آخرین اخبار
کد خبر: ۳۱۵۹۱۰
تاریخ انتشار: ۲۷ اسفند ۱۳۹۶ - ۱۱:۴۱
عارف بیژن
مرکز علوم و امور بین‌الملل بلفِر، مدرسه‌ هاروارد کندی ؛ بخش دوم- مواضع

چکیده
مرکز علوم و امور بین‌الملل بلفِر، به عنوان مکانی برای ارائه طرح ها و پیشنهاد های استراتژیک برای سیاست خارجی آمریکا از تمامی افراد دانشگاهی، دولتی و نظامی استفاده می کند. سوالی که مطرح است اینکه این مرکز نسبت به ایران، محور مقاومت و رژیم صهیونیستی چه دیدگاه هایی دارد و برای هر کدام از دیدگاه ها چه راهکار هایی را پیشنهاد می دهد؟ آنچه محتمل است اینکه مرکز بلفِر معتقد است، اول، در ناآرامی های اخیر ایران، آمریکا بازیگر اصلی نبوده است و نقش مردم پررنگ تر بوده است. دوم، برنامه موشکی ایران بسیار خطرناک تر از برنامه هسته ای است و به همین دلیل برای تامین امنیت آمریکا و رژیم صهیونیستی و کنترل خشونت‌طلبی منطقه ای ایران، آمریکا باید در برجام بماند. نکته سوم اینکه معتقدند تلاش های ایران و حزب الله برای گسترش جای پای خود در سوریه هم اکنون افزایش یافته و برای مقابله موثر با ایران-حزب الله- سوریه، آمریکا و رژیم اسراییل بایستی یک استراتژی جامع تدوین کنند. نکته چهارم، اگرچه رژیم صهیونیستی توانسته با کشورهای مختلف در ارتباط باشد، اما تصویر بین‌المللی آن کاهش یافته و این تقصیر سیاست های نتانیاهو است.

مقدمه
مرکز علوم و امور بین‌الملل بلفِر (The Belfer Center for Science and International Affairs)، که وابسته به مدرسه‌کندی هاروارد در آمریکا است، در زمینه‌های دیپلماسی و امنیت بین‌المللی، مسائل زیست محیطی و منابع طبیعی، علم و سیاست تکنولوژی فعالیت می‌کند. سوالی که مطرح است اینکه مرکز بلفِر در قبال ایران، حزب الله در سوریه و خود رژیم صهیونیستی چه دیدگاه هایی دارد؟ آنچه محتمل است اینکه این مرکز برنامه موشکی ایران را خطری برای اسرائیل و آمریکا می‌داند و معتقد است باید با ماندن در برجام از این تهدید جلوگیری کرد. دوم اینکه حضور و نفوذ ایران و حزب الله در سوریه افزایش یافته است و اسرائیل و آمریکا بایستی یک استراتژی جامع برای این موضوع تدوین کنند و معتقدند علی‌رغم موفقیت رژیم صهیونیستی در برقراری رابطه با کشورهای دیگر، تصویر آن در سطح بین‌المللی کاهش یافته است.

الف) ایران و محور مقاومت
مرکز بلفِر معتقد است که ایران و حزب الله به دنبال گسترش نفوذ خود در منطقه هستند و در این راه از تمامی ابزارهای موجود استفاده می کنند که شامل استفاده از سلاح هسته ای، موشک های بالستیک، کمک به گروه‌های تروریستی تا تهدید رژیم صهیونیستی است. در ادامه به چند مورد از این دیدگاه ها پرداخته خواهد شد.
- عدم بازیگری آمریکا در ناآرامی های اخیر ایران: در ارتباط با ناآرامی‌های اخیر در ایران خانم سحر نوروز زاده و آندرو میلِر (Andrew Miller) مقاله‌ای با عنوان «تشخیص محدودیت نفوذ آمریکا در ایران» نوشتند مردم ایران تحت فشار، سرکوبی، فساد، نابرابری اقتصادی به دنبال تغییرات ساختاری هستند و در ابتدا به نظر می رسید مانند سرکوب اعتراضات «جنبش سبز» سال 2009 در ایران، اقدامات آمریکا می‌تواند سرنوشت این دور از اغتشاشات را تعیین کند. علی‌رغم ادعاهای رهبر ایران، آمریکا نه بازیگر اصلی در ناآرامی‌های اخیر ایران بود و نه بازیگر اصلی در مصر 2011، بلکه اعتراضات گسترده دیکتاتوری مصر را مجبور کرد از قدرت کنار برود و این مهم با دهه ها مبارزات سیاسی، اقتصادی و اجتماعی هدایت شد. آمریکا باید از افرادی که به طور مسالمت‌آمیز اعتراض می کنند، حمایت کند. در نهایت اینکه آمریکا باید با دقت در اظهارات و اقدامات خود گام بردارد و در ارتباط با اعتراضات باید بداند که در نهایت این مردم ایران هستند که کشته می‌شوند.(1)

- طرح مقابله ای با برنامه موشکی ایران: هنری سوکولسکی(Henry Sokolski) و ویلیام توبی (william Tobey) با انتشار مطلبی با عنوان «چگونگی متوقف کردن برنامه موشکی ایران» با اشاره به صحبت های محمد علی جعفری، فرمانده سپاه پاسداران که گفت تهران محدوده 242/1 مایل بر روی موشک های بالستیک سطح به سطح خود اعمال می کند، به صراحت بیان داشتند که آمریکا برای مقابله با این تهدید تنها نیست. نویسندگان معتقدند با اینکه همه می دانند که ایران امکان استفاده از کلاهک های هسته ای را در هر کجای دنیا دارد اما نه کنگره و نه کاخ سفید اقدام مثبتی در راستای جلوگیری از این تهدید انجام نداده اند. دو راه برای پیشگیری از این تهدید وجود دارد:

الف) جدای از توافق هسته ای، آمریکا، آژانس فضایی اروپا (European Space Agency)، چین و روسیه باید خدمات پرتاب (راه‌اندازی) تجاری به ایران، رژیم صهیونیستی، مصر، ترکیه و دولت های شورای خلیج فارس در مقابل موافقت آنها برای تعلیق پرتاب یا آزمایش بیشتر موشک در فضا، ارائه دهند. هدف در اینجا حصول اطمینان از این است که همه این کشورها از جمله ایران، بتوانند از مزایای صلح‌آمیز دسترسی به فضا بدون آنکه محدودیتی داشته باشند بهره‌مند شوند.

ب- آمریکا، چین، روسیه، فرانسه و بریتانیا باید متعهد شوند که موشک های زمین به زمین دوربرد یا اجزای کلیدی آن را به هر گروهی در خاورمیانه صادر نکنند. آنها باید اصرار داشته باشند تا ایران هم این کار بکند. برای کمک به اجرای این موضوع، اعضای سازمان ابتکار امنیت و توسعه بین المللی (international Proliferation Security Initiative) باید مشاوره بدهند و تلاش های خود را با سی و پنج دولت رژیم کنترل تکنولوژی موشک ( Missile Technology Control Regime) مورد توجه قرار دهند. این ابزار می تواند برای دولت ترامپ برای متحد کردن یا ایجاد ائتلاف علیه برنامه موشکی ایران و برجام به کار گرفته شود.(2)

مرکز علوم و امور بین‌الملل بلفِر، مدرسه‌ هاروارد کندی ؛ بخش دوم- مواضع

توافق هسته ای ایران بد است: به زعم ایهود باراک نخست وزیر اسبق رژیم صهیونیستی و یکی از کارشناسان این مرکز در واقع، آمریکا باید سعی کند کره شمالی را مهار کند تا به ایران بهانه ای برای برهم زدن توافق را ندهد. همچنین ترامپ باید فرایندی را آغاز کند که طی آن کنگره آمریکا بتواند تحریم هایی را علیه ایران تحمیل کند. ایران می تواند تصمیم آمریکا برای انکار این توافق را به عنوان توجیهی برای احیای برنامه هسته ای خود در نظر بگیرد. در نهایت اینکه قانون بازنگری توافقنامه هسته‌ای ایران(Iran Nuclear Agreement Review Act) به رئیس جمهور آمریکا اجازه می دهد تا معامله را لغو کند، اگر ایران شرایط خود را نقض کند و دست‌کم از لحاظ فنی ایران چنین کاری نکرده است.(3)
مرکز علوم و امور بین‌الملل بلفِر، مدرسه‌ هاروارد کندی ؛ بخش دوم- مواضع

استراتژی مقابله ایران و حزب الله در سوریه: فرِلیک چاک (Freilich Chuck) با اشاره به تحولات روی داده در سوریه و حضور بازیگران منطقه ای و فرا منطقه ای در کشور سوریه بیان داشت، افزایش تحرکات در شمال سوریه، هم یک امر موقتی در خصومت و هم بازتابی از افزایش اعتماد به نفس اسد و هم‌پیمانانش مانند ایران است و اینکه یک نشانه شوم از رویدادهای آینده است. در واقع، خطر درگیری های بعدی در شمال سوریه تبدیل به رویارویی بین اسرائیل و ایران می شود. بنابراین برای مقابله موثر با محور ایران- حزب الله- سوریه، که تحت حمایت روسیه است، اسرائیل باید یک استراتژی جامع را به جای سیاست فعلی واکنش تاکتیکی تکرار شونده(مکرر) تدوین کند.
اولین جزء یک استراتژی، نمایش مداوم خویشتن داری و شکیبایی نظامی بر اساس رویکرد بلندمدت مدیریت تعارض است. عملیات نظامی باید تنها زمانی انجام شود که واقعاً ضروری باشد و باید به دنبال جایگزین های دیگر برای نمایش قدرت برای اهداف «نگهداری بازدارندگی» (Deterrence Maintenance) باشد.

دوم، به همراه خویشتن داری نظامی، میانه روی را رعایت کنند. اسرائیل بدون شک با انواع شرایط غیر قابل تحمل مواجه است. در این میان، روسیه و ایران هم نمی خواهند قادر به تحمل تحقیر دولت متبوعشان (سوریه) برای توانایی پرواز اسرائیل در هر جایی از فضای سوریه نیستند. به عنوان مثال، در طول جنگ 1969-1971 جنگ فرسایش‌زا ( War of Attrition) استقرار سیستم های ضد موشکی شوروی در مصر و در نهایت به سقوط 20% از نیروی هوایی اسرائیل در اولین روز جنگ یوم کیپور (Yom Kippur) منجر شد. بنابراین خیلی بهتر است که بی سر و صدا کار کنند.

بخش سوم استراتژی پیشنهادی متشکل از یک تلاش دیپلماتیک در مقابل ایالات متحده و روسیه است که برای نفوذ بر نظام جدید نوظهور(در حال ظهور) در سوریه طراحی شده است.

 چهارم، حفظ برجام به عنوان موثرترین راه برای جلوگیری از دست یابی به سلاح هسته ای است.

پنجم، یک فعالیت دیپلماتیک بین المللی است که ایران را تحت فشار قرار دهد تا رفتار خشونت‌آمیز منطقه ای خود(به خصوص در سوریه و برنامه موشکی) را تغییر دهد. در واقع، حفظ برجام پیش نیاز این مساله است، وگرنه در نبود توافق، آمریکا و اسرائیل منزوی خواهند شد نه ایران. اسرائیل می تواند با موفقیت منطقه ای خود ایران را بترساند و از خود در برابر آن دفاع کند، چون شکست قاطع ایران فراتر از توان رژیم صهیونیستی است. نکته آخر اینکه به دلیل تغییراتی که در جنگ مدرن رخ داده، رژیم اسرائیل برای شکست حزب الله باید در یافتن راه هایی برای اجتناب از جنگ دوباره باشد.(4)
مرکز علوم و امور بین‌الملل بلفِر، مدرسه‌ هاروارد کندی ؛ بخش دوم- مواضع
ب) رژیم اسرائیل
مرکز بلفِر اگرچه در نهایت به دنبال حمایت از منافع آمریکا و رژیم صهیونیستی است، اما در این مسیر توصیه هایی را برای دور ماندن از تهدیدهای مختلف به سیاست‌گذاران ارائه می‌دهند که در زیر به دو مورد اشاره می شود:
به خطر افتادن اسرائیل با خارج شدن از برجام: گراهام آلیسون(Graham Allison) در این رابطه بیان داشت که با خارج شدن ترامپ از برجام به صورت یکجانبه، ایران را از محدودیت‌های کنونی آزاد می کند و به آن اجازه می دهد جستجو برای بمب هسته ای را ازسرگیری کند. در واقع آلیسون معتقد است، برجام یکی از موانع اصلی جلوگیری از تبدیل شدن ایران به دومین کشور بعد از کره شمالی، به عنوان یک کشور سرکش با سلاح هسته ای است. به همین منظور ترامپ باید با کسانی که بیشترین سهم را در این موضوع دارد صحبت کند. بسیاری از افراد آمریکایی و اسرائیلی مانند سناتور تام کاتن(Tom Cotton)، یوزی آراد(Uzi Arad) مشاور امنیت ملی سابق نتانیاهو و آموس یادلین(Amos Yadlin)، معتقدند آمریکا برای تأمین امنیت اسرائیل باید در برجام بماند. برخی دیگر نیز به ادامه برنامه های موشک بالستیک و موشک های کروز اشاره می کنند که تهدیدی برای رژیم اسرائیل است. به بیان آنها اگر موشک های ایران کلاهک های هسته ای حمل کند هزار برابر خطرناک تر از بمب هسته ای خواهد بود، بنابراین عدم تأیید برجام به آمریکا کمک نخواهد کرد تا برنامه موشکی ایران را خنثی کند. گادی آیزنکوت(Gadi Eizenkot) رئیس ستاد ارتش اسرائیل بیان داشت زمانی که اولین استراتژی دفاع عمومی اسرائیل تنها چند روز پس از اجرای این توافق ارائه شد، بدون شک توافق بین ایران و غرب نقطه عطف تاریخی و استراتژیک محسوب می شود.(5)
مرکز علوم و امور بین‌الملل بلفِر، مدرسه‌ هاروارد کندی ؛ بخش دوم- مواضع
مبارزه اسرائیل با جنبش بی.دی.اس(BDS) اشتباه است: فرِلیک چاک (Freilich Chuck) در رابطه با موضوع BDS که آن را برای رژیم صهیونیستی مهم تلقی می کند و یکی از دلایل کاهش پرستیژ در سطح بین المللی شده است، بیان داشت، دولت اسرائیل اخیراً تلاش های زیادی برای مبارزه با تلاش های بین المللی بی.دی.اس انجام داده است و برای رسیدن به این هدف حدود 72 میلیون دلار تعیین کرده است. این نشانه وخامت اوضاع بین المللی اسرائیل است. از یک سو، اسرائیل روابط دیپلماتیک، نظامی، اقتصادی و استراتژیک خوبی با کشورهای اروپایی، آسیایی، آفریقایی، آمریکای لاتین و حوزه خلیج فارس دارد (158 کشور اکنون نسبت به 98 کشور در سال 1967). در مقابل، موقعیت اسرائیل در سازمان ملل و سازمان‌های بین‌المللی در سطح پایین است. در سال 2012، 22 مورد از 26 و 21 مورد از 25 مورد در سال 2013 قطعنامه های مجمع عمومی در مورد نقض حقوق بشر علیه اسرائیل منتشر شد. تقریباً یک سوم قطعنامه های شورای امنیت به رژیم صهیونیستی اختصاص دارد. چاک معتقد است مشکل تنها در سازمان ملل نیست، پارلمان بریتانیا، فرانسه، اسپانیا، ایرلند و سوئد قطعنامه ای صادر کردند که خواستار ایجاد یک دولت فلسطینی و محکوم کردن اسرائیل شده اند. نتیجه اینکه تصویر بین المللی اسرائیل نسبتاً پایین است و فقط در آمریکا یک تصویر مثبت نسبت به آن دولت(51 %) وجود دارد. نظرسنجی ها نشان می دهد 25 % از دانشجویان کالج آمریکایی، اسرائیل را به عنوان یک دولت آپارتایدی می شناسند و 50% هم مطمئن نیستند. بنابراین مقابله با BDS فقط به صورت محدود در آمریکا، کانادا و بریتانیا صورت گرفته است، اما این جنبش حضور چشمگیری در دانشگاه های سراسر جهان دارد. در آمریکا، به صورت سالانه «هفته آپارتاید اسرائیل» (Israel apartheid week) و مجموعه ای از برنامه های ضد اسرائیلی برگزار می کنند. اگرچه تلاش ها برای تحریم محصولات اسرائیلی به طور کلی شکست خورده است، اما ارزیابی میزان تحریم خاکستری (Gray Boycott) یعنی افراد و شرکت هایی که از خریدن محصولات اسرائیلی و یا معامله با اسرائیل خودداری می کنند کمی دشوار است. رژیم اسرائیل قبلاً افکار عمومی اروپایی و بین المللی را از دست داده و از دست دادن حمایت آمریکا، عواقب وخیمی به همراه دارد. زمان آن رسیده است که رهبران اسرائیلی سیاست های خود را بر این اساس تغییر دهند.(6)

نتیجه‌گیری
به نظر می رسد مرکز بلفِر توانسته با ارائه راهکار ها و پیشنهاد های خود در موضوعات مختلف مورد نظر مرکز بخشی از خواسته های سیاست‌مداران و تصمیم‌سازان آمریکا را برآورده کند. نقشی که در حال حاضر برای تمامی مراکز تحقیقاتی و اتاق فکرهای دانشگاهی قابل فهم است. با توجه به این موضوع در پاسخ به این پرسش که مرکز بلفِر در قبال ایران، محور مقاومت و رژیم صهیونیستی چه دیدگاهی دارد؟ می‌توان بیان داشت که به طور کلی مرکز بلفِر برنامه موشکی ایران را خطر بزرگتری نسبت به برنامه هسته‌ای می‌داند و توصیه می‌کند برای جلوگیری از این تهدید آمریکا باید در برجام بماند تا بتواند ایران را محدود کند. مورد دیگر در مورد افزایش حضور ایران و حزب الله در سوریه است که آن را جدی تلقی می‌کند و معتقد است برای مقابله موثر با ایران-حزب الله-سوریه باید یک استراتژی جامع به جای سیاست‌های تاکتیکی تدوین کند. در واقع آنچه این مرکز به دنبال آن است تبیین و ارائه راهکار برای کنترل خشونت‌طلبی منطقه‌ای ایران است تا به نحوی امنیت آمریکا و رژیم صهیونیستی حفظ شود. با توجه به این موارد تأکید است که به این مرکز توجه بیشتری شود و به نحوی با استخراج گزارش‌های آن بتوان مهندسی معکوس برای مقابله با اقدامات آمریکا و رژیم اسرائیل صورت داد.

* کارشناسی ارشد مطالعات منطقه‌ای و دستیار تحقیق در موسسه تحقیقات و پژوهش‌های سیاسی علمی ندا

پی نوشت ها
1- Nowrouzzadeh, Sahar and Andrew Miller (February 14, 2018), "Recognizing The Limitations of American Influence in Iran.” The National Interest, At: Http://Nationalinterest.Org/Feature/Why-America-Shouldnt-Try-Influence-Irans-Future-24504?Page=3  
2- Henry Sokolski,william Tobey (December 10, 2017) , " How To Stop Iran's Missile Program” , At: Http://Nationalinterest.Org/Feature/How-Stop-Irans-Missile-Program-23581?Page=2    
3- Barak, Ehud (October 13, 2017), "The Iran Nuclear Deal Is Bad – And Necessary.”, Project Syndicate. , At: https://www.project-syndicate.org/commentary/trump-decertify-iran-nuclear-deal-by-ehud-barak-2017-10?barrier=accessreg
4- Freilich, Chuck (November 8, 2017), "Iran Isn't Going Anywhere. Neither Is Israel." Belfer Center For Science And International Affairs, Harvard Kennedy School, At: Https://Www.Belfercenter.Org/Publication/Iran-Isnt-Going-Anywhere-Neither-Israel    
5- Allison, Graham (October 12, 2017), "Trump, If You Nix the Iran Deal, You'll Be Gravely Endangering Israel.” The Washington Post, At: https://www.washingtonpost.com/news/theworldpost/wp/2017/10/12/trump-if-you-nix-the-iran-deal-youll-be-gravely-endangering-israel/?utm_term=.ed14ca626ea4     
6- Freilich, Chuck (February 12, 2018), "Israel Is Fighting BDS The Wrong Way.” The Times Of Israel,At: Http://Blogs.Timesofisrael.Com/Israel-Is-Fighting-Bds-Wrong/ 




نام:
ایمیل:
* نظر: