آخرین اخبار
کد خبر: ۳۱۵۸۶۲
تاریخ انتشار: ۰۸ اسفند ۱۳۹۶ - ۱۵:۲۵
طاهره زادفرج


چکیده
دولت آمریکا از سال 2000 به بعد در راستای تقویت امنیت رژیم صهیونیستی که با عنوان «نقشه راه» صلح از آن یاد می‌کرد در تلاش برای تربیت نیروهای فلسطینی، به راه‌اندازی و تجهیز دستگاه امنیتی تشکیلات خودگردان اقدام کرد. اهمیت بررسی موضوع به ارتباط راه‌اندازی دستگاه امنیتی تشکیلات خودگردان با همکاری امنیتی با رژیم صهیونیستی بازمی‌گردد. سوال اینجاست که نقش آمریکا در این راستا تا چه حد بوده و دیگر کشورها چه نقشی در راه‌اندازی دستگاه امنیتی تشکیلات خودگردان داشته‌اند؟ فرض بر این است که دولت آمریکا علاوه بر اختصاص بودجه، با هماهنگی‌های وسیع بین‌المللی و منطقه‌ای توسط فرستادگان خود به جلب کمک‌های برخی کشورهای اروپایی و منطقه‌ای نیز اقدام کرده است. همچنین نمایندگان آمریکا علاوه بر کرانه غربی از خاک برخی کشورهای منطقه مانند اردن نیز برای آموزش نیروهای فلسطینی بهره برده‌اند.

مقدمه
راه‌اندازی دستگاه امنیتی تشکیلات خودگردان فلسطین پس از شکل‌گیری این تشکیلات در سال 1994 که زاییده توافق اسلو (1993) بود همواره یک دغدغه اساسی برای رژیم صهیونیستی و ایالات متحده به شمار می‌رفت؛ چرا که این دستگاه می‌بایست به گونه‌ای عمل می‌کرد تا بتواند در خدمت هماهنگی امنیتی و تأمین امنیت اسراییلی‌ها و شهرک‌نشین‌ها باشد، بررسی این موضوع از این روی مهم به نظر می‌رسد. این گزارش به چگونگی شکل‌گیری دستگاه امنیتی تشکیلات خودگردان پس از روی کار آمدن محمود عباس در سال 2004 اختصاص دارد و به این سوال پاسخ خواهد داد که نقش آمریکا و دیگر کشورها در شکل‌گیری آن چه بوده است؟ فرض بر این است که در این میان نقش محوری را آمریکا داشته و هماهنگ‌کنندگان آن اقدام به جلب کمک‌های بین‌المللی در این راستا کرده‌اند.

نقش آمریکا در شکل‌گیری دستگاه امنیتی تشکیلات خودگردان فلسطین
تلاش‌های ژنرال کالین پاول، وزیر خارجه آمریکا در سال 2000 (سال آغاز انتفاضه الاقصی) و «آنتونی زینَی»(1)، ژنرال بازنشسته ارتش آمریکا در سال 2001(2) به بعد برای آموزش نیروهای امنیتی تشکیلات خودگردان فلسطین بی نتیجه ماند تا این که وزارت خارجه آمریکا برای پیشبرد اهداف خود در این زمینه اقدام به تأسیس دفتر هماهنگ‌کننده امنیتی در قدس نمود و نمایندگانی را به عنوان هماهنگ‌کننده به اراضی اشغالی اعزام کرد.
موثرترین این افراد ژنرال کیت دایتون بود که در سال 2005 مأمور شد تا USSC (3) را فعال کند و به تربیت نیروهای امنیتی تشکیلات خودگردان و بسیاری کارهای دیگر در راستای کمک به هماهنگی امنیتی بپردازد. اهداف تعیین شده وی در ابتدای راه، به ویژه در سال‌های 2006 و 2007 که جنبش حماس قدرت را در نوار غزه به دست گرفت و به دنبال آن به دلیل وقوع درگیری میان فتح و حماس، محقق نشد. (به گفته دایتون در این مدت دولت آمریکا هیچ کمک مالی به دفتر هماهنگ‌کننده امنیتی نکرد و بودجه آن صفر بود(4)) با این حال کار USSC بر نوار غزه به ویژه گذرگاه‌های مهم آن معطوف شده بود. دایتون به هر ترتیب که بود مأموریت خود را با جدیت بیشتری پی گرفت.

نقش آمریکا و دیگر طرف‌ها در شکل‌گیری دستگاه امنیتی تشکیلات خودگردان فلسطین

با روی کار آمدن دولت سلام فیاض در ژوئن 2007 مرکز توجه از نوار غزه به کرانه غربی معطوف شد و در ماه جولای، دولت بوش 86 میلیون دلار بودجه برای کمک به برنامه‌های امنیتی تشکیلات خودگردان از کنگره درخواست کرد که فوراً با آن موافقت شد و در پایان سال نیز دولت آمریکا 75 میلیون دلار دیگر به این امر اختصاص داد.(5) ژنرال دایتون در سال 2009 در سخنرانی‌ای در موسسه «سیاست خاور نزدیک واشنگتن» از کار خود با افتخار یاد و آن را موفقیت‌آمیز توصیف کرد.(6)
بودجه در نظر گرفته شده صرف چه زمینه‌هایی شد؟

به گفته دایتون بودجه‌ای که کنگره آمریکا با اختصاص آن موافقت کرد در این زمینه‌ها هزینه شد:
1- تقویت وزارت امور داخلی فلسطین (که نهاد امنیتی بسیار مهم و مسئول همه نیروهای امنیتی است)
2- آموزش فرماندهان ارشد )در ابتدای کار طی چهار هفته 36 سروان، سرهنگ و سرتیپ فارغ‌التحصیل شدند(
3- آموزش و تجهیز نیروهای امنیتی (اعم از نیروهای گارد ریاستی و نیروهای امنیت ملی)
4- تأسیس مراکزی برای آموزش نیروها در کرانه غربی
بخشی از بودجه مذکور هزینه زیرساخت‌های امنیتی و ساخت مراکزی برای آموزش نیروها شد.
- تأسیس یک دانشکده تربیت و آموزش نیرو در اریحا
- تأسیس یک پایگاه عملیاتی پیشرفته با امکان اسکان در خارج اریحا
- ایجاد یک پایگاه عملیاتی در جنین با حمایت کامل ارتش اسراییل
- ساخت یک مرکز آموزش ژاندارم و پلیس در اریحا
هماهنگی‌های وسیع منطقه‌ای و بین‌المللی
دایتون از هماهنگی(7) و ارتباطات وسیع برای پیشبرد اهداف خود سخن به میان آورده است:
- صبح‌ها دیدار با وزیر امور داخلی یا فرمانده نیروهای امنیتی تشکیلات خودگردان در رام الله
- بعد از ظهرها دیدار با مدیر کل وزارت دفاع اسراییل
- سفر به اردن و مصر همراه با اعضای گروه
- ارتباط با شبکه‌ای از همه نمایندگان (کشورهای مختلف) که در خصوص درگیری اسراییل- فلسطین فعالیت می‌کردند
- تماس روزانه با گروه EUPOL COOPS (8) که اعضای آن از افراد پلیس اروپا بودند و وظیفه اصلاح پلیس مدنی تشکیلات خودگردان را بر عهده داشتند
- ارتباط با «تونی بلر» نماینده ویژه کمیته چهارجانبه بین‌المللی
- دیدار با بازیگران بین‌المللی دیگر در منطقه و سازمان‌های غیر دولتی و کارمندان سازمان ملل در راستای روند هماهنگی

نقش اتحادیه اروپا
دایتون یکی از ویژگی‌های USSC را چند ملیتی (با حضور نیروهایی از آمریکا، انگلیس و ترکیه و کمک دیگر کشورها) بودن آن می‌دانست و بر اهمیت آن تأکید داشت. به گفته خود وی در گروه او هشت نفر انگلیسی حضور داشتند که در رام الله مقیم بودند و 18 نفر کانادایی که در مناطق مختلف کرانه غربی آزادانه و بی هیچ قیدی به گشت زنی مشغول می‌شدند و با فرماندهان امنیتی فلسطینی دیدار و با آنها کار می‌کردند و به قول او چشم‌ها و گوش‌هایش بودند.
به گفته دایتون در 18 ماهی که یا دولت در دست حماس بود یا دولت وحدت به ریاست یک مقام حماس بر فلسطین حاکم بود، گروه هماهنگ‌کننده چند ملیتی توجه خود را معطوف نوار غزه به ویژه گذرگاه‌های اصلی آن یعنی «رفح» و «کارنی»(همان المنطار) کرد؛ به طوری که کانادایی‌ها و انگلیسی‌ها به گارد ریاست تشکیلات خودگردان که بر این گذرگاه‌ها سیطره داشت و گزارش‌های خود را مستقیماً به شخص محمود عباس ارائه می‌کرد، آموزش می‌دادند.
همچنین به گفته دایتون آموزش نیروهای مدنی به عهده نیروهای اروپایی بود.
به جز کشورهای مذکور، هلند، آلمان، فنلاند، دانمارک و یونان نیز در اعزام کارشناسان و مشاورانی برای ارائه آموزش‌های پیشرفته با تیم دایتون همکاری کرده‌اند.(9)

نقش کشورهای عربی
در میان کشورهای عربی، مصر و اردن در پیشبرد کارِ گروه دایتون نقش بیشتری داشته‌اند؛ به گونه‌ای که او و همکارانش بارها برای هماهنگی‌های لازم به این دو کشور سفر کرده‌اند. از میان این دو، اردن نقش مهمتری داشته و بسیاری از نیروهای امنیتی فلسطین در این کشور آموزش دیده‌اند. دایتون در این خصوص می‌گوید: پس از اختصاص بودجه از سوی دولت آمریکا، نیروها را به مدت 4 ماه در مرکز آموزش پلیس اردن (jiptc) که در خارج از شهر امان قرار داشت با کادری متشکل از آمریکایی‌ها و اردنی‌ها آموزش دادیم.(10)

جمع‌بندی
به گفته دایتون مهمترین نقش را در راه‌اندازی مراکزی برای آموزش و تربیت نیروهای امنیتی تشکیلات خودگردان فلسطین هماهنگ‌کنندگان آمریکایی داشته‌اند که برای پیشبرد کار دست به هماهنگی‌های بین‌المللی بسیاری زده‌اند؛ ضمن این که از گروهی چند ملیتی، تجربیات برخی کشورهای اروپایی و کمک برخی کشورهای منطقه نیز استفاده شده است. آنچه مسلم است این که تجهیز دستگاه امنیتی فلسطین و تربیت افراد آن در راستای هماهنگی و همکاری امنیتی میان تشکیلات خودگردان و رژیم صهیونیستی صورت گرفته است.

*کارشناسی ارشد مطالعات فلسطین و کارشناس موسسه تحقیقات و پژوهش‌های سیاسی علمی ندا

پی‌نوشت‌ها
1- Anthony Zinni
2- زینَی در نوامبر 2001 توسط کالین پاول، وزیر خارجه به عنوان فرستاده صلح آمریکا به منطقه اعزام شد. ر.ک:
"Powell pledges U.S. involvement, commitment in Middle East", November 20, 2001, http://edition.cnn.com/2001/WORLD/meast/11/19/powell.mideast/
3-U. S. Security Cordinator  «هماهنگ کننده امنیتی آمریکا».
4- Gen. Keith Dayton- The Washington Institute for Near East Policy, 07.05.2009,  
https://www.washingtoninstitute.org/html/pdf/DaytonKeynote.pdf
5- همان.
6- همان. در این گزارش هر جا به نقل از دایتون مطلبی بیان می‌شود برگرفته از سخنرانی وی در موسسه «سیاست خاور نزدیک واشنگتن» است.
7- دایتون می‌گوید: «شعار ما حرکت به جلو با تمام توان و هماهنگی کامل با همه طرف‌ها بود.» ر.ک:
Gen. Keith Dayton - The Washington Institute for Near East Policy, 07.05.2009,  .همان
8- European United Police Coordination Office for Palestinian Police Support
9- Don Philpott, Understanding the Department of State, published by Bernan Press, London, 2015.
10- وی دلایل انتخاب اردن برای این امر را این گونه بیان می‌کند: چرا اردن؟ اولاً فلسطینی‌ها دوست دارند دور از خانواده و عشیره آموزش ببینند، دوم این که اسراییلی‌ها به اردنی‌ها اعتماد دارند و سوم این که اردنی‌ها علاقمند به کمک کردن هستند.  


نام:
ایمیل:
* نظر: