله که برای اسرائیل به منزله یک حزب الله دیگر و متحد طبیعی ایران خواهد بود از جمله منافع مهم اسرائیل در یمن است و اندیشکده‌های صهیونیستی به منظور تأمین این منافع، پیگیری سیاست‌های متنوعی را به دولت آمریکا پیشنهاد می‌دهند.

مقدمه
با خیزش‌های مردمی عربی در سال 2011 در کشورهای مصر، تونس، لیبی و یمن ساختار قدرت در غرب آسیا و شمال آفریقا تغییر شکل یافت. متحدان کلیدی رژیم اسرائیل مثل حسنی مبارک از دست رفتند و احتمال شکل‌گیری حکومت‌های انقلابی مخالف اشغالگری اسرائیل و حمایت از حقوق فلسطینیان افزایش یافت. این حوادث زنگ خطر تحولات آینده جهان عرب را برای اسرائیل به صدا درآورد. یکی از کشورهای عربی حساس برای اسرائیل اکنون یمن است. سوال این است که یمن به چه دلایلی برای رژیم اسرائیل از اهمیت زیاد برخوردار است و اندیشکده‌های صهیونیستی آمریکا چه سیاست‌هایی را در قبال آن پیشنهاد می‌دهند؟

منابع طبیعی یمن
یکی از دلایل توجه اسرائیل به یمن منابع طبیعی این کشور است که به دلیل جنگ‌های پیاپی و ضعف سرمایه‌گذاری دست نخورده باقی مانده است. ذخایر هیدروکربنی یمن که محدود به استان‌های نفتی نیست و در آب‌های سرزمینی این کشور در اقیانوس هند و دریای سرخ هم امتداد دارند از جمله منابعی است که برای اسرائیل جاذبه دارد.(1)

کنترل تنگه باب المندب
باب المندب از چند لحاظ برای اسرائیل مهم است. در استراتژی نظامی و امنیتی اسرائیل، اطمینان یافتن از این که دشمنان بر این آبراه مهم مسلط نمی‌شوند حیاتی است. نگرانی اسرائیل در خصوص باب المندب از یک طرف ناشی از جایگاه جغرافیایی آن و از طرف دیگر ناشی از خطراتی است که این رژیم را تهدید می‌کند. دیوید بن گوریون بنیانگذار رژیم اسرائیل در خصوص چرایی این که اسرائیل می‌خواست بر دریای سرخ مسلط شود گفت «ما از لحاظ خشکی محصور شده‌ایم و دریا تنها راه دسترسی ما به جهان و دیگر قاره‌هاست.» حمل و نقل دریایی بخش بزرگی از اقتصاد اسرائیل را شامل می‌شود که بخش زیادی از آن از طریق دریای سرخ و باب المندب انجام می‌شود. به همین دلیل باب المندب اهمیت زیادی برای اسرائیل دارد. اسرائیل در اریتره در نزدیکی باب المندب پایگاه‌هایی نظامی برای نظارت بر ترافیک دریایی و حفظ امنیت کشتی‌های خود دایر کرده است. جزیره یمنی پریم نیز که به نظر می‌رسد تحت کنترل اسرائیلی‌هاست برای نظارت بر رفت و آمد کشتی‌های نظامی و بازرگانی استفاده می‌شود.(2) به قدرت رسیدن انصار الله یعنی از دست رفتن کنترل اسرائیل بر باب المندب. ارتش یمن که متحد انصارالله است چندین بار تهدید کرده است که پایگاه‌های اسرائیل را در اریتره هدف حمله قرار خواهد داد.(3)

جلوگیری از قدرت‌یابی انصار الله
انصار الله جریانی سیاسی و نظامی شامل شیعیان زیدی یمن است که دارای ایدئولوژی امپریالیسم ستیزی و صهیونیسم ستیزی است. اسرائیلی‌ها با ذکر اعلام آمادگی رهبران انصار الله برای مبارزه علیه اسرائیل این جنبش را تهدیدی مشابه حزب الله و حماس قلمداد می‌کنند. به همین دلیل اسرائیل برای مقابله با انصار الله به عربستان سعودی کمک‌های نظامی ارائه می‌کند. حتی بنا به گفته سخنگوی وزارت دفاع عربستان در تاریخ 12 اردیبهشت 96 یک جنگنده اسرائیلی یک مرکز آموزشی وابسته به حوثی‌ها را در استان تعز هدف حمله قرار داده است.(4)

مقابله با حزب الله
«حنین غدار» کارشناس موسسه واشنگتن می‌نویسد برای مقابله با حزب الله باید منطقه‌ای فکر کرد. از نظر او از سال 2006 حزب الله نفوذ خود را به طور قابل توجهی گسترش داده است و دیگر تنها یک گروه شبه نظامی لبنانی نیست و عمیقاً در منطقه، عمدتاً در سوریه و عراق و تا حدی در یمن درگیر شده است و قدرت خود را در درون نهادهای دولتی لبنان مستحکم کرده است. بنابراین طرح‌ها و سیاست‌هایی که هدفشان محدود کردن تهدید حزب الله در داخل و خارج از لبنان است- خواه از طریق ابزارهای نظامی یا دیپلماتیک- نباید نقش منطقه‌ای جدید این گروه را نادیده بگیرند.(5)

اندیشکده‌های صهیونیستی و مقابله با نفوذ ایران در یمن
مقابله با ایران
«الکساندرا گاتوسکی» تحلیلگر امور نظامی در بنیاد دفاع از دموکراسی‌ها، تمرکز بر حمایت ایران از انصارالله را بخشی از مبارزه گسترده‌تر برای ایجاد اختلال در نفوذ ایران در منطقه می‌داند. در این راستا به بهانه‌هایی همچون انتقال موشک از ایران به یمن و نقض قطعنامه‌های شورای امنیت در خصوص تحریم تسلیحاتی یمن و همچنین قطعنامه 2231 که برجام را رسمیت بخشیده است و حاوی بندهایی ناظر بر تکنولوژی موشک‌های بالستیک است تمسک جسته می‌شود.(6) «بهنام بن طالبلو» و گاتوسکی اعضای بنیاد دفاع از دموکراسی معتقدند حمایت ایران از حوثی‌ها نفوذ منطقه‌ای ایران را با حداقل هزینه تقویت می‌کند.(7)
اندیشکده‌های صهیونیستی و مقابله با نفوذ ایران در یمن

سیاست‌های پیشنهادی اندیشکده‌ها در قبال یمن
«مایکل نایتس» عضو موسسسه واشنگتن در 17 آبان 96 یک ماه قبل از کشته شدن علی عبدالله صالح در گزارشی سه راهکار برای مقابله با توسعه موشکی ایران در یمن ارائه می‌دهد: 1- تسریع تلاش‌ها برای متلاشی کردن اتحاد صالح با حوثی‌ها 2- تقویت و هوشمندسازی محاصره دریایی 3- کمک به عربستان برای فایق آمدن بر تهدید موشک‌های بالستیک.(8)
نایتس در تحلیلی دیگر با عنوان «از کار انداختن بمب‌های کنارجاده‌ای ایران در یمن» توصیه می‌کند که آمریکا و سازمان ملل برای تسریع در پایان بخشیدن به جنگ باید فوراً از تخصص و مستندات خود در مقابله با مهمات پیشرفته ایران در یمن استفاده کنند. او می‌گوید آمریکا، بریتانیا و دیگر شرکا باید متخصصانی را به یمن بفرستند تا تهدید پرتابه‌های انفجاری و دیگر دستگاه‌های انفجاری ابداعی و مین‌ها را در یمن ارزیابی کنند. باید دوره‌های آموزشی فشرده برای افسران ائتلاف عربی در خصوص رعایت اصول ایمنی و تحلیل الگوی دستگاه‌های انفجاری و مین‌ها فراهم شود چون آنها تقریباً به طور کامل فاقد چنین قابلیت‌هایی هستند. بنابراین نیروهای ائتلاف عربی باید با به کارگیری فناوری آمریکایی مقابله با دستگاه‌های انفجاری را سرعت بخشند.
 
اندیشکده‌های صهیونیستی و مقابله با نفوذ ایران در یمن
مایکل نایتس معتقد است تا زمانی که حوثی‌ها کنترل پایتخت و بزرگترین بندر یمن را در اختیار دارند انگیزه‌ای برای مذاکره ندارند و تنها ترس از دست دادن این امتیازات می‌تواند آنها را پای میز مذاکره بکشاند. او می‌گوید ایالات متحده باید حمایت خود از ائتلاف عربی را گسترش دهد و اطلاعاتی فراهم کند که بتواند به آنها کمک کند سیستم‌های جدید موشک‌های زمین به هوا و مکان‌ها و مسیرهای کنترل و فرماندهی دفاع هوایی را شناسایی کنند. توصیه دیگر او این است که آمریکا و متحدان باید کمک به ائتلاف عربی را برای حفظ عملیات‌های ممانعتی شدید دریایی برای گرفتن تسلیحات قاچاق ایرانی با استفاده از لنج در سراسر ساحل یمن ادامه دهند.(9) فرزین ندیمی و مایکل نایتس توصیه می‌کنند که آمریکا باید با ائتلاف عربی برای افشای قاچاق موشک‌های زمین به هوا یا سیستم‌های جنگ الکترونیک توسط ایران همکاری کند.(10) بهنام بن طالبلو عضو بنیاد دفاع از دموکراسی نیز جلوگیری از انتقال سامانه‌های پیشرفته دفاع هوایی توسط ایران به یمن را یکی از دغدغه‌های بسیار مهم ذکر می‌کند.(11)
 
اندیشکده‌های صهیونیستی و مقابله با نفوذ ایران در یمن
«نیکول سالتر» عضو بنیاد دفاع از دموکراسی در تحلیل سفر جیمز متیس وزیر دفاع آمریکا به عمان در 20 اسفند 96 می‌نویسد انتقال نگرانی‌های آمریکا درباره انتقال تسلیحات ایرانی از عمان به یمن و فشار به سلطان قابوس برای انجام اقدامی قوی برای مقابله با این کار مهم خواهد بود. از نظر او در این راستا همکاری آمریکا و عمان برای نظارت بر آب‌های نزدیک استان ظفار و مسیرهای شناخته شده زمینی بسیار مهم است.(12)
در نهایت این اعتقاد وجود دارد که آمریکا باید راه حلی دیپلماتیک برای جنگ به عنوان یکی از مهم‌ترین اهداف استراتژیک کوتاه مدت در خاورمیانه پیدا کند. چون از نظر او این جنگ لطفی بزرگ برای ایران است که تقریباً هیچ هزینه و ریسکی را در یمن متقبل نمی‌شود اما سبب حواس پرتی پرهزینه و بدنام کننده برای عربستان و شرکایش شده است.(13)

نتیجه‌گیری
مقابله با نفوذ منطقه‌ای ایران یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های‌‌ برخی از موسسات و اندیشکده‌های پرنفوذ صهیونیستی در ایالات متحده مخصوصاً در حوزه سیاست خارجی است. یمن یکی از حوزه‌هایی است که از دید این اندیشکده‌ها مقابله با نفوذ ایران در آنجا مهم است. کنترل باب المندب، منابع طبیعی یمن و جلوگیری از قدرت‌یابی انصارالله که برای اسرائیل به منزله یک حزب الله دیگر و متحد طبیعی ایران خواهد بود از جمله منافع مهم اسرائیل در یمن است و اندیشکده‌های صهیونیستی به منظور تأمین این منافع، پیگیری سیاست‌های متنوعی را به دولت آمریکا پیشنهاد می‌دهند. تعیین دقیق عرصه‌هایی که نیاز به افزایش کمک نظامی آمریکا و متحدانش دارد مثل مقابله دستگاه‌های انفجاری ابداعی، محاصره دریایی و شناسایی مراکز کنترل و فرماندهی؛ توسل به بهانه‌هایی مانند قاچاق تسلیحاتی و نقض قطعنامه‌های شورای امنیت از سوی ایران، و تلاش‌های سیاسی مخصوصاً از طریق عمان برای پایان آبرومندانه جنگ و فرار از هزینه‌های مالی و حیثیتی آن از جمله سیاست‌های پیشنهادی این موسسات است.

* دانشجوی دکتری روابط بین‌الملل و دستیار تحقیق در موسسه تحقیقات و پژوهش‌های سیاسی علمی ندا

پی‌نوشت‌ها
1- Alwaght (Monday 9 October 2017), How Israel Takes Advantage of Yemen Crisis?, at: http://alwaght.com/en/News/113413/How-Israel-Takes-Advantage-of-Yemen-Crisis?
2- Ibid
3- Seth J. Frantzman (March 26, 2018), Houthis, Hezbollah and Hamas: Israel and Saudi Arabia face similar threats, Jerusalem post, at: http://www.jpost.com/Arab-Israeli-Conflict/Houthis-Hezbollah-and-Hamas-Israel-and-Saudi-Arabia-face-similar-threats-547169
4- Libertyfighters (May 2, 2017), Saudi Defense Ministry spokesman: the first squadron of Israeli F-16s Joined Saudi Coalition against Yemeni rebels, AT: http://www.libertyfighters.uk/middle-east/saudi-defense-ministry-spokesman-the-first-squadron-of-israeli-f-16s-joined-saudi-coalition-against-yemeni-rebels/
5- Hanin Ghaddar (May 24, 2017), To Stop the New Hezbollah, Think Regionally, Washington Institute, at: http://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/view/to-stop-the-new-hezbollah-think-regionally
6- Alexandra Gutowski (19th December 2017), Houthis fire another missile on Riyadh, FDD's Long War Journal, at: http://www.defenddemocracy.org/media-hit/alexandra-n-gutowski1-houthis-fire-another-missile-on-riyadh/
7- Behnam Ben Taleblu and Alexandra N. Gutowski (9th November 2017), U.S. Backs Saudi Claim about Iranian Missile Support to Yemeni Rebels, FDD Policy Brief, at: http://www.defenddemocracy.org/media-hit/behnam-ben-taleblu-us-backs-saudi-claim-about-iranian-missile-support-to-yemeni-rebels/
8- Michael Knights (November 8, 2017 ), Countering Iran's Missile Proliferation in Yemen, Washington Institute, at: http://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/view/countering-irans-missile-proliferation-in-yemen
9- Michael Knights(March 26, 2018), Defeating Iran's Roadside Bombs in Yemen, Washington Institute, at: http://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/view/defeating-irans-roadside-bombs-in-yemen
10- Farzin Nadimi and Michael Knights (April 4, 2018 ), Iran's Support to Houthi Air Defenses in Yemen, Washington Institute, at: http://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/view/irans-support-to-houthi-air-defenses-in-yemen
11- Behnam Ben Taleblu (5th December 2017), Analysis: Reported link between Houthi and Iranian ballistic missiles, FDD's Long War Journal, at: http://www.defenddemocracy.org/media-hit/behnam-ben-taleblu-analysis-reported-link-between-houthi-and-iranian-ballistic-missiles/
12- Nicole Salter(12th March 2018), Oman Needs to Prevent Iranian Weapons Shipments to Houthis, FDD Policy Brief, at: http://www.defenddemocracy.org/media-hit/nicole-salter-oman-needs-to-prevent-iranian-weapons-shipments-to-houthis/
13- Michael Knights (February 5, 2018), Supporting the New Gulf Effort to Ease Yemen's Humanitarian Crisis, Washington Institute, at: http://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/view/supporting-the-new-gulf-effort-to-ease-yemens-humanitarian-crisis
نام:
ایمیل:
* نظر: