آخرین اخبار
کد خبر: ۳۱۵۸۶۱
تاریخ انتشار: ۲۲ اسفند ۱۳۹۶ - ۱۵:۰۲
عارف بیژن

چکیده
بعد از روی کار آمدن ترامپ، بسیاری از کارشناسان معتقد بودند تغییراتی در برجام رخ خواهد داد که شاید در نهایت به اقدام ترامپ برای ابطال یا اصلاح برجام منجر شود. اگرچه بایستی گفت با این کار آمریکا یک بحران جدیدی را در سیاست خارجی خود ایجاد می‌کند. در همین راستا، نگاه لابی‌های صهیونیستی در آمریکا به برجام و نقش آنها در امکان سنجی ابطال یا حفظ برجام بسیار مهم است. سوالی که مطرح است اینکه برنامه و راهکار لابی جی استریت که به حفظ برجام معتقد است درباره آینده آن و توصیه‌هایی که به سیاست‌گذاران ایالات متحده ارائه می‌کند، چیست؟ آنچه محتمل است به زعم لابی جی استریت برجام توانسته مسیر ایران را برای دست‌یابی به بمب هسته‌ای مسدود کند پس ترامپ باید در این توافق باقی بماند، اگرچه این توافق حمایت ایران از تروریسم را متوقف نمی‌کند و در این زمینه ترامپ باید برنامه هایی از قبیل، تحریم‌های شدید علیه حمایت ایران از تروریسم، نقض حقوق بشر و توسعه موشک‌های بالستیک، نظارت بر تأسیسات هسته‌ای ایران، بازگرداندن توافق اجماع دو حزبی درباره اسرائیل به طور سازنده و فشار بر حزب الله را در دستور کار خود قرار دهد.

 مقدمه
لابی جی استریت (J Steert)  معتقد است که ایران دارای سلاح  هسته ای، تهدید بسیار جدی برای منافع آمریکا، اسرائیل، صلح و ثبات خاورمیانه و سراسر جهان است. این لابی، قویاً اقدامات ضد اسرائیلی و ضد سامی ایران را محکوم می کند و حمایت آن از تروریسم بین‌المللی، بی ثباتی، دخالت در امور کشورهای همسایه و پرونده حقوق بشر را مورد انتقاد قرار می دهد. بنابراین، جی استریت به عنوان یک لابی تازه تأسیس، به شدت از تلاش های آمریکا برای تضمین اینکه ایران سلاح هسته ای را توسعه نمی دهد، حمایت می کند. با وجود مخالفت بسیاری از لابی های صهیونیستی با توافق هسته ای، جی استریت از برجام یا طرح جامع اقدام مشترک(JCPOA) که توسط ایران، آمریکا و پنج قدرت بزرگ جهانی در 14 جولای 2015 به تصویب رسید، حمایت می‌کند. سوالی که مطرح است اینکه لابی جی استریت برای آینده برجام چه توصیه هایی را به ترامپ دارد؟ و برنامه پیشنهادی آنان برای حفظ برجام چیست؟ جی استریت معتقد است که برجام توانسته تمام مسیرهای ایران را به سمت توسعه دستیابی به سلاح های هسته ای کاهش  دهد و توسط ناظران بین المللی مورد نظارت قرار  گیرد و به ترامپ توصیه می کند در برجام بماند، چون این امر می تواند منافع امنیتی آمریکا، رژیم صهیونیستی و متحدان آن را حفظ کند. بنابراین در این متن سعی شده به طور اختصار برخی از برنامه های کلی لابی جی استریت درباره آینده برجام مورد بررسی قرار گیرد.

برنامه لابی جی استریت
آنچه در دستور کار سیاستِ جی استریت (J Street) در رابطه با گام های بعدی در مورد برجام وجود دارد، یک طرح از «باید ها و نباید های ضروری برای اقدام» در جهت ایجاد دوره ای از آنچه پیش‌رو است، می باشد، که این منجر به اجرای موفقیت‌آمیز توافق هسته ای خواهد شد؛ در حین آنکه سیاست هایی را نیز پیش می برد که در جهت تقویت منافع امنیتی ایالات متحده، اسرائیل و متحدان ما در منطقه می باشد. جی استریت در این تلاش چهار اصل را عنوان می کند:

اول: تلاش مستقیم و مخفیانه برای نابود کردنِ برجام در نطفه. در این زمینه، جی استریت محرک هایی برای توقف کمک های ایالات متحده به آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و تلاش های بی شمار برای تصویب تحریم های جدید علیه ایران به کار گرفت.

دوم: از بسیاری جهات، بحثی که به واسطه قانون بازنگری در توافقنامه هسته ای ایران(Iran Nuclear Agreement Review Act) به وجود آمد، این دلگرمی را ایجاد کرده که در صدد تجزیه-تحلیلی کارشناسانه برآمده و به دنبال بررسی نقاط قوت و ضعف توافقنامه باشند. بدین ترتیب، بدون در نظر گرفتن تمام دلایل و پیامدهای احتمالی آن، منافعِ واقعیِ ایالات متحده آمریکا، اسرائیل یا سایر متحدان آن تأمین نمی شود.

سوم: شناسایی گام های سازنده برایِ : الف) تقویت اسرائیل و شرکای خاورمیانه ای؛ ب) برخورد با رفتارهای خطرناک ایران مانند حمایت از گروه‌های تروریستی یا فعالیت های بی ثبات کننده آن در سوریه، یمن و لبنان.

چهارم: فراتر از برخورد قانونی با برجام، کنگره راه های بسیاری برای تأثیر بر برجام دارد. سفر اعضای کنگره به خاورمیانه و اروپا که بر ادامه مخالفتِ با سوء رفتار ایران و تعهدِ ایالات متحده به رژیم اسرائیل تأکید دارد، سخنرانی ها و نامه های کنگره و همکاریِ با شرکایِ آمریکا در 1+5 پیرامونِ ارسال یک پیامِ متحدانه در رابطه با برنامه ریزی برای تحریم ها برای ضربه محکم و ناگهانی، ضروری است.(1)  
با توجه به این چهار اصل، برنامه سیاست‌گذاران برای آینده برجام که از آن حمایت کرده اند و به عنوان بخشی از یک استراتژی آمریکا که چگونه می‌تواند در خاورمیانه موفق عمل کند، به چه صورت باشد؟

1- پافشاری بر نظارت و برنامه ریزی قوی: جی استریت معتقد است کنگره باید این دولت و دولت بعدی را برای اجرای توافق هسته ای پاسخگو سازد. بدین صورت که مسئولیت های نظارتی اش را افزایش دهد. کمیته های دارای صلاحیت شامل کمیته اطلاعاتی، خدمات نظامی، انرژی، روابط خارجی و بانکداری نه تنها می توانند جلسات استماع به صورت محرمانه و غیر محرمانه برگزار کنند بلکه باید قوانینی را به تصویب برسانند که آژانس های مرتبط با دولت را ملزم سازند که به صورت سالانه گزارش دهند و در مورد هر رکن اجرایی برجام می توانند یک قانون وضع کنند. به طور مشابهی می توانند یک «گروه مطالعات ایران دو حزبی» (Iran Study Group) در کنگره تشکیل دهند تا به کنگره درباره راهبرد کلی در خاورمیانه و مقابله با ایران گزارش بدهند و یک اهرم نفوذی بر رفتار ایران است تا به جهان، رژیم صهیونیستی و متحدان عرب سنی این اطمینان را بدهد که آمریکا در یک مدت طولانی به صورت برنامه ریزی شده و جدی در موضوع ایران درگیر خواهد شد.

2- تحریم ها: به طور استراتژیک و تاکتیکی یک مشکل بزرگ کنگره این است که به دنبال وضع دوباره تحریم های هسته ای به بهانه مقابله با فعالیت ها و نهادهای ایران است. این امر نه تنها به ایران این بهانه را می دهد که از توافق خارج شود، بلکه آمریکا را از متحدانش به خصوص آنهایی که اکراه دارند که از طریق تحریم ها ایران را به میز مذاکره بیاورند، جدا می کند؛ در مقابل، به طور موثر می توانند اجرای تحریم های موجود را که به بهانه تروریسم وضع شده اند را تقویت کنند. هم‌چنین فشار بر حزب الله به طور خاص نه تنها عاقلانه است بلکه می توانند جامعه بین‌المللی را به خصوص اروپایی ها را ترغیب کند.

3- بازگرداندن توافق اجماع دو حزبی درباره اسرائیل به طور سازنده: جی استریت بیان می کند که همه قبول دارند رابطه بین ایالات متحده و رژیم اسرائیل باید مستحکم باشد و اسرائیل بسیار قوی تر است زمانی که تعهد آمریکا به اسرائیل، دو حزبی و سازنده باشد. عمل کردن سریع در دولت ترامپ برای تمدید کمک نظامی آمریکا به رژیم صهیونیستی که در حال منقضی شدن بود و افزایش مدت این توافق نظامی می تواند این نکته را به اثبات برساند که دولت ایالات متحده به شدت متعهد است که ظرفیت و برتری نظامی اسرائیل را برای دوره طولانی مدت تضمین کند، صرف نظر از اینکه چه حزبی کنترل حکومت را در آمریکا و رژیم اسرائیل به دست بگیرد.(2)

4- نظارت بر تأسیسات هسته ای ایران: جی استریت معتقد است بازرسان باید به کل زنجیره تأمین هسته‌ای(فوردو، نطنز، اراک) دسترسی داشته باشند؛ که شامل معادن اورانیوم و کارخانجات آن، تأسیسات تبدیل آن، تأسیسات ذخیره‌سازی، و دیگر سایت‌های هسته‌ای اعلام شده آن. آژانس بین‌المللی انرژی اتمی (IAEA) باید درخواست دسترسی به هر سایت اعلام نشده در عرض 24 روز را داشته باشد. ایران، روسیه و چین در این مورد حق وتو ندارند و یا برای مجازات ایران در صورت امتناع از این اقدام باز هم حق وتو ندارند.(3)

5- عدم سوءاستفاده از ناآرامی های اخیر ایران: به اعتقاد جی استریت، ترامپ نباید از ناآرامی های اخیر ایران برای ابطال یا اصلاح برجام و بهانه ای برای تحریم های هسته ای بهره‌برداری کند. ترامپ با نقض توافقنامه ای که در مسدود کردن مسیرهای ایران برای دستیابی به سلاح های هسته ای موفق بوده، تنها تندروها را در داخل ایران قدرتمند می کند که مخالف این توافق هستند و به آنها کمک می کند خشم عمومی نسبت به ایالات متحده را هدایت کنند. دولت آمریکا با خارج شدن از برجام، یک بحران تمام عیار ایجاد خواهد کرد که می تواند کشور آمریکا را در مسیر یک جنگ غیر ضروری قرار دهد.(4) بهترین استراتژی ممکن برای آمریکا اکنون در قبال برجام به آن «صدمه نزنید» (Do no harm) است و نکته آخر اینکه ناآرامی ها در ایران نباید بر سرنوشت این توافق تأثیر بگذارد و آمریکا باید از این مسئله دور بماند.(5)

6- مواجهه آمریکا با بحران هسته ای: جرمی بن عامی، رئیس جی استریت در این رابطه بیان داشت که ترامپ تهدید کرده است که به طور یکجانبه برجام را ابطال خواهد کرد، مگر اینکه متحدان اروپایی و کنگره به درخواست های او برای اصلاح و شرایط جدید برجام تن دهند. در واقع اگر ترامپ به دنبال تحریم جدید علیه ایران و خروج از برجام باشد، این باعث تضعیف اعتبار آمریکا در سطح جهان و افکار عمومی داخل می‌شود و ایران را به سمت توسعه سلاح هسته‌ای خواهد برد. جی استریت از کنگره خواست تا مشخص کند که رئیس جمهور اجازه استفاده از نیروی نظامی علیه ایران را ندارد. اگر ترامپ واقعاً به دنبال کمک به معترضین در ایران، پیشبرد امنیت آمریکا، اسرائیل و متحدان خود است، باید این توافق را حفظ کند.(6)

برنامه لابی جی استریت در قبال آینده برجام

نتیجه‌گیری
از یک سو باید این استدلال را پذیرفت که برجام تا حدی توانسته اعتبار جمهوری اسلامی ایران را در سطح داخلی، منطقه ای و بین المللی افزایش دهد. از سوی دیگر، ترامپ با ابطال یا اصلاح بخش های مورد نظر خود می تواند معادله را به ضرر آمریکا و رژیم صهیونیستی به هم بزند و باعث شود ایران از این حرکت اشتباه آمریکا به عنوان فرصتی برای برانگیختن خشم عمومی مردم نسبت به ایالات متحده مورد استفاده قرار دهد. به زعم جی استریت خروج آمریکا از توافق می تواند ایران و آمریکا را در مسیر جنگ تمام عیار قرار دهد که این امر برای منافع آمریکا فاجعه بار خواهد بود. پاسخ به این سوال که برنامه و راهکار لابی جی استریت به عنوان مدافع حفظ برجام در قبال این موضوع چیست، این است که با به کارگیری مکانیسم هایی از قبیل نظارت بر تأسیسات هسته ای، اعمال تحریم های غیر هسته ای(حقوق بشر، موشکی، تروریسم)، حمایت از رژیم صهیونیستی به صورت تمام عیار، فشار بر حزب الله و... می توان برنامه هسته ای ایران را به راحتی کنترل کرد و دیگر نیازی به خارج شدن از برجام نیست.

*کارشناسی ارشد مطالعات منطقه‌ای و دستیار تحقیق در موسسه تحقیقات و پژوهش‌های سیاسی علمی ندا

پی نوشت ها
1- Https://S3.Amazonaws.Com/S3.Jstreet.Org/Images/Next-Steps-On-Iran.Pdf
2- Iid
3- J Street, "Save The Iran Deal”, Http://Jstreet.Org/Save-Iran-Deal/Faq/#.Woko3o8rk1s   
4- J Street (January 4, 2018), "President Trump Must Not Exploit Iranian Protests To Violate Nuclear Agreement” , Http://Jstreet.Org/Press-Releases/President-Trump-Must-Not-Exploit-Iranian-Protests-Violate-Nuclear-Agreement/#.Wmxmy48rk1s  
5- J Street (January 8, 2018), "Q&A: The State Of The Iran Deal” Http://Jstreet.Org/Qa-State-Iran-Deal/#.Wmxmzo8rk1s
6- J Street (January 12, 2018), "New Trump Threats Put Us On Path To Nuclear Crisis With Iran”, Http://Jstreet.Org/Press-Releases/New-Trump-Threats-Put-Us-Path-Nuclear-Crisis-Iran/#.Wofthy8rk1s 
نام:
ایمیل:
* نظر: