آخرین اخبار
کد خبر: ۳۱۵۸۷۰
تاریخ انتشار: ۰۸ اسفند ۱۳۹۶ - ۱۲:۱۲
نویسنده: شمعون آراد
چکیده
جزئیات طرح صلح خاورمیانه آمریکا، که رژیم صهیونیستی مدت زیادی منتظر آن بوده است، بسیار کم و محدود است. اما به نظر می رسد که مذاکرات جدید که با سیاست‌های سنتی دولت‌های پیشین متفاوت است، در حال شکل‌گیری است، همچنین دولت ترامپ بر روی از سرگیری همه جانبه وضعیت نهایی مذاکرات متمرکز شده است. ظاهراً تیم رئیس جمهور بیشتر به ملاحظات سیاسی مبتنی بر منافع تمایل دارند تا قوانین مبتنی بر ارزش‌هایی که توسط بسیاری از جوامع بین‌المللی و دولت‌های گذشته آمریکا پایه‌گذاری می شده است.

چارچوب زمانی «معامله نهایی» قابل تغییر است و احتمالاً به دلیل واکنش شدید فلسطینیان پس از به رسمیت شناختن قدس به عنوان پایتخت رژیم صهیونیستی از سوی دولت آمریکا به تأخیر افتاده است. ضمناً، ایالات متحده همچنان به تعریف دوباره الگوی مذاکرات موجود و جذب سهامداران منطقه‌ای ادامه می دهد. این مسئله برای رژیم صهیونیستی این فرصت را ایجاد می کند که حتی در غیاب مذاکرات، موقعیت منطقه‌ای خود را بهبود بخشد.
به اسرائیل توصیه می شود برای دستیابی به حمایت آمریکا برای موضع چانه زنی‌اش در مذاکرات، که مواضع چانه زنی در مذاکرات را در شرایط استراتژیک واقعی و سودمند تعریف کند و نشان دهد چگونه برای پیشرفت اهداف آمریکا در منطقه بیشتر از دیدگاه‌های تاریخی و اخلاقی خود تلاش می کند.

مقدمه
مدت زیادی است که رژیم صهیونیستی در انتظار جزئیات طرح صلح خاورمیانه آمریکا است، اما این جزئیات بسیار کم و محدود است. این طرح را یک تیم سازمان یافته به ریاست جراد کوشنر، مشاور ارشد ترامپ ارائه داده است و اطلاعات دقیق آن هنوز منتشر نشده است. با این حال، اظهارات کوشنر در انجمن سابان در سال 2017 و تصمیم ترامپ در مورد قدس و نیز فصلی در مورد خاورمیانه که در گزارش «استراتژی امنیت ملی1» آمریکا که اخیراً منتشر شده است، بیانگر دیدگاه اساسی و کلیدی دولت آمریکا در مورد مذاکرات است. تعبیر دقیق این تحولات حاکی از آن است که یک الگوی جدید متفاوت با سیاست‌های سنتی که دولت‌های قبل در پیش گرفته بودند، در حال شکل‌گیری است.

به دنبال «معامله نهایی»
به نظر می رسد دولت ترامپ رویکرد مرحله‌ای برای وضعیت نهایی مذاکرات مبتنی بر راه حل‌های موقت و یا راهکارهایی برای اعتماد سازی را رد می کند. در عوض، بر روی از سرگیری همه جانبه وضعیت نهایی مذاکرات متمرکز شده است. با توجه به منطق دولت آمریکا، یک رویکرد مرحله‌ای اشکالات و نقایص قابل توجهی خواهد داشت. با توجه به عدم اعتماد میان طرفین، این رویکرد نمی تواند اعتماد لازم برای غلبه بر سختی‌ها و مشکلات اصلی که ناگزیر از این روند و یا تأثیرات منفی منطقه حاصل می شود را رفع کند. این فرآیند غلبه بر بحران‌ها تنها روند صلح را به خطر نمی اندازد بلکه فرآیند افزایش روابط اسرائیل- خلیج (فارس) را تضعیف و بخشی از استراتژی آمریکا برای مبارزه با ایران را نیز تخریب می کند.

دولت آمریکا بر این باور است که جهان عرب بدون توافق نهایی همه جانبه اسرائیل با فلسطینیان، نمی خواهد روابط خود با اسرائیل را عادی کند. به این ترتیب، دولت از شک و تردید جهان عرب و فلسطین نسبت به این رویکرد مرحله‌ای آگاه است. بر اساس این اسرائیل با هدف تمدید مذاکرات در سایه «تثبیت حقایق در زمین» در کرانه باختری به چنین فرآیندی خواهد رسید.

وضعیت منطقه‌ای
سند استراتژی جدید ترامپ، نقش منطقه‌ای بلند مدتی را در خاورمیانه برای ترویج موازنه مطلوب قدرت و ثبات و همچنین امنیت و منافع اقتصادی آمریکا را تصدیق می کند. به نظر می رسد آشفتگی منطقه‌ای ناشی از ارتباط میان گسترش نفوذ ایران، تروریسم و ایدئولوژی شدید جهادی، دولت‌های ضعیف، رکود اجتماعی- اقتصادی و رقابت‌های منطقه‌ای می باشد. بنابراین، منازعه اسرائیلی- فلسطینی، دیگر از سوی آمریکا به عنوان دلیل اصلی مشکلات منطقه محسوب نمی شود. با این وجود یک پیمان صلح می تواند به عنوان عاملی مهم برای برقراری روابط عمیق‌تر اسرائیل- خلیج(فارس) به شمار آید. این روابط در راستای منافع آمریکا که بر موازنه قدرت‌های منطقه‌ای مطلوب و مقابله با تهدیدات مشترک است. به این ترتیب، رویکرد آمریکا نقش‌هایی از جمله آوردن طرف فلسطینی بر سر میز مذاکره و مشروعیت بخشی به امتیازات انحصاری لازم، را به دولت‌های عرب سنی عمل گرا واگذار می کند. علاوه بر این، سود اقتصادی و سیاسی که پس از صلح از سوی این دولت‌ها داده می شود می تواند انگیزه‌ای برای طرفین برای انجام مذاکرات باشد.

رویکرد تجاری
تیم رئیس جمهور آمریکا، بیشتر به ملاحظات سیاسی مبتنی بر منافع خود در منطقه تمایل دارند تا قوانین مبتنی بر ارزش‌هایی که توسط بسیاری از جوامع بین‌المللی و دولت‌های آمریکایی پیش از این پایه‌گذاری می شده است. به نظر می رسد تلاش‌های آنان متکی بر نگاه رو به جلو است. این تلاش‌ها بیشتر با هدف حل مشکلات و پیشبرد منافع منطقه‌ای آمریکا صورت گرفته است تا تلاش ارزشمند برای یافتن راه حل‌های ایده آل نسبت به بی عدالتی‌ها و ادعاهای متناقض تاریخی که در گذشته مشاهده شده است.
این دیدگاه، چشم‌انداز یک رویکرد جدید برای حل و فصل مشکلات قدیمی را ایجاد می کند و همان طور که در رابطه با موضوع قدس دیده شد، تیم ترامپ اکنون ممکن است مصوبات طولانی مدت که دولت‌های قبل آن ها را تصویب کرده بودند را نقض کند. ظاهراً طرح‌هایی که توسط طرفین مذاکرات ارائه می شوند، از سوی آمریکایی‌ها و بیشتر مبتنی بر منافع واقعی آنان ارزیابی می شوند تا بر اساس مشروعیت تاریخی آنان.

آوردن طرفین پای میز مذاکره
از نگاه تیم مذاکره کننده آمریکا، عدم رضایت فلسطینیان مانع اصلی تجدید مذاکرات است. طی دوره قبل میانجی‌گری در سال 2014، مذاکرات میان آمریکا و اسرائیل رو به پیشرفت بود. در تاریخ 17 مارس 2014، ابومازن، رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین در دیداری با اوباما، رئیس جمهور وقت آمریکا، با مجموعه‌ای از پیشنهادات که اکثراً در جهت منافع فلسطینی بودند روبرو شد. در آن زمان ابومازن از پاسخ دادن اجتناب کرد و برای رسیدگی به این پیشنهادات مهلت بیشتری درخواست کرد. به او تا 25 مارس فرصت داده شد، اما تا به امروز او هنوز پاسخی ارائه نداده است. در عوض فلسطینیان در راستای بین‌المللی کردن منازعه تلاش می کردند بهای سنگینی از اسرائیل به منظور رکود و با هدف چانه زنی بیشتر در مذاکرات دریافت کنند.

از سوی دیگر، با توجه به وابستگی اسرائیل به آمریکا و رضایت از دولت کنونی آمریکا و موضع آن در قبال قدس، به نظر می رسد اسرائیل، حتی در سایه حکومت ائتلافی راستگرای فعلی‌اش، در صدد ایجاد یک چالش ساده‌تر در جهت از سرگیری مذاکرات است، البته در صورتی که پیش شرط‌های سختگیرانه فلسطینیان حذف شود. بنابراین، دولت گام‌هایی را در راستای تحت فشار قرار دادن رهبری فلسطینیان برمی دارد که این به معنای شروع یک بازی جدید است که فلسطینیان را قربانی محرومیتی دائمی ‌خواهد کرد در حالی که اسرائیل از آن سود می برد.

به رسمیت شناختن قدس به عنوان پایتخت اسرائیل حاکی از آن است که خسارت‌های فلسطینیان تنها از طریق مذاکره -در مورد وضعیت قدس شرقی- با اسرائیل جبران خواهد شد. اجتناب ترامپ از پذیرش راه حل دو دولت، با بیان این که او از «راه حل دو دولت، تنها در صورت توافق طرفین» حمایت خواهد کرد، پیام دیگری برای فلسطینیان است. ایالات متحده انگیزه‌های مثبتی مانند قدس و منافع منطقه‌ای، برای اسرائیل دارد و بازگشت پای میز مذاکره را برایش تضمین می کند اما برای فلسطینیان، آمریکا سعی می کند بر محرومیت‌های ملموس در نتیجه عدم رضایت و این که بهبود وضعیت آنان تنها از طریق پذیرش مذاکرات حاصل می شود، تأکید کند.


پیامدها
دولت ترامپ با به کارگیری روند مذاکرات اسرائیلی- فلسطینی به دنبال دستیابی به «معامله نهایی» است. چارچوب زمانی «معامله نهایی» قابل تغییر است و احتمالاً به دلیل واکنش شدید فلسطینیان پس از به رسمیت شناختن قدس به عنوان پایتخت اسرائیل از سوی دولت آمریکا به تأخیر افتاده است. ضمناً، ایالات متحده همچنان به تعریف دوباره الگوی مذاکرات موجود و جذب سهامداران منطقه ای ادامه می دهد. این مسئله برای رژیم صهیونیستی این فرصت را ایجاد می کند که حتی در غیاب مذاکرات، موقعیت منطقه‌ای خود را بهبود بخشد.
به منظور دستیابی به حمایت آمریکا برای موضع چانه زنی‌اش در مذاکرات، به اسرائیل توصیه می شود که مواضع چانه زنی در مذاکرات را در شرایط استراتژیک واقعی و سودمند تعریف کند و نشان دهد چگونه با پیشرفت اهداف آمریکا در منطقه بیشتر از دیدگاه‌های تاریخی و اخلاقی خود وجه اشتراک دارد.

جمع‌بندی
دولت ترامپ بر روی از سر گیری همه جانبه وضعیت نهایی مذاکرات متمرکز شده است. ظاهراً تیم رئیس جمهور بیشتر به ملاحظات سیاسی مبتنی بر منافع بیشتر از قوانین مبتنی بر ارزش‌ها تمایل دارد. زمان‌بندی «معامله نهایی» قابل تغییر است اما به نظر می‌رسد به دلیل مخالفت‌های شدید فلسطینیان به تعویق افتاده است. ایالات متحده همچنان به تعریف دوباره الگوی مذاکرات موجود و جذب سهامداران منطقه‌ای ادامه می دهد. این مسئله برای رژیم صهیونیستی این فرصت را ایجاد می کند که حتی در صورت عدم پیروزی مذاکرات، موقعیت خود را در منطقه بهبود بخشد. رژیم صهیونیستی برای دستیابی به حمایت آمریکا مواضع چانه زنی خود را در شرایط استراتژیک سودمند تعریف کند و نشان دهد که برای پیشرفت اهداف آمریکا در منطقه بیشتر از دیدگاه‌های تاریخی و اخلاقی خود تلاش می کند.

*سرهنگ بازنشسته ارتش اسراییل (IDF) است و نوشته‌های وی بر روی مسائل امنیتی منطقه تمرکز دارد.
**مترجم: زینب اصغری، دستیار تحقیق در موسسه تحقیقات و پژوهش‌های سیاسی علمی ندا

1- National Security Strategy (NSS)

تاریخ: 16 ژانویه 2018
منبع:
http://www.inss.org.il/publication/getting-table-key-elements-us-approach-restart-israeli-palestinian-peace-negotiations/
نام:
ایمیل:
* نظر: