آخرین اخبار
کد خبر: ۳۱۵۸۵۸
تاریخ انتشار: ۰۸ اسفند ۱۳۹۶ - ۱۱:۰۳
عارف بیژن


چکیده
اغتشاشات اخیر در ایران اگرچه با اعتراض به شرایط بد اقتصادی آغاز شد، اما در نهایت به سمت آشوب رهبری شد. سوالی که مطرح است اینکه، لابی‌های صهیونیستی آمریکا چه دیدگاهی را در قبال این اغتشاشات دارند و در نهایت چه توصیه‌هایی را برای سیاست آمریکا در قبال ایران بیان می‌کنند؟ نتایج نشان می‌دهد، اکثر لابی‌های صهیونیستی مانند آیپک(AIPAC) ، جی استریت (J Street)، سازمان صهیونیستی آمریکا(ZOA)  و مرکز بلفِر معتقدند که مردم ایران از شرایط اقتصادی، فساد دولتی، عدم مدیریت صحیح، سیاست خارجی ناکارآمد، حضور بیش از حد ایران در سوریه، یمن و هزینه کردن ثروت ملی به ستوه آمده‌اند و در نهایت به دنبال تغییر نظام سیاسی هستند. در همین زمینه هم، این لابی‌ها برای مقابله با ایران به دولت ترامپ توصیه می‌کنند که برجام را لغو کند یا با همراهی اروپایی‌ها به ایران فشار بیاورد، قیمت نفت را برای فلج کردن اقتصاد ایران پایین بکشد، از دسترسی ایران به بازارهای مالی خارجی جلوگیری کند و قطعنامه‌هایی برای نقض حقوق بشر تصویب کند.

مقدمه
در 28 دسامبر 2017 (7 دی 1396)، اغتشاشاتی در مشهد، آغاز شد. تظاهراتی که به زعم بسیاری به دلایل اقتصادی مطرح شده بود، به مرور زمان به شعارهایی علیه نظام، ریاست جمهوری حسن روحانی و رهبری تبدیل شد. آنچه در بیشتر شعارهای این تظاهرات بیشتر نمایان بود از قبیل فساد دولتی، سوء مدیریت و... بود. اما در این بین، سوء استفاده بسیاری از محافل بین‌المللی از این شرایط، تحولات را به سمت تحت فشار گذاردن ایران پیش برد. امری که باعث شد ترامپ از قبال این تظاهرات و به زعم آنها نقض حقوق بشر در ایران در بحث برجام مورد استفاده قرار دهد. در این میان نقش لابی های صهیونیستی در جهت دادن به تصمیم ترامپ و جامعه بین‌المللی نسبت به ایران مهم است. سوالی که مطرح است اینکه لابی های صهیونیستی در آمریکا در قبال این اغتشاشات چه دیدگاه هایی را بیان کردند و توصیه های آنها برای این مهم چه بوده است؟ آنچه محتمل است لابی های صهیونیستی به عنوان بازوی فکری در آمریکا سعی کردند این تحولات را به نفع آمریکا و در جهت تضعیف ایران به شمار آورند و اقداماتی را برای ایجاد تفرقه در میان جامعه صورت دهند.

الف- آیپک
شهروندان ایرانی بهای مداخله منطقه ای ایران را پرداخت کردند: آیپک معتقد است اعتراضات اخیر در ایران نشان می دهد که چگونه ایران با خرج کردن میلیاردها دلار برای حمایت از تجاوز در منطقه به مردم خود آسیب رسانده است. در این حالت آمریکا باید به دنبال حمایت از حقوق بشر و مخالفت با تلاش های ایران برای گسترش نفوذ خود در خاورمیانه باشد. آمریکا باید یک استراتژی جامع برای خنثی کردن تجاوز ایران و تأمین امنیت آمریکا به عمل آورد. در همین راستا، آیپک به ایالات متحده توصیه می کند که یک استراتژی جامع علیه ایران اجرا کند که شامل مقابله با حضور منطقه ای ایران، سرکوب داخلی و جاه طلبی های هسته ای است. برای موفقیت، ایالات متحده باید تلاش کند:
- از حضور منطقه ای ایران و حمایت آن از تروریسم، از جمله هر حضور دائمی نظامی ایران در سوریه جلوگیری کند.
- تشدید اعمال تحریم ها با هدف برنامه های موشکی و تسلیحاتی ایران، سپاه پاسداران و حزب الله لبنان.
- حمایت از مردم ایران و مقابله با فساد و نقش حقوق بشر.
- اطمینان از اینکه اسرائیل ابزار دفاع از خود در برابر افزایش تهدیدات ایران را دارد.
- اصلاح توافق هسته ای سال 2015 و اطمینان از اینکه ایران هرگز نمی‌تواند به سلاح هسته ای دست یابد.(1)
به دنبال این ناآرامی، مجلس نمایندگان آمریکا قطعنامه دو حزبی را برای حمایت از حقوق مردم ایران برای آزادی بیان و محکوم کردن سرکوب ایران علیه اعتراضات قانونی ترتیب داد. این قطعنامه توسط رئیس کمیته امور خارجی اد رویس (Ed  Royce) و الیوت انجل (Eliot Engel) پیگیری شد.

مواضع لابی‌های صهیونیستی در قبال اغتشاشات اخیر در ایران

آیپک معتقد است، به طور قابل ملاحظه ای، قطعنامه دولت را ترغیب می کند تا از تحریم های هدفمند برای رسیدگی به نقض حقوق بشر ایران استفاده کند. همچنین ایالات متحده آمریکا را برای تسهیل حمایت فنی و تکنولوژی از مردم ایران، که فعالانه توسط رهبرانشان سانسور و سرکوب می شوند، فرا می خواند. در سنا نیز، یک قطعنامه دو حزبی در همبستگی با مردم ایران توسط رئیس کمیته روابط خارجی، باب کورکر (Bob Corker) و عضو ارشد آن، بن کاردین (Ben Cardin) پیگیری شده است.(2)

مواضع لابی‌های صهیونیستی در قبال اغتشاشات اخیر در ایران

ب- سازمان صهیونیستی آمریکا (ZOA)
اعمال سیاست تنبیهی علیه ایران: سازمان صهیونیستی آمریکا (ZOA) معتقد است بایستی از اعتراضات قانونی در ایران و از مردمی که حقوق اساسی آنها توسط حکومت ایران نادیده گرفته می شود، حمایت کرد. این سازمان معتقد است ایران باید به آزادی برسد و همه افراد آزادیخواه باید به هدف خود دست یابند. در همین راستا مورتون کلایِن (Morton A. Klein) رئیس این سازمان بیان داشت که خشونت در ایران افزایش یافته است و هیچ فردی در جهان نمی تواند شاهد این اتفاق در ایران باشد. او همچنین از رئیس جمهور ترامپ و نیکی هیلی سفیر آمریکا در سازمان ملل برای ابراز حمایت قوی از اغتشاش‌گران قدردانی کرد. ZOA معتقد است بر خلاف دوران اوباما که در سال 2009 به اعتراضات ضد دولتی ایران پاسخ داد و آن را یک مشکل داخلی به حساب آورد، ترامپ این موضوع را جدی می داند و معتقد است باید سیاست تنبیهی علیه ایران اعمال شود. دولت ترامپ بایستی رفتار ایران در حمایت از تروریسم، قاچاق مواد مخدر، نگرانی های حقوق بشری، امنیت بین المللی و برجام را کنترل و از قدرت یابی ایران در خاورمیانه جلوگیری کند. هم‌چنین ترامپ بایستی با دیکتاتوری شیعی ایران مقابله و تحریم های جدید را با توجه به ناآرامی های اخیر در ایران تحمیل کند.(3)

مواضع لابی‌های صهیونیستی در قبال اغتشاشات اخیر در ایران

ج- جی استریت
عدم سوء استفاده ترامپ از ناآرامی های ایران برای برجام: جی استریت از اغتشاشات حمایت کرد. جی استریت معتقد است ترامپ ممکن است از این ناآرامی ها به عنوان بهانه ای برای تحریم هسته ای استفاده کند. در واقع چنین حرکتی می تواند عواقب خطرناکی برای آمریکا و متحدان آن و برای مردم ایران داشته باشد. ترامپ با نقض توافقنامه ای که در مسدود کردن مسیرهای ایران برای دستیابی به سلاح  هسته ای موفق بوده، تنها تندروها را در داخل ایران قدرتمند می کند که مخالف این پیمان هستند و به آنها کمک می کنند خشم مردم نسبت به ایالات متحده را بیشتر کند. دولت ترامپ با این کار، یک بحران تمام عیار ایجاد خواهد کرد که می تواند آمریکا را در مسیر جنگ ویرانگر قرار دهد. این ناآرامی ها اغلب برای سیاست هایی از قبیل تغییر نظام و رویارویی نظامی با ایران در نظر گرفته شده است که جان بسیاری از مردم را خواهد گرفت و منطقه را به آشفتگی عمیقی فرو خواهد برد. در واقع این تحولات یک دستورالعمل برای آزادی و دموکراسی نیست بلکه برای جنگ است.(4)

د- مرکز بلفِر
ضربه به ایران از طریق کاهش قیمت نفت: دیوید بی. ریوکین1 (David B. Rivkin) و نواف ای. عُبید2 (Nawaf E. Obaid) بیان داشتند آمریکا باید در راستای کاهش قیمت نفت تا جایی که ایران دیگر نتواند تحمل کند گام بردارد. این استراتژی باید مولفه های کوتاه مدت و بلند مدت داشته باشد، که هر دو برای کاهش قیمت نفت جهانی طراحی شده است. برای این استراتژی، چهار راه برای ضربه زدن به ایران وجود دارد که از قرار زیر است:

 اول اینکه، بین عربستان سعودی و روسیه، به ترتیب اولین و دومین صادرکنندگان بزرگ نفت، برای کاهش صادرات نفت، تعادل ایجاد شود. از یک سو، این امر سعودی ها را قادر می سازد که بالاترین ظرفیت را برای صادرات و کاهش قیمت ها داشته باشد. از سوی دیگر، مسکو نیز متحد خاورمیانه ای مانند عربستان را به دلیل اینکه با ایران دشمنی دارد در موضوع منافع اقتصادی (نفت) از دست نخواهد داد.

دوم، ایالات متحده باید با تلاش های بلند مدت خود به دنبال افزایش ظرفیت آمریکا برای صادرات نفت و محصولات نفتی باشد. این تلاش ها بایستی بتواند با اقدامات کوتاه مدت قادر به اعمال یک قیمت گذاری پایین فوری باشد. این اقدام می تواند توافق بین آمریکا و ائتلاف عربستان سعودی (همراه با امارات متحده عربی و کویت) باشد تا تولید را افزایش دهد و قیمت را حداقل 10 دلار در هر بشکه کاهش می دهد.

 سوم، چون ایران از کمبود سرمایه بومی و تکنولوژی رنج می برد تا ظرفیت تولید پایدار را افزایش دهد، این ائتلاف باید چند شرکت نفتی را متقاعد کند که مایل به سرمایه گذاری در صنعت بالا دستی ایران هستند تا کنترل آن را در دست بگیرند.

 در نهایت، به دلیل عدم دسترسی ایران به بازارهای مالی خارجی و اینکه بانک های آمریکایی سرمایه گذاری در ایران را خطرناک می دانند، بر این باورند که تنها امید آن در اروپا و تا حد کمتری بانک های آسیایی است. ریوکین و عُبید معتقدند دولت ترامپ باید پیامی قوی به بانک های اروپایی و آسیایی ارسال کند که دسترسی آن ها به بازارهای سرمایه آمریکا در معرض خطر قرار خواهد گرفت، در صورتی که آنها به هر شکلی به تهران اعتبار بدهند.

نکته پایانی اینکه به زعم ریوکین و عُبید، سعودی ها تمایل دارند قیمت نفت را کاهش دهند، چون با حدود 500 میلیارد دلار ذخایر خارجی و دارا بودن ارزان ترین هزینه های استخراج نفت در جهان، می توانند در برابر قیمت های پایین تر نفت برای سال ها مقاومت کنند. به طور خلاصه، تهران نمی تواند با قیمت 50 دلار در هر بشکه زنده بماند و تنها سلاح نفتی می‌تواند به قدرت طلبی ایران پایان دهد.(5)

مواضع لابی‌های صهیونیستی در قبال اغتشاشات اخیر در ایران

در مطلبی با عنوان «پشت پرده اعتراضات در ایران» به قلم علی فتح الله نژاد در الجزیره آمده است: این ناآرامی ها که در حال تکان دادن جمهوری اسلامی ایران است، به طور شگفت‌آوری ساختار نظام را نشانه گرفته است. این اعتراضات ابتدا علیه عملکرد اقتصادی دولت بود، سپس در کل کشور با ترکیبی از عدالت اجتماعی و شعارهای ضد نظام شعله ور شد. به بیان نویسنده، تمام تحولات در طول پنج سال گذشته به دلیل سرخوردگی و ناامیدی اجتماعی و اقتصادی پس از برجام بود و احیای نسبی تجارت و سرمایه‌گذاری با دنیای خارج تقریباً به سپاه پاسداران و سرمایه‌داران بزرگ اقتصادی سود رسانده است.

مدل نئولیبرال-اقتدار طلب (neoliberal-authoritarian) روحانی، فتح الله نژاد معتقد است با توجه به گرایش نئولیبرالی دولت، سیاست های اقتصادی آن به شدت متکی به ریاضت است. در واقع، این فاکتور به همراه فاکتور امنیت، دو ستون اصلی تخصیص بودجه روحانی را تشکیل می دهد. این ترکیب نئولیبرال- اقتدار طلبی نه فقر اقتصادی و اجتماعی مردم ایران را کاهش می دهد و نه ساختار استبدادی آن را تضعیف می کند. تقریباً هفت سال پس از شروع بهار عربی(2011-2018)، مردم ایران نیز  با پیشینه  ها و نیازهای اجتماعی و اقتصادی مشابه با کشورهای عربی، شجاعانه به خیابان آمدند و پایه های یک حکومت استبدادی چهار دهه ای دیگر را در خاورمیانه به لرزه درآوردند.(6)

مواضع لابی‌های صهیونیستی در قبال اغتشاشات اخیر در ایران

در مطلبی با عنوان «اعتراضات در ایران فرصتی برای ترامپ» به قلم ویلیام جی. برنز(William J. Burns) و جیک سولیوان (Jake Sullivan) در واشنگتن پست آمده است: ناآرامی های اخیر در سراسر ایران فرصتی جدید را برای سیاست آمریکا فراهم کرد که ترامپ تصمیم بگیرد که آیا به برجام ادامه بدهد یا خیر. دولت ترامپ می تواند سیاست ایران را به شیوه ای هدایت کند که واشنگتن را در صدر قرار دهد و تهران را در حالت دفاعی دیپلماتیک قرار دهد. ایالات متحده باید به دنبال راه هایی برای تسهیل دستیابی شهروندان ایرانی به فناوری اطلاعات و ابزارهای رسانه های اجتماعی باشد تا آنها را به جهان خارج و حتی به یکدیگر متصل کند. همچنین عاقلانه است دولت برای لغو ممنوعیت سفر ایرانیان به ایالات متحده استفاده کند و مردم را برای تحصیل یا بازدید از خانواده ترغیب کند.(7)

مواضع لابی‌های صهیونیستی در قبال اغتشاشات اخیر در ایران

نتیجه‌گیری

با توجه به دیدگاه لابی های صهیونیستی در قبال اغتشاشات، پاسخ به این سوال که حرکت مذکور از نگاه لابی ها چگونه ارزیابی می شود، این باشد که اغتشاش گران ابتدا به دلیل سیاست خارجی ضعیف ایران، مداخله بیش از حد ایران در امور کشورهای خاورمیانه، هدر دادن ثروت ملی برای حزب الله، یمن، سوریه، نقض حقوق بشر در ایران و اینکه دولت روحانی به وعده های داده شده به خوبی عمل نکرده و فقط به دنبال منافع اقتصادی و اقتدار طلبی خود است، دست به چنین کاری زدند اما در ادامه کار آنها به دنبال تغییر نظام سیاسی بودند. به طور کلی لابی هایی از قبیل آیپک، سازمان صهیونیستی آمریکا و مرکز بلفِر به ترامپ توصیه کردند که ایران را تحت فشار قرار دهد و از طریق برهم زدن برجام یا تشکیل ائتلاف با اروپایی ها برای فشار اقتصادی بر ایران، کاهش قیمت نفت برای فلج کردن اقتصاد ایران، جلوگیری از عدم دسترسی ایران به بازارهای مالی خارجی و... ضربه وارد کند.


* کارشناسی ارشد مطالعات منطقه‌ای و دستیار تحقیق در موسسه تحقیقات و پژوهش‌های سیاسی علمی ندا

1- در وزارت دادگستری، انرژی و به عنوان مشاور حقوقی در کاخ سفید در طول دوران ریاست جمهوری ریگان و جورج دبلیو بوش خدمت کرده است.
2- یک فرد مدعو برای پروژههای دفاعی و اطلاعاتی- جاسوسی در مرکز بلفِر هاروارد و یک مشاور سابق برای دولت سعودی است.

پی نوشت ها

1- AIPAC (Jan 01, 2018) , "Iran’s Citizens Pay the Price for the Regime’s Regional Aggression”, https://www.aipac.org/learn/resources/aipac-publications/publication?pubpath=PolicyPolitics/AIPAC%20Analyses/Issue%20Memos/2018/01/Irans%20Citizens%20Pay%20the%20Price%20for%20the%20Regimes%20Regional%20Aggression

2- AIPAC (Jan. 9, 2018) , " House Adopts Resolution Supporting Iranian Human Rights”, https://www.aipac.org/learn/resources/aipac publications/publication?pubpath=PolicyPolitics/Press/AIPAC%20Statements/2018/01/House%20Res%20on%20Iran%20Protests

3- ZOA (January 2, 2018), " ZOA Supports Iranian Protesters” , https://zoa.org/2018/01/10377381-zoa-supports-iranian-protesters/

4- J Street (January 4, 2018), "President Trump Must Not Exploit Iranian Protests to Violate Nuclear Agreement” http://jstreet.org/press-releases/president-trump-must-not-exploit-iranian-protests-violate-nuclear-agreement/#.WmXMy48rK1s

5- David B. Rivkin and Nawaf Obaid(Jan. 07, 2018), " Now is the Time to Hit the Iranian Regime With Lower Oil Prices” , Belfer Center for Science and International Affairs, https://www.usatoday.com/story/opinion/2018/01/07/wielding-oil-weapon-against-iran-best-way-end-its-oppressive-regime-david-rivkin-nawaf-obaid-column/1005225001/

6- Ali Fathollah-Nejad (Jan. 06, 2018) , " Causes behind Iran's protests: A preliminary account”, Belfer Center for Science and International Affairs, http://www.aljazeera.com/indepth/opinion/iran-protests-preliminary-account-180105232533539.html

7- William J. BurnsAnd Jake Sullivan (Jan. 08, 2018), " The Iranian Protests Are An Opportunity For Trump - Just Not The One He Wants” , Belfer Center For Science And International Affairs, https://www.washingtonpost.com/opinions/the-iranian-protests-are-an-opportunity-for-trump--just-not-the-one-he wants/2018/01/08/5d317f46-f49b-11e7-beb6 c8d48830c54d_story.html?utm_term=.8bf6724fdd07

نام:
ایمیل:
* نظر: