آخرین اخبار
کد خبر: ۳۱۵۹۰۳
تاریخ انتشار: ۲۷ اسفند ۱۳۹۶ - ۱۰:۳۰
محمد زارعی


چکیده
در اسفند ماه 1396 رزمایش بزرگ و مهمی در اراضی فلسطین ­اشغالی موسوم به «جونیپر کُبرا» به صورت مشترک میان آمریکا و اسراییل برگزار شده است و به مدت دو هفته ادامه دارد. سؤال اصلی این است که این رزمایش چه ویژگی­ هایی دارد؟ فرض بر این است که رزمایش کنونی کاملاً بر اساس استراتژی نظامی جدید اسراییل است و غالب آموزش ­های آن برای مقابله با محور مقاومت در چند جبهه به صورت هم‌زمان می‌باشد.

رزمایش جونیپر کُبرا 2018؛ ویژگی‌ها و پیام‌ها

مقدمه
در تاریخ 4/3/2018 (13 اسفند 1396) رزمایش بزرگ و مهمی در اراضی فلسطین اشغالی به صورت مشترک میان آمریکا و اسراییل برگزار شده است. این رزمایش که موسوم به «جونیپر کُبرا» (Juniper cobra Manuvers) است، به مدت دو هفته ادامه خواهد داشت. اهمیت راهبردی این رزمایش مشترک تا جایی است، که برخی از تحلیلگران آن را مقدمه‌ای برای نبرد آینده در منطقه تحلیل می‌کنند. سؤالی که در اینجا مطرح می‌شود این است که «این رزمایش چه ویژگی هایی دارد؟» لذا گزارش پیش رو به دنبال تأیید این فرضیه است که «رزمایش کنونی کاملاً بر اساس استراتژی نظامی جدید اسراییل است و غالب آموزش های آن برای مقابله با محور مقاومت در چند جبهه به صورت هم‌زمان می‌باشد.» بر همین اساس، در این گزارش تلاش می‌شود تا با بررسی رزمایش مذکور در بستر استراتژی نظامی جدید اسراییل، ویژگی‌ها و پیام‌های آن بحث و بررسی شوند.   

الف) استراتژی نظامی جدید اسراییل؛ بستر اصلی تمامی آموزش‌ها و رزمایش‌ها
از آغاز سال 2018، تمامی آموزش های نظامی و رزمایش های ارتش اسراییل، بر اساس استراتژی نظامی جدید این رژیم انجام می شود. رزمایش جونیپر کبرا 2018 نیز کاملاً بر این اساس اجرا می‌شود. این استراتژی جدید که در اواخر سال 2017 تدوین و به کابینه امنیتی رژیم ارائه شده است، تعدیل شده استراتژی آیزنکوت در سال 2015 می باشد و بر موارد مهمی تمرکز دارد که برخی از بارزترین آنها، بدین شرح است:(1)
- به تعویق انداختن جنگ تا حد ممکن
- تمرکز بر ضرورت همکاری و هماهنگی اطلاعاتی و نظامی میان ارتش اسراییل و ارتش آمریکا پیرامون هر آنچه که در منطقه اتفاق می‌افتد.
- روند مستمر و رو به رشد دشمن (نیروهای مقاومت) در عرصه انتقال صحنه نبرد به اراضی اسراییلی
- پیشرفت دشمن در عرصه آتش باری دقیق که خسارت های بسیار بزرگی به زیرساخت های اسراییل می‌زند.
-  ایران و محور مقاومت تهدید اول علیه اسراییل به شمار می‌روند.
- ارتش عربی سوریه در کنار محور مقاومت به عنوان تهدید اول به شمار می‌رود.
- در نبردهای آینده نبرد در دو جبهه به صورت هم‌زمان و در آنِ واحد انجام خواهد شد؛ مانند جبهه شمالی شامل جنوب لبنان و جولان سوریه و جبهه جنوبی- شمالی شامل لبنان و غزه.
- استفاده از یگان‌های ویژه و نیروهای نخبه جهت اجرای عملیات در پشت خطوط دشمن.
با توجه به تفاسیر فوق، اگر رزمایش کنونی نیز مورد مداقه و رصد قرار گیرد، دقیقاً تمامی نکات مطروحه در استراتژی نظامی جدید در این رزمایش مشاهده می‌شود.

ب) ویژگی‌های رزمایش 2018 نسبت به دوره قبل
رزمایش جونیپر کبرا برای اولین بار در سال 2011 برگزار شد و از آن پس، هر دو سال یک بار برگزار می شود.(2) ویژگی‌های رزمایش 2018 نسبت به دوره‌های قبل به ویژه 2016 به شرح ذیل است:
1- افزایش تعداد نیروهای مشارکت کننده: در این دوره، تعداد نیروهای ارتش اسراییل 2000 نفر و نیروهای ارتش آمریکا 2500 نفر است در صورتی که در مانور سال 2016، جمعاً 3200 نیرو مشارکت داشتند.(3)

2- افزایش حجم و کیفیت آموزش‌ها: نوع آموزش‌های آفندی و پدافندی گویای این مسأله است.

3- استفاده از سامانه های پدافند هوایی بیشتر و پیشرفته تر برای مقابله با حملات موشکی فرضی: در این مانور علاوه بر به کارگیری گنبد آهنین، سامانه‌هایی همچون فلاخن داود که به تازگی در ارتش اسراییل عملیاتی شده است، به همراه پاتریوت و آرو استفاده می‌شود.(4) احتمالاً نقایص این سامانه‌ها به ویژه گنبد آهنین نیز در این مانور بررسی و آزمایش خواهد شد. ضمناً رادار X-band آمریکا نیز در صحرای نقب در اسراییل مستقر است.(5)

4- بزرگترین مانور مشترک با ارتش آمریکا: مانور 2018 بزرگترین مانور مشترک اسراییل با فرماندهی نیروهای آمریکا در اروپاست. لازم به ذکر است که اکثر نیروهای آمریکایی شرکت‌کننده در این مانور، نیروهای فرماندهی اروپایی ایالات متحده موسوم به «یوکوم» (EUCOM) به ویژه از مقر اشتوتگارت آلمان می‌باشند1 که مأموریتش دفاع از اروپا و اسراییل است.(6)

5- تمرکز آموزش‌ها و تمرینات بر نبرد در دو (یا چند) جبهه: در این مانور، حمله فراگیر به اسراییل از بیش از یک جبهه تمرین می‌شود؛ یعنی جبهه شمالی با لبنان و جبهه جنوبی با نوار غزه. حمایت نیروهای آمریکایی از اسراییل در زمان حملات موشکی از جبهه‌های مختلف نیز تمرین شده و سناریوهای مختلف تعامل با این مسأله از طریق به کارگیری سامانه‌های پدافند هوایی متعدد بررسی شده است.

6- افزایش آمادگی جبهه داخلی برای جنگی فراگیر که در خلال آن اسراییل از چندین جبهه مورد حملات موشکی قرار خواهد گرفت: به عبارت دیگر، شبیه‌سازی یک جنگ تمام عیار در این مانور به گونه‌ای که اسراییل از تمامی جبهه‌ها در معرض حملات موشکی است.(7) در همین راستا، بخشی از این مانور، صبح روز 13 مارس 2018 (22 اسفند 1396) توسط فرماندهی جبهه داخلی ارتش اسراییل برگزار می‌شود. در این بخش، همه آژیرها در اراضی 1948 به صدا در می‌آید و توصیه‌ها و هشدارهایی از سوی کانال‌های تلویزیونی پخش می‌شود و پیامک‌های تلفنی نیز ارسال می‌شود.(8) این آموزش‌ها جهت افزایش آمادگی جبهه داخلی هنگام عملیات‌های موشکی مقاومت و مهار سریع اوضاع داخلی از سوی نیروهای مربوطه است.

7- تمرکز بر عملیات پشت خطوط دشمن: عملیات هلی بُرن نیروهای ویژه در پشت خطوط دشمن از طریق بالگردها بسیار تمرین می‌شود. در این مانور، هواپیماهای هرکولس آمریکا که قادر به حمل 92 نیروی چترباز است نیز به کار گرفته شده است.(9)

8- تمرکز بر عملیات جنگنده‌ها: تمرکز آموزش‌های این دوره مانور بر عملیات جنگنده‌ها نیز می‌باشد. این مسأله به دلیل ساقط شدن F16 اسراییلی توسط پدافند هوایی سوریه می‌باشد که به نوعی قدرت هوایی اسراییل را زیر سؤال برد. لذا پرواز هواپیماها از روی ناو و کشتی و همچنین پرواز از روی باندهای غیرمعمول تمرین می‌شود، زیرا این تحلیل وجود دارد که در نبرد بعدی باند فرودگاه‌ها توسط مقاومت هدف قرار می‌گیرد. حتی ناو جنگی Iwo Jima آمریکا در بندر حیفا مستقر شده است که حامل 30 فروند جنگنده و بالگرد است تا پرواز از روی ناو در نبرد بعدی آزمایش و تمرین گردد.(10)

9- تمرکز بر آموزش نبرد در مناطق مسکونی: اسراییل معتقد است که در نبرد آینده، از یک سو در شهرک‌ها و شهرهای اسراییلی باید با مقاومت وارد جنگ شود و از سوی دیگر در مناطق مسکونی جنوب لبنان. لذا نبرد در مناطق مسکونی، نبردهای کوچک و تسلط بر یک منطقه، نبرد زمینی در شب و روز در یک محیط شهری شبیه‌سازی شده و نجات نیروهای زخمی از داخل خطوط دشمن را در دستور کار دارند.(11)

10- تمرکز بر تجارب رزمی حزب الله در سوریه: در این مانور، 50 نیرو از یگان های ویژه تیپ چتربازان در ارتفاعات جولان، در هیبت و نقش حزب الله ظاهر شده و ارتش اسراییل مقابله با این نوع نیروها را تمرین کردند و تجارب رزمی که حزب الله در سوریه کسب کرده است، بررسی و مقابله با آنها تمرین شد.(12)

ج) پیام‌های رزمایش کنونی
قطعاً این رزمایش پیام هایی برای طرف‌های مختلف دارد اما مهم‌ترین و اصلی ترین پیام برای ایران و محور مقاومت است. شاید جونیپر کبرا حلقه‌ای از سلسله حلقه‌های هم پیمانی آمریکا- اسراییل تصور شود اما به دلیل سطح، کیفیت، حجم و موقعیت زمانی رزمایش، پیامی صریح و مستقیم برای ایران و هم‌پیمانانش است. پیام چنین است که آمریکا هم‌پیمان اصلی اسراییل برای نبرد آینده حتی در سطح ورود در رزم مشترک است. البته این مسأله از توافقات «دفاع مشترک» کاملاً واضح است. اما دفاع مشترک چیست؟
طبق مجموعه توافقات امنیتی و نظامی مشترک میان آمریکا و اسراییل موسوم به «دفاع مشترک» که در سال 1998 به امضا رسید و پس از جنگ 51 روزه سال 2014 توسعه یافت، بر حمایت نظامی آمریکا از اسراییل در هر گونه نبرد آینده تأکید شده است. برخی از بندهای این توافقنامه که بسیار مهم و با نگاه به ایران و محور مقاومت است، بدین شرح است:(13)
1- آمریکا به نفع اسراییل در جنگ‌های بعدی ورود نظامی ‌خواهد کرد و هدف از این ورود، عدم تحقق هر گونه پیروزی نظامی بر اسراییل است.
2- ورود نظامی آمریکا به صورت مستقیم می‌باشد؛ یعنی نیروهای آمریکایی به همراه ارتش اسراییل در نبردهای رزمی و میدان جنگ حضور خواهند داشت.
3- آمریکا به اسراییل سلاح‌های جدید اعطا می کند تا در تقویت توانایی دفاعی و بازدارندگی اش به کار گیرد.
4- افزایش تبادل اطلاعاتی بین پنتاگون و آمان (اطلاعات ارتش اسراییل) در عرصه اهداف نظامی.
5- اگر اسراییل عملیات نظامی ضد دولت دیگری در منطقه انجام دهد، آمریکا کمک‌های نظامی کافی به اسراییل اعطا خواهد کرد اما به شرط اینکه جزئیات این عملیات، از قبل توسط تل آویو به واشنگتن اطلاع داده شود. (در اینجا «دولت دیگر» منظور دولت‌هایی است که تهدیدی برای امنیت و ثبات اسراییل هستند.)
طبق اظهارات رسمی فرماندهی اروپایی ارتش آمریکا، این مانور از 18 ماه پیش برنامه‌ریزی شده بود و ارتباطی به چالش‌ها و تنش‌های کنونی موجود در منطقه ندارد. اما جزییات رزمایش نشان می‌دهد که چالش‌های اخیر رژیم، بسیار بر این رزمایش و نوع آموزش ها از جمله جنگ در چند جبهه به صورت همزمان، شلیک تعداد زیاد موشک در آنِ واحد از چند جبهه، ورود نیروهای مقاومت به شهرک‌ها و شهرهای اسراییلی (عملیات پشت خطوط ارتش اسراییل) بسیار تأثیر گذار بوده است.

د) رزمایش جونیپر کُبرا 2018؛ تدافعی یا تهاجمی؟!
برای پاسخ به این سؤال که آیا رزمایش کنونی تدافعی است یا تهاجمی، استراتژی نظامی جدید اسراییل و نوع آموزش ها و تمرینات در مانور کنونی بهترین پاسخ است. یعنی این رزمایش را هم می‌توان تدافعی دانست و هم تهاجمی. در عرصه تدافعی، این مانور می تواند پوششی برای ضعف جبهه داخلی اسراییل در مقابل تهدیدات موشکی باشد؛ یعنی اطمینان دادن به جبهه داخلی (جامعه) تا از پدیده‌ای همچون مهاجرت معکوس نیز جلوگیری به عمل آید. البته نوع ورود آمریکا به این رزمایش را نیز می‌توان تهاجمی قلمداد کرد.

نتیجه
اهمیت راهبردی رزمایش جونیپر کبرا 2018 به دلیل آن است که:
اولاً: آمریکا در این رزمایش در تمامی ابعاد آموزشی، رزمی، لجستیکی و... حضور دارد.
ثانیاً: رزمایش کاملاً بر اساس استراتژی نظامی جدید اسراییل برگزار می‌شود.
ثالثاً: در برهه زمانی بسیار مهمی از تحولات منطقه به ویژه پس از سقوط جنگنده اسراییلی توسط پدافند هوایی سوریه می‌باشد.
رابعاً: نوع آموزش ها و تاکتیک‌های اجرا شده در این رزمایش، بسیار متفاوت از رزمایش‌های سابق این رژیم است و کاملاً گویای صحنه نبرد آینده می‌باشد.

*کارشناسی ارشد رشته مطالعات فلسطین و  کارشناس موسسه ندا

1- فرماندهی اروپایی دارای دو مقر است: بروکسل در نروژ و اشتوتگارت در آلمان.

پی‌نوشت‌ها
1. زارعی، محمد، استراتژی نظامی جدید اسراییل (گزارش ویژه)، تهران، مؤسسه تحقیقات و پژوهش‌های سیاسی- علمی ندا، بهمن 1396.
2. إنطلاق تدریبات"جنيفر كوبرا" الإسرائيلية الأميركية المشتركة، 4 مارس 2018، بریتانیا، العربي الجدید، قابل دسترسی در: www.alaraby.co.uk
3. النعامی، صالح، المناورة الأميركية الإسرائيلية: دلالات عسكرية ورسائل سياسية، 5/3/2018، عكا للشؤون الإسرائيلية، قابل دسترسی در: www.akka.ps
4. "Juniper Cobra" 2018, 2018/02/22, Israeli Air Force: www.iaf.org.il
5. ARIE, EGOZI, US, Israel Begin Joint Anti-Missile Operations In Juniper Cobra, 09/03/2018, Breaking Defense: https://breakingdefense.com
6. Preparing for Juniper Cobra 2018, 2018/02/22: www.idf.il 
7. سيناريو المناورات الأميركية- الإسرائيلية يحاكي هجوماً بآلاف الصواريخ تنطلق من جبهات عدة في آن واحد،10 مارس 2018، السعودیة، صحیفة الشرق الأوسط، العدد 14347، صفحة 5.
8. الزعانين، محمد، دلالات عسكرية ورسائل سياسية.. كل ما تريد معرفته حول المنـاورات الأمريكية الإسرائيلية، 10 مارس 2018، وکالة شهاب للأنباء، قابل دسترسی در: http://shehab.ps
9.  همان.
10. وتد، محمد، حاملة طائرات أميركية ترسو بحيفا ضمن مناورات عسكرية، 07/03/2018، عرب 48: www.arab48.com
11. الزعانين، محمد، دلالات عسكرية ورسائل سياسية.. كل ما تريد معرفته حول المنـاورات الأمريكية الإسرائيلية، 10 مارس 2018، وکالة شهاب للأنباء، قابل دسترسی در: http://shehab.ps
12. بالصور: مقاتلون من حزب الله في مناورات الجيش الإسرائيلي، 6 مارس 2018، الحدث نیوز: www.alhadathnews.net
13. العمري، مأمون، المناورات الإسرائيلية - الأميركية تستهدف ایران و حزب الله، 5/3/2018، اردن، صحیفة الأنباط، العدد 4597، صفحة 9.

نام:
ایمیل:
* نظر: