آخرین اخبار
کد خبر: ۳۱۵۸۶۴
تاریخ انتشار: ۰۸ اسفند ۱۳۹۶ - ۱۵:۵۴
عارف بیژن
چکیده
با روی کار آمدن ترامپ، تلاش شد تا در برجام بازبینی شود. در این میان، نقش لابی های صهیونیستی در آمریکا از جمله سازمان صهیونیست آمریکا (ZOA) در تغییر مسیر مذاکرات و  تأثیر بر سیاست های ترامپ در قبال آینده برجام، مهم به نظر می رسد. سوالی که مطرح است اینکه، نگاه این لابی به برجام چگونه است؟ و برای آینده آن و توصیه به ترامپ چه پیشنهادها و برنامه هایی را مد نظر دارد؟ آنچه محتمل است، ZOA، به عنوان یک لابی قدرتمند و  تأثیرگذار در بحث برجام این راهکارها را پیشنهاد می کند: اعمال سریع تحریم‌های غیر هسته ای، در صورت عدم اصلاح؛ ابطال کامل برجام، کنترل تغییر رفتار ایران، بازرسی از تأسیسات نظامی، جلوگیری از توسعه موشک های بالستیک و رشد تأسیسات هسته ای برای بخش های صنعتی و... در نهایت حمله به تأسیسات هسته ای ایران.

مقدمه
برنامه هسته‌ای ایران به نظر می‌رسد هنوز در بلاتکلیفی باشد زیرا مشخص نیست ترامپ می خواهد به طور واقعی تحریم‌های علیه ایران را کاهش دهد یا خیر؟ و آیا آمریکا توافقنامه را تأیید می کند؟ ترامپ اگر تصمیم بگیرد تحریم‌ها علیه ایران را لغو نکند، این توافقنامه را نقض کرده و از حل مساله هسته ای ایران جلوگیری خواهد کرد. بعد از توافق، کنگره نیاز داشت که رئیس جمهور آمریکا هر 90 روز تأیید کند که ایران تعهدات خود را تحت قرارداد انجام داده است. آژانس بین‌المللی اتمی و دولت آمریکا در طی دو سال گذشته به طور مداوم تعهد ایران را تأیید کرده اند. با این حال، در اکتبر 2017، ترامپ اعلام کرد که این توافق بر خلاف منافع امنیت ملی آمریکا است آنچه در اینجا مهم است برنامه لابی های صهیونیستی در آمریکا در قبال برجام است. یکی از این لابی ها، سازمان صهیونیسم آمریکا (ZOA) است که تلاش گسترده ای برای حمایت از اهداف رژیم صهیونیستی و یهودیان جهان دارد. سوال مطرح شده اینکه، لابی ZOA چه نگاهی به آینده برجام دارد و راهکارهای پیشنهادی آن برای ترامپ در قبال ایران چگونه است؟ آنچه محتمل است اینکه ZOA در صورت عدم اصلاح جدی برجام به دنبال ابطال کامل آن است و تحریم مجدد ایران را در برنامه های پیشنهادی خود در نظر گرفته است. بنابراین در این متن سعی شده است به طور اختصار برنامه های کلی این لابی صهیونیستی برای آینده برجام مورد بررسی قرار گیرد.

برنامه لابی صهیونیستی آمریکا(ZOA) برای برجام
- اعمال تحریم‌های مجدد، مقابله با همکاری هسته ای با کره شمالی و جاه طلبی های نظامی هسته ای
لابی صهیونیستی آمریکا از برنامه ترامپ برای پایان دادن به برجام حمایت می کند اما از تأخیرها نگران است: در همین راستا، مورتون کلاین (Morton A. Klein)، رئیس ZOA معتقد است یکی از مهم‌ترین برنامه ها باید تحریم بیشتر علیه ایران باشد تا از لحاظ اقتصادی فشار مضاعفی به ایران وارد شود. ابطال تحریم  علیه ایران نگران کننده است و این قانون می تواند توافق هسته ای را به نفع ایران تمام کند. در این میان باید از تأسیسات نظامی بازرسی شود، از توسعه موشک بالستیک ایران و رشد تأسیسات هسته ای ایران برای بخش های صنعتی جلوگیری کرد. در واقع، هرچه بیشتر تحریم‌ها اعمال شود، اثرات آن قوی تر است. تأخیرها به ایران اجازه می دهد تا رشد کند و قابلیت سلاح‌های هسته ای خود را افزایش دهد و کنترل خود را بر منطقه به طور موقت تثبیت کند. بنابراین یک برنامه باید عدم تأخیر در اعمال تحریم علیه ایران باشد و نباید زمان کافی برای گام بعدی به ایران داده شود. علاوه بر این، ناآرامی های مداوم در ایران، این فرصت ایده آل را برای برداشتن گام های جدی از جمله برچیدن توافق و تحمیل تحریم‌های سنگین، ایجاد می کند. این گام‌ها ایران را به پایان دادن به نقض حقوق بشر، حمایت از گروه های تروریستی سراسر جهان، هژمونی خطرناک آن و جاه طلبی های نظامی هسته ای تحت فشار قرار خواهد داد. از سوی دیگر، قیام های داخلی ایران به این دلیل آغاز شد که روحانیون ایران به نادیده گرفتن شرایط اقتصادی مردم ادامه دادند. در عوض، رهبران اسلامگرای ایران از این توافق و گشایش های آن برای تقویت و توسعه نیروی قدس و عملیات های سپاه پاسداران استفاده کردند؛ که شامل خرید تجهیزات نظامی پیچیده از روسیه، افزایش کمک مالی و محموله های اسلحه به گروه های تروریستی است و یکی از برنامه ها باید قطع این مسیر باشد که این امر با اعمال تحریم اقتصادی بیشتر، ائتلاف با طرف های اروپایی برای مقابله با ایران و جلوگیری از ادامه توافق هسته ای امکان‌پذیر است. اقدام دیگر که برای آینده برجام ایران باید صورت پذیرد، اقداماتی برای جلوگیری از گسترش همکاری ایران با برنامه سلاح هسته ای کره شمالی است. در همین راستا، جان بولتون، سفیر سابق آمریکا در سازمان ملل، که به دقت این توافق را مورد مطالعه قرار داده است، بیان داشت آنچه ترامپ باید به سرعت انجام دهد این است که این توافق بدی است و باید آن را ابطال کند.(1) در مارس 2017، بولتون در مقاله ای در نیویورک تایمز، از حمله به تأسیسات هسته ای ایران و تغییر نظام سیاسی حمایت کرد.(2)

برنامه لابی سازمان صهیونیستی آمریکا(ZOA)  برای آینده برجام

از سوی دیگر، کلاین، رئیس ZOA بیان داشت آمریکا و تیم ترامپ به اسرائیل، مردم آمریکا و سراسر جهان اطمینان می دهد که به ایران اجازه نخواهد داد تا به سلاح هسته ای دست یابد. او روشن کرد که برنامه آمریکا بایستی این باشد که تا زمانی که ایران از گروه های تروریستی حمایت می کند و به نقض حقوق بشر در داخل ادامه می‌دهد، لابی صهیونیستی آمریکا و دیگر لابی های  تأثیرگذار در راستای ابطال کامل برجام گام بردارند. از سوی دیگر آمریکا نباید اجازه دهد برجام، آمریکا را از مقابله با تروریسم با حمایت ایران و نفوذ ش در خاورمیانه و سراسر جهان منع کند.(3)

برنامه لابی سازمان صهیونیستی آمریکا(ZOA)  برای آینده برجام

- بازرسی از تأسیسات نظامی و برنامه موشک بالستیک
سازمان صهیونیست آمریکا به ترامپ نسبت به ابطال معاهده هسته ای ایران و تحریم‌های مجدد غیر هسته ای اصرار داشته، زیرا معتقد است ایران در حال حاضر بر خلاف این توافقنامه عمل نموده است. ZOA معتقد است نگه داشتن ایالات متحده در این توافق عمیقاً ناقص، غیر منطقی و بی فایده است. آژانس بین‌المللی انرژی اتمی(IAEA)، که پیش از این مسئول نظارت بر رفتار ایران در زمینه تحقیق و توسعه هسته ای بود، از زمان شکل گیری JCPOA، این نقش را از دست داده است، زیرا دیگر قادر به بررسی اظهارات و فعالیت های ایران نمی‌باشد. در واقع، آژانس بین‌المللی انرژی اتمی دو هفته پیش به طور عمومی پذیرفته بود که مسئله در واقع این است که به علت محدودیت بازرسی ها و سایت های خاص در ایران نمی تواند به طور کامل ارزیابی کند که آیا ایران بر روی فناوری حساس هسته ای کار می‌کند یا نه. بنابراین، تمام ادعاهایی که از سوی مدافعان برجام، از جمله اوباما در مورد آژانس بین‌المللی انرژی اتمی تحت انجام بازرسی های قوی برجام، با بی توجهی به این محدودیت های حیاتی، یک دروغ گمراه کننده را ادامه می‌دهند. برجام، اختیار آژانس بین‌المللی انرژی اتمی را برای از بین بردن ذخایر اورانیوم غنی شده ایران، با انتقال این وظیفه به روسیه بدون هیچ نظارتی بر اینکه چقدر از این مقدار حذف شده یا جایی که این ذخایر توسط روسیه ذخیره شده است، از بین برده است. برجام همچنین توسط ایرانیان وابسته به آژانس بین‌المللی انرژی اتمی تأسیس شد که تحقیقات خود را درباره ابعاد احتمالی نظامی (PMD) تحقیقات هسته ای ایران پایان می دهد، هرچند تحقیقات آژانس بین‌المللی انرژی اتمی نشان دهنده فعالیت غیرقانونی نظامی ایران بود. مورتون آ. کلین، بیان داشت: «اکنون روشن است، به خصوص از زمان بیانیه اخیر آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در مورد ناتوانی در تأیید انطباق ایران، که برجام به طرز وحشتناکی ناقص است که حتی مانع از تشخیص جهان می شود که آیا ایران از شروط خود پیروی می کند یا خیر.» به یاد داشته باشید، این معامله ایران را مجبور نکرد که هزاران سانتریفیوژ را از بین ببرد یا تأسیسات پلوتونیوم اراک و تأسیسات هسته ای زیرزمینی در فردو را ببندد؛ یا مجبور به موافقت با بازرسی های نامحدود و غیرقانونی؛ یا اجبار برای اجازه بازرسی به سایت های نظامی طراحی شده آن؛ یا به طور کامل برای ابعاد نظامی احتمالی برنامه های تحقیق و توسعه ی مخفی خود در گذشته؛ یا برای جلوگیری از تحقیق و توسعه بر روی موشک های بالستیک. با این وجود، ایران هنوز هم از این معاهده پیروی نکرده و این معاهده را به شیوه های مختلف نقض و به عنوان یک شیوه دشمنانه برای صلح اقدام کرده، که شامل موارد زیر است:
- افزایش فوری 32 درصدی در هزینه های نظامی ایران.
- افزایش بودجه برای هم‌پیمانان ایرانی.
- امتناع ایران از دادن مجوز به بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی (IAEA) برای بازرسی از تأسیسات هسته ای پارچین و تقاضای بسته شدن ابعاد احتمالی نظامی1 برنامه هسته ای آن.
- امتناع ایران از مذاکره در مورد موشک های بالستیک خود
- قرارداد 8 میلیارد دلاری سلاح با روسیه در سال 2016، که ایران آن را برای خرید سیستم دفاع هواییS-300  می دهد، و آن را قادر می سازد روزی سایت های هسته ای خود را از حملات آمریکایی یا اسرائیلی عایق‌بندی کند.
- جایگزین کردن سانتریفیوژهای قدیمی در دسامبر 2016 با سانتریفیوژهای جدید IR8، که می تواند برای تولید اورانیوم با سلاح درجه یک در زمان بسیار کم استفاده شود.
- آزمایش موشک های بالستیک در ماه ژانویه 2017 بدون تأیید شورای امنیت سازمان ملل برخلاف قطعنامه 2231 سازمان ملل متحد، مدت کوتاهی پس از امضای معاهده هسته ای به تصویب رسید که ایران را «به انجام فعالیت های مربوط به موشک های بالستیک طراحی شده برای تحویل سلاح های هسته ای قادر ساخت».(4)
با توجه به «بند غروب آفتاب» (sunset clause) که اجازه می دهد ایران پس از سال 2025 برنامه غنی‌سازی اورانیوم خود را راه‌اندازی کند، آمریکا و به خصوص لابی صهیونیستی به دنبال طولانی‌تر شدن این محدودیت علیه برجام هستند تا دست آمریکا برای کنترل ایران در منطقه هم بازتر باشد. بنابراین لابی سازمان صهیونیستی آمریکا از طریق کنگره به دنبال متقاعد کردن نمایندگان برای اعمال تحریم و در صورت عدم اصلاح برجام، ابطال کامل آن هستند.(5)
به طور خلاصه، برجام یک مانع مثبت برای جلوگیری از گسترش سلاح های هسته ای ایران است. تنها چیزی که به احتمال زیاد ایران را کند می کند فشار است، به ویژه اعمال تحریم‌های مجدد. در این شرایط، ترامپ باید به عنوان قدم اول معاهده ایران را لغو نماید و تحریم‌های غیر هسته ای مجدد اعمال کند. رئیس جمهور باید هرگونه تغییر در رفتار ایران را ممنوع اعلام کند و اقدامات لازم برای پایان دادن به این معاهده را انجام دهد.

نتیجه‌گیری
با توجه به اینکه تصمیم نهایی را ترامپ بایستی بگیرد، بنابراین ترامپ اگر تصمیم بگیرد تحریم‌ها علیه ایران را لغو نکند، برجام را نقض کرده و از حل مساله هسته ای ایران جلوگیری خواهد کرد. ترامپ اعلام کرد که این توافق برخلاف منافع امنیت ملی آمریکا است. آنچه در اینجا مهم است برنامه لابی  سازمان صهیونیستی آمریکا (ZOA) در قبال برجام است. این لابی که تلاش گسترده ای برای حمایت از منافع ایالات متحده، رژیم صهیونیستی و یهودیان جهان دارد، درباره آینده برجام و استراتژی پیش روی ترامپ برای این مهم توصیه هایی را مورد ملاحظه قرار داد. این توصیه های شامل این موارد است: اعمال سریع تحریم‌های غیر هسته ای، در صورت عدم اصلاح؛ ابطال کامل برجام، کنترل تغییر رفتار ایران، بازرسی از تأسیسات نظامی، جلوگیری از توسعه موشک های بالستیک و رشد تأسیسات هسته ای برای بخش های صنعتی، عدم دادن زمان به ایران برای دست‌یابی به بمب هسته ای، اعمال محدودیت مادام العمر، جلوگیری از جاه طلبی های نظامی هسته ای برای هژمونی در منطقه، جلوگیری از گسترش همکاری ایران با برنامه هسته ای کره شمالی و در نهایت حمله به تأسیسات هسته ای ایران.

*کارشناسی ارشد مطالعات منطقه‌ای و دستیار تحقیق در موسسه تحقیقات و پژوهش‌های سیاسی علمی ندا

1- Possible Military Dimension (PMD)

پی نوشت ها
1- ZOA (January 16, 2018), "ZOA Supports Pres. Trump’s Plan to End Iran Deal; But Concerned About Delays”, https://zoa.org/2018/01/10377452-zoa-supports-pres-trumps-plan-to-end-iran-deal-but-concerned-about-delays/
2- Ibid
3- Ibid
4- Ibid
5- Liu Chen (2018-01-12), "Iran nuclear deal worth keeping”, http://www.xinhuanet.com/english/2018-01/12/c_136891701.htm
نام:
ایمیل:
* نظر: