آخرین اخبار
کد خبر: ۳۱۵۸۵۹
تاریخ انتشار: ۰۸ اسفند ۱۳۹۶ - ۱۳:۵۷
سلمان رضوی


چکیده
متلاشی شدن ساختار حکومتی داعش در عراق و سوریه با نگرانی از سوی اسراییلی‌ها دنبال شد چرا که آنان نابودی داعش و پیروزی دولت سوریه و عراق را تفوق جبهه مقاومت به رهبری ایران دانسته و اینکه از این پس باید با ایرانی‌ها در جولان مواجه شود. چنین وضعیتی اندیشکده‌های صهیونیستی در آمریکا و اسراییل را به تکاپو انداخته و در پی پاسخ به این سوال برآمدند که راهکارهای مقابله با نفوذ منطقه‌ای ایران کدامند؟ پاسخ اولیه آنان نیز این گونه بوده است که در مجموع آنان خواهان اجرای دقیق برجام، امضاء توافقاتی جدید و تحت فشار در حوزه‌های موشکی، حقوق‌‌بشری و منطقه‌ای هستند.

مقدمه
نفوذ منطقه‌ای ایران، کلید واژه‌ای است که اندیشکده‌های صهیونیستی در آمریکا، به آن در قالب مقاله، گزارش راهبردی، سخنرانی و... پرداختند. به زعم آنان ایران از کشوری تحت محاصره طی سال‌های اخیر به کشوری که متحدین آمریکا در منطقه را به محاصره خود درآورده تبدیل شده است. آنان با تأکید بر اینکه سقوط سیاسی- سرزمینی داعش در عراق و سوریه به معنای افزایش نفوذ ایران در این کشورهاست اعلام می‌دارند در حال حاضر رژیم صهیونیستی توسط ایران از جهات مختلف (سوریه- جولان، لبنان، نوار غزه) در محاصره قرار گرفته و عربستان نیز از سوی انصارالله یمن که به زعم آنان تحت حمایت ایران است، در فشار و محاصره است. هم‌چنین شیعیان بحرین تحت نفوذ ایران هستند. در عراق نیز با ایجاد حشدالشعبی، جایگاه و نفوذ ایران ارتقاء یافته و شکست سیاسی- نظامی بارزانی در کردستان عراق، موجب تضعیف نفوذ عربستان و ترکیه و تقویت نفوذ ایران شده است.
کارشناسان اندیشکده‌های صهیونیستی درصددند تا استراتژی جامعی را برای مقابله با فعالیت‌ها و نفوذ منطقه‌ای ایران ارائه دهند. چرا که به زعم آنان با گذشت هر روز، ایران شرایط جدیدی را در منطقه ‌ایجاد می‌کند که به افزایش احتمال جنگ منطقه‌ای منجر می‌شود.(1)
گزارش حاضر در پی پاسخ به این سوال است که راهکارهای پیشنهادی اندیشکده‌های صهیونیستی در آمریکا برای مقابله با نفوذ منطقه‌ای ایران چیست؟ فرضیه مدنظر عبارت است از اینکه در مجموع آنان خواهان اجرای دقیق برجام، امضاء توافقاتی جدید و تحت فشار در حوزه‌های موشکی، حقوق بشری و منطقه‌ای هستند.

الف- اصول راهنما برای عقب رانی ایران
مایکل آیزنستات در مقاله‌ای نسبتاً تفصیلی به نکات متعددی برای مقابله با نفوذ منطقه‌ای ایران اشاره کرده است:
1- عقب‌نشینی نکردن آمریکا: هر عقب‌نشینی آمریکا در کشورهای غرب آسیا با جایگزینی و پیشروی ایران همراه بود. پس عقب‌نشینی نکردن آمریکا از کانون‌های بحرانی یک اصل محسوب می‌شود.
2- ایجاد رضایت میان اقلیت‌های شیعه: ایران از شیعیان ناراضی در کشورهای منطقه برای ایجاد پروکسی یا نمایندگی بهره گرفته است در نتیجه افزایش سطح رضایت آنان مانع از جذب شان توسط ایران خواهد شد.
3- خدشه‌دار کردن «برند» مقاومت: مقاومت در افغانستان، عراق، لبنان (حزب الله)، غزه(حماس و...) و سوریه موفق بود و با توفیقات حاصله به یک نماد موثر و برند تبدیل شد. باید این برند خدشه‌دار شده تا بازتولید نگردد.
4- بازگرداندن هزینه‌ها به سمت ایران: ایران تلاش می‌کند تا با هزینه‌های دیگران (مثلاً شیعیان عراق) نفوذ امپراطوری گونه خود را در منطقه گسترش دهد. پس باید با جریمه و تنبیه کردن حامیان و نمایندگان ایران در منطقه، بارِهزینه‌های انسانی و مالیِ این مساله را متوجه ایران کنیم.
5- انشقاق در محور مقاومت: ایران، سوریه و حزب الله در مرکز محور مقاومت قرار دارند و اعضای درجه دو این محور شامل حماس، عراق، حوثی‌ها و سودان هستند. آمریکا و متحدینش باید این اعضای حاشیه‌ای یا درجه دو را از ایران جدا کنند. تمایل سودان به عربستان در سال 2016 و جدایی آن از ایران یکی از این موارد موفق بوده است.
6- پاره کردن خطوط ارتباطی: ایران برای حمایت از شرکا و نمایندگانش، راه‌های ارتباطی زمینی، هوایی و دریایی گسترده‌ای را فراهم کرده است. آمریکا باید با کمک متحدینش در این ارتباطات اختلال ایجاد کند.
7- محروم کردن ایران از پایگاه‌های خارجی: ایران در قالب فعالیت‌های فرهنگی- آموزشی، در کشورهای دیگر به ایجاد موسسات فرهنگی- دینی و مسجد روی آورده است. ضمن اینکه شیعیان کشورهای دیگر در قالب حضور در سمینارها و تحصیل به ایران می‌روند و بدین ترتیب جذب سازمان اطلاعاتی ایران می‌شوند. آمریکا باید با فشار بر دیگر کشورها، فعالیت‌های سازمان‌های اطلاعاتی ایران را در کشورهای خود تعقیب نمایند و مانع از تحصیل شهروندان دیگر کشورها در ایران شوند.
8- ممانعت از وابستگی اقتصادی به ایران: ایران با نفوذ در کشاورزی و صنعت همسایگان خود، آنان را به خود وابسته کرده است به عنوان مثال ایران 5 تا10 درصد برق عراق را تأمین می‌کند و بدین ترتیب برای خود نفوذ ایجاد کرده است. آمریکا باید این موضوع که ایران از کمک‌های اقتصادی خود برای افزایش نفوذ و سلطه بر همسایگان بهره می‌گیرد را برای مردم این کشورها برجسته کند.
9- براه انداختن جنگ اطلاعتی بی امان: ایران تلاش می‌کند خود را به عنوان شریک قابل اعتماد، رقیبی بزرگ و قدرت رو به رشد در میان همسایگان و رقبایش معرفی کند و موفقیت‌هایش در عراق، لبنان، سوریه و...، این امر را تقویت کرده است. هم‌چنین خود را در جنگ با تروریسم سلفی- جهادی، یک شریک معرفی می‌کند. آمریکا باید با برجسته‌سازی شکاف بین گفتار و اعمال ایرانی‌ها، بر خشونت‌های حقوق بشری ایران، افشای فساد در سطوح بالا، و اینکه ایران با تشدید مناقشات در سوریه، لبنان، یمن و غزه، هزینه‌ها را به جای داخل در این مناطق صرف می‌کند تمرکز کند و امیدوار باشند این مسایل نارضایتی‌ها را در ایران در مورد دخالت‌های منطقه‌ای‌اش، افزایش دهد.(2)
آیزنستات 4 منطقه را اولویت آمریکا برای مقابله با ایران معرفی می‌کند. الف- محدود کردن نفوذ ایران در عراق ب- نپذیرفتن(انکار) پیروزی آشکارِ طرفداران اسد در سوریه ج- مدیریت هزینه‌های جنگ در یمن و د- بازداشتن حزب الله از سوق یافتن به سمت جنگ با اسراییل.(3)

ب- حضور قدرتمندانه آمریکا در سوریه
مایکل نایتس و آیزنستات طی مقاله‌ای مشترک در موسسه واشنگتن و با اشاره به وقایع اخیر سوریه (سقوط f16 اسراییلی) و حمله آمریکا به تانک‌های سوری در دیرالزور نوشتند که در پشت هر دو واقعه نیروهای سپاه پاسداران قرار دارند. این وقایع نشان می‌دهد که ایران قادر است از سوریه برای عملیات در داخل اسراییل استفاده کند. پس با در نظر گرفتن این احتمال که ایران بخواهد بازهم به آزمایش کردن خطوط قرمز آمریکا و اسراییل در سوریه ادامه دهد باید دولت ترامپ رویکرد منسجم‌تری شامل اقدامات زیر را در پیش بگیرد:
- اصرار برخطوط قرمز در دیرالزور: دراین راستا آمریکا باید از آمادگی لازم برای برخورد با نیروهای ایرانی یا دیگر حامیان اسد، درصورت استفاده اسد از تسلیحات شیمیایی، برخوردار باشد.
- آماده شدن برای یک چالش غیرمستقیم به حضور آمریکا در مناطق شرق فرات: آمریکا برای تقویت حضور خود و مقابله با ایرانی‌ها و نمایندگانش درسوریه، باید با عراق و ترکیه هماهنگ باشد و برکردهای سوریه فشار آورد تا روابط خود را با پ.ک.ک قطع کنند.
- حمایت از گروه‌های غیر سلفی در درعا: آمریکا باید از گروه‌های غیر سلفی درعا حمایت‌های آموزشی نموده و آنان را برای مقابه با اسد و ایرانی‌ها تجهیز کند.
- اطمینان به متحدان: از اردن و اسراییل در مقابل هرگونه حمله ایران و یا سوریه دفاع و پشتیبانی کند.
- علامت دادن به روسیه: مبنی بر اینکه از یکسو آمریکا به شدت از منافع خود در سوریه دفاع می‌کند و از سوی دیگر به‌دنبال تلاش‌های دیپلماتیک برای کنترل درگیری‌ها در سوریه است.(4)
ج- تقویت توافق هسته‌ای و مقابله با فعالیت‌های ثبات زدای ایران
مایکل ایزنستات در مقاله‌ای با عنوان «تقویت توافق هسته‌ای و مقابله با فعالیت‌های ثبات زدای ایران» معتقد است که آمریکا باید با متحدین اروپایی خود علیه ایران همکاری کند و در این چارچوب راه‌هایی را برای اجرای دقیق و قوی توافق هسته‌ای پیداکند تا با فعالیت‌های ثبات زدای منطقه‌ای ایران مقابله کند. به زعم وی، آمریکا باید یک کمپینی را راه‌اندازی و طی آن مردم ایران را از هزینه‌های بالای مادی و غیرمادی مسایل هسته‌ای آگاه کند.(5)

د- تقویت روابط آمریکایی- اسراییلی
دنیس راس یکی دیگر از نویسندگان و کارشناسان موسسه واشنگتن، به‌دنبال اتفاق شنبه 10 فوریه (ساقط شدن جنگنده اسراییلی) پیشنهاد می‌دهد که تیلرسون وزیر امورخارجه آمریکا، طی سفر منطقه‌ای خاورمیانه‌ای خود، اسراییل را نیز به آنان اضافه کند تا بدین طریق اعلام نماید آمریکا در کنار اسراییل خواهد بود و در شرایطی که ایران به‌دنبال تداوم و افزایش مداخلات خود است، آمریکا ساکت نخواهد بود.(6)

ه- پیام‌های حملات اسراییل
اسراییل پیام سنگینی را برای تحکیم نفوذ و حضور ایران در سوریه نشان داد. دیوید ماکوفسکی با اشاره به ساقط شدن f16 اسراییلی و سپس حملات اسراییل به سوریه می‌نویسد این حوادث پیام‌هایی به سوریه، ایران، روسیه و آمریکا ارسال می‌کند. پیام اسراییل به سوریه این است که اسراییل میان فعالیت‌های ارتش سوریه در داخل این کشور با فعالیت‌های ایران به همراه متحدینش در سوریه به ویژه در مناطق جنوبی سوریه (قنیطره و جولان) تفاوت قایل می‌شود. پیام این حملات اسراییل به ایران این است که اسراییل کاری به قراردادهای اقتصادی ایران با سوریه ندارد اما مانع از ساختِ تأسیسات نظامی همانند فرودگاه یا هر نوع پایگاه نظامی اعم از زمینی و یا دریایی خواهد شد. این حملات پیامش به آمریکا نیز این بوده که باید نفوذ و دخالت بیشتری در سوریه با هدف محدودسازی بیشتر ایرانی‌ها داشته باشد. در مورد روسیه نیز ماکوفسکی معتقد است سوریه بیش از ایران به روسیه نیاز دارد و امید اسراییل در محدودسازی ایران، روسیه است چرا که تاکنون روسیه از سیستم S400 برای مقابله با حملات اسراییل استفاده نکرده و به ایران نیز اجازه نداده در طرطوس پایگاه ایجاد کند. پیام این حملاتِ اسراییل، این بوده که روسیه نیز باید در راستای محدودسازی حضور و نفوذ ایران گام بردارد. به زعم ماکوفسکی، از آن جایی که حضور ایران در مرزهای شمالی اسراییل (جولان) خط قرمز محسوب می‌شود ما شاهد افزایش حملات اسراییلی‌ها خواهیم بود و اگر بازدارندگی شکست بخورد احتمال درگیری مستقیم میان ایران و اسراییل وجود دارد.(7)

و- سقوط F16 اهرم فشاری علیه ایران
دنیس راس در مقاله‌ای دیگر، سعی می‌کند از واقعه اخیر در سوریه، به عنوان اهرم فشاری علیه ایران و روسیه استفاده کند و از رییس دولت آمریکا می‌خواهد که در مقابل پوتین بی تعارف صحبت کند و از اتحادیه اروپا بخواهد در تحریم‌های ایران تجدیدنظر نماید چرا که ایران فعالیت‌های ثبات‌زدای منطقه‌ای خود را افزایش داده است. به زعم وی حمله عقیم ایران به اسراییل (ورود پهپاد سیمرغ به فلسطین اشغالی به ادعای صهیونیست‌ها) شاید کارِ حسن روحانی رئیس جمهور ایران نباشد اما سلیمانی و سپاه قدس آن را انجام داده‌اند.(8)

ز- قرار گرفتن اسراییل ذیل آمریکا
توصیه مایکل هرزوگ در رابطه با حضور و نفوذ ایران در سوریه، به اسراییل این است که به جای اینکه بار مقابله با ایران در سوریه را به تنهایی به دوش بگیرد باید آن را در استراتژی گسترده‌تر و موثر آمریکا قرار دهد. به بیان دیگر با تعریف استراتژی منطقه‌ای آمریکا در بلوکه کردن ایران (در سوریه) اسراییل در ذیل آمریکا به اقدام علیه ایران بپردازد.(9)

ح- اتخاذ سیاست ریگان
ریچارد گلدبرگ و دنیس راس طی مقاله‌ای مشترک، با عنوان «ترامپ در مورد ایران باید مثل ریگان باشد» به دولت ترامپ با یادآوری این نکته که در طول تاریخ موافقنامه‌های زیادی وجود داشت که با تفاسیر گوناگون، به آن هاشور زده شده و نادیده گرفته شد، توجیه می‌کنند برجام نیز استثنا نیست و با توجه به رفتار تهاجمی ایران در منطقه، باید اروپا را بری اعمال یک سری تحریم‌های جدی همراه کرد.(10)

نتیجه‌گیری
بررسی مواضع و مقالات اندیشکده‌ها و مقایسه آن با اقدامات و سیاست‌گذاری‌های دولت آمریکا و رژیم صهیونیستی نشان دهنده تأثیر مستقیم و بالای این مواضع و اندیشه‌ها است. در موضوع نفوذ منطقه‌ای ایران نیز این ادعا قابل تأیید است. در پاسخ به این سوال که راهکارهای پیشنهادی اندیشکده‌های صهیونیستی در آمریکا برای مقابله با نفوذ منطقه‌ای ایران چیست؟ این فرضیه مطرح شده بود که در مجموع آنان خواهان اجرای دقیق برجام، امضاء توافقاتی جدید و تحت فشار در حوزه‌های موشکی، حقوق بشری و منطقه‌ای هستند. اگر به اقدامات اخیر آمریکایی‌ها در سوریه دقت شود راهکارهایی چون عقب‌نشینی نکردن آمریکا از کشورهای غرب آسیا، به راه انداختن جنگ اطلاعاتی بی امان، محدود کردن نفوذ ایران در عراق، انکار پیروزی آشکارِ حامیان مقاومت در سوریه، حمایت از معارضین در سوریه، زیر سوال بردن توافق هسته‌ای با هدف انعقاد توافقات جدید با ایران و تقویت روابط آمریکایی- اسراییلی به راحتی قابل مشاهده است.

*دانشجوی دکتری مطالعات آمریکا در دانشگاه تهران و مدیر گروه صهیونیسم در موسسه ندا

پی‌نوشت‌ها
1. Michael Eisenstadt. (January 2018).Regional Pushback, Nuclear Rollback: A Comprehensive Strategy for an Iran in Turmoil. http://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/view/regional-pushback-nuclear-rollback-a-comprehensive-strategy-for-an-iran-in
2. Ibid
3. Ibid
4. Michael Eisenstadt and Michael Knights. (February 13, 2018) .Crossing Redlines: Escalation Dynamics in Syria .at: http://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/view/crossing-redlines-escalation-dynamics-in-syria
5. Michael Eisenstadt. (February 16, 2018). Strengthen the Nuclear Deal and Counter Iran's Destabilizing Activities. at: http://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/view/strengthen-the-nuclear-deal-and-counter-irans-destabilizing-activities
6. Ibid
7. Ibid
8. Dennis Ross. )February 12, 2018(. After the Weekend's Iran-Israel Attacks, a Burden on Trump to Confront Russia and Engage Europe. at:http://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/view/after-the-weekends-iran-israel-attacks-a-burden-on-trump-to-confront-russia
9. Michael Herzog. (December 2017). The Growing Risk of an Israel-Iran Confrontation in Syria. At: http://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/view/the-growing-risk-of-an-israel-iran-confrontation-in-syria
10. Richard Goldberg and Dennis Ross. (January 9, 2018). On Iran, Trump Should Be Like Reagan. at: https://www.politico.com/magazine/story/2018/01/09/trump-iran-reagan-sanctions-history-216261
نام:
ایمیل:
* نظر: