آخرین اخبار
کد خبر: ۳۱۵۸۱۶
تاریخ انتشار: ۱۴ بهمن ۱۳۹۶ - ۱۴:۱۴
مهدی آشنا


چکیده
در پی اغتشاشات اخیر در ایران تبیین‌ها و توصیه‌های متفاوتی برای چگونگی مواجهه آمریکا با این اغتشاشات از سوی اندیشکده‌های آمریکایی صهیونیستی ارائه شده است. سوال این است که این اندیشکده‌ها چه تبیینی در این خصوص ارائه کرده‌اند و توصیه آنها به دولت آمریکا در مواجهه با این اغتشاشات و موضع‌گیری در قبال آنها چه بوده است؟ فرضیه این است که دیدگاه غالب این اندیشکده‌ها این است که آمریکا می‌تواند از این اعتراضات برای فشار به ایران در عرصه‌های مختلف منطقه‌ای و داخلی استفاده کند. در این گزارش مطالب سه اندیشکده بروکینگز، اینترپرایز و بنیاد دفاع از دموکراسی مورد بررسی قرار گرفت. نتیجه این است که تمرکز متخصصان موسسه بروکینگز بر اعمال فشار بر ایران از حوزه حقوق بشری است. تمرکز موسسه اینترپرایز بر استفاده از این تظاهرات برای کاهش نفوذ منطقه‌ای ایران بوده و متخصصان بنیاد دفاع از دموکراسی‌‌ها بر استفاده از آن در راستای تغییر رژیم در ایران تأکید دارند.

مقدمه
در تاریخ 7 دی در مشهد تظاهراتی در اعتراض به گرانی برپا شد. پس از آن در برخی شهرهای دیگر ایران نیز اغتشاشاتی به مدت چند روز شکل گرفت. در پی این تحرکات در ایران، تبیین‌ها و توصیه‌های متفاوتی برای چگونگی مواجهه آمریکا با این اغتشاشات از سوی اندیشکده‌های آمریکایی صهیونیستی ارائه شده است. سوال این است که اندیشکده‌های آمریکایی صهیونیستی چه تبیینی در این خصوص ارائه کرده‌اند و توصیه آنها به دولت آمریکا در مواجهه با این اغتشاشات و موضع‌گیری در قبال آنها چه بوده است؟ برای پاسخ به این سوال مطالب منتشر شده و جلسات برگزار شده و مصاحبه‌های متخصصان این اندیشکده‌ها مورد بررسی قرار می‌گیرد. در گزارش حاضر سه اندیشکده بروکینگز، اینترپرایز آمریکا و بنیاد دفاع از دموکراسی‌‌ها مورد بررسی قرار گرفته‌اند. فرضیه این است که دیدگاه غالب اندیشکده‌های مذکور این است که آمریکا می‌تواند از این اغتشاشات برای فشار به ایران در عرصه‌های مختلف منطقه‌ای و داخلی استفاده کند.

بروکینگز
سوزان مالونی عضو ارشد موسسه بروکینگز در مصاحبه با شبکه تلویزیونی فرانس 24 در این خصوص در ایران می‌گوید اگر ترامپ از ناآرامی‌های کنونی در ایران به عنوان توجیهی برای تجدید تحریم‌ها علیه ایران استفاده کند فاجعه خواهد بود. از نظر او در شرایطی که باید توجه جهانی بر بدرفتاری‌های جمهوری اسلامی ایران با مردم خود متمرکز باشد نقض تعهدات مندرج در توافق هسته‌ای، در عوض آمریکا را به عنوان «بازیگر نقش بد» در کانون توجه قرار می‌دهد.(1)
سوزان مالونی در گزارشی در این رابطه می‌نویسد تحولات داخل ایران می‌تواند باعث اصلاح سیاست اشتباه ترامپ در خصوص ممنوعیت سفر شهروندان ایران به آمریکا شود. از نظر او بیانیه‌های رسمی آمریکا که باعث تشویق معترضان می‌شود خوب است اما برای کمک به آنها کافی نیست. از نظر او آمریکا باید سه اقدام انجام دهد که عبارتند از:
1- ایجاد یک اجماع بین‌المللی با تمرکز بر متحدان اروپایی و آسیایی
2- انجام هر گونه تلاشی برای تضمین دسترسی به تکنولوژی ارتباطی برای دستیابی معترضان به اطلاعات مستقل
3- حذف ایران از لیست کشورهای مشمول منع مسافرتی. از نظر او هیچ شاهدی وجود ندارد که نشان دهد مسافران ایرانی برای آمریکا تهدیدی تروریستی باشند. برعکس آنها کمک زیادی به جامعه و اقتصاد آمریکا کرده‌اند. او با ذکر این که ایران با استناد به این ممنوعیت همدردی مقامات آمریکا با تظاهرکنندگان را تمسخر کرده است معتقد است لغو ممنوعیت سفر ایرانی‌ها به آمریکا علاوه بر جنبه نمادین و خنثی‌سازی تمسخر آمریکا توسط ایران باعث می‌شود معترضان بدانند که آمریکا می‌تواند مکانی برای پناهندگی مدافعان حقوق بشر باشد.(2)

مواضع اندیشکده‌های آمریکایی در قبال اغتشاشات اخیر در ایران- بخش اول

 موسسه اینترپرایز
 فردریک کیگان عضو موسسه اینترپرایز آمریکا معتقد است اگر چه اعتراضات در ایران فروکش کرده است اما فرصتی که این اعتراضات برای پیشبرد منافع آمریکا ایجاد کرد همچنان باقی است. از نظر او اگر آمریکا و شرکایش درست اقدام کنند موضع ایران در منطقه می‌تواند تضعیف شود. او می‌گوید این اعتراضات دو چیز را نشان داد 1- به هیچ وجه همه ایرانی‌ها از سیاست‌های ماجراجویانه این کشور حمایت نمی‌کنند. 2- حتی روحانی اصلاح طلب که با وعده‌های اقتصادی روی کار آمد هم نمی‌تواند اقتصاد ایران را نجات دهد. پیش‌بینی او این است که ایران به احتمال زیاد این طوفان را تحمل می‌کند اما این درس را فراموش نمی‌کند که بسیج توان خود در جهت ماجراجویی‌های خارجی در منطقه به ضرر مردم خودش است. ارزیابی او از مواضع آمریکا در قبال این اعتراضات این است که حمایت لفظی بدون تشویق و همنوایی با مخالفان تصمیم درستی بود اما اکنون آمریکا باید اجرای سیاست آگاهانه محدودسازی ایران را با عقب رانی از طریق تشویق جریان‌هایی که ادامه دادن به فعالیت آزادانه در منطقه را برای تهران سخت کند تسریع کند و اعتبار ایران را در نزد مردمی که با نیروها و نائبانش در ارتباط هستند از بین ببرد.

توصیه‌های او این است که به طور خاص این روایت ایرانی که «آمریکا می‌آید و می‌رود اما ایران همیشه در منطقه است» باید هدف حمله گیرد و در مقابل آن باید گفته شود که ایران ممکن است همیشه در منطقه باشد اما همیشه برای منطقه آنجا نیست. او می‌گوید «باید به مردمی که با نیروهای ایران در منطقه در ارتباط هستند گفته شود منابع ایران محدود است ولی منابع آمریکا وسیع است؛ باید آنچه ایران عرضه می‌کند با آنچه تقاضا می‌کند با هم سنجیده شود؛ ایران مبارز، پول و سلاح عرضه می‌کند اما در مقابل انقیاد از توسعه‌طلبی فارسی و الهیأت رادیکال خمینی که مانع آزادی عراقی‌ها و لبنانی می‌شود را تقاضا می‌کند؛ باید گفته شود ایران همیشه نمی‌تواند از دوستانش حمایت کند و دشمنانش را مجازات کند و یک متحد قابل اتکا نیست.» او در پایان می‌گوید بگذارید همه، نظر به اعتراضات اخیر، دوباره فکر کنند که آیا پیوستن به پروژه ایران ضروری و عاقلانه است یا خیر؟(3)


مواضع اندیشکده‌های آمریکایی در قبال اغتشاشات اخیر در ایران- بخش اول

بنیاد دفاع از دموکراسی‌‌ها
روئل گرکت (Reuel Gerecht) از بنیاد دفاع از دموکراسی‌‌ها در یادداشتی با عنوان «سقوط حکومت دینی؛ آیا رژیم وابسته به روحانیت می‌تواند دوام یابد؟» می‌نویسد آنچه در ایران اتفاق افتاد شوک ناشی از گرانی برخی اقلام نبود بلکه سقوط ادامه دار یک حکومت دینی بوده است. او عواملی چون شهری شدن گسترده، گسترده‌تر شدن ابزارهای ارتباطی و حمل و نقل بیشتر، انشعابات قشر تحصیل کرده و بیکار را از جمله دلایل موثر در این اعتراضات بیان می‌کند. اعتقاد او بر این است که جمهوری اسلامی تنها در صورتی بقا می‌یابد که بتواند عقیده خود را در میان نسل جوان که ماهیچه لازم را برای نهادهای امنیتی اصلی فراهم می‌کند جا اندازد و معتقد است حکومت دینی جمهوری اسلامی تا این جا در این زمینه موفق بوده است. از نظر او شعار «نه غزه، نه لبنان» می‌تواند به این معنی باشد که تبلیغات ضدیهودی و ضد اسرائیلی ایران آن طور که برخی از آن می‌ترسند گسترده نیست. گرکت معتقد است این اعتراضات گسترده عمومی، خروج کاخ سفید از برجام و وارد ساختن ضربه‌ای سخت به سپاه پاسداران را با تحریم‌های گسترده راحت‌تر می‌کند اما از نظر او دولت کنونی ایالات متحده و کنگره هنوز تمایل به این کار ندارند.(4)

او در یادداشتی دیگر با عنوان «جمهوری سکولار ایران» با ذکر این که پوشش‌های خبری در باره ناآرامی در ایران عمدتاً روی چگونگی تأثیرگذاری ناامیدی اقتصادی بر سیاست کشور تمرکز کرده‌اند می‌نویسد در یک حکومت دینی هر خیزش سیاسی به ناچار بر ایمان دینی تأثیر خواهد گذاشت و بنابراین در بررسی این ناآرامی‌ها باید مجموعه‌ای از سوالات مهم مذهبی نیز در نظر گرفته شود. این سوالات به این شرح است: آیا هویت مذهبی جمهوری اسلامی ایران در حال دگرگونی است؟ آیا اسلام در ایران در حال از دست دادن جاذبه خود به عنوان یک نیروی سیاسی وحدت بخش است؟ آیا سکولاریسم در ایران در حال خیزش است؟ و آیا دوران روحانیون ایران به عنوان واسطه میان خدا و انسان تمام شده است؟ پاسخ او این است که در حالیکه کشورهای عربی و ترکیه هویت اسلامی خود و بنیادگرایی را تقویت کرده‌اند ایران در جهت عکس حرکت کرده است. او در این خصوص می‌گوید آنچه اروپاییان به زحمت و آهسته طی رنسانس و دوران اصلاح دینی کشف کردند ایرانیان با سرعت بیشتری کشف کردند و حکومت مذهبی در ایران سکولاریزه می‌شود.

از نظر او جمهوری اسلامی از دو هدف متناقض یعنی حکومت دینی و حکومت مردمی متولد شده است که نمی‌توانند به صورت مسالمت‌آمیز همزیستی داشته باشند. وی در این باره می‌نویسد جناح چپ در ایران چندین دهه تلاش کرده است حداکثر قدرت را در دست مردم قرار دهد در حالیکه جناح راست دنبال کنترل نمایندگان انتخابی از طریق نظارت توسط روحانیون بوده است؛ جریان راست، جریان سازمان یافته اصلاح طلب چپ را بین سال‌های 78 تا 88 نابود کرد اما اگر چه جریان راست ممکن است مزیت فیزیکی و سرکوبگرانه را داشته باشد نقد چپ به رژیم وابسته به روحانیت پیروز شده است؛ چون هیچ روحانی، فیلسوف یا نویسنده برجسته ایرانی وجود ندارد که بتواند با دفاع آشکار از حکومت روحانیت محور، جمعیت زیادی را جذب کند اما متفکران زیاد و منتقد «دیکتاتوری مذهبی» اگر به آنها اجازه داده شود می‌توانند یک استادیوم را پر کنند.(5)

مواضع اندیشکده‌های آمریکایی در قبال اغتشاشات اخیر در ایران- بخش اول

«کلیفورد مَی» رئیس بنیاد دفاع از دموکراسی‌‌ها با بیان این که امروز جمهوری اسلامی ایران بر عراق اعمال نفوذ می‌کند؛ از بشار اسد در سوریه حمایت می‌کند؛ از طریق حزب الله، لبنان را کنترل می‌کند و از حوثی‌های یمن پشتیبانی می‌کند و دارای یک برنامه هسته‌ای و همچنین برنامه توسعه موشکی نیز هست، می‌گوید تعقیب چنین اهدافی هزینه‌هایی داشته است؛ ایرانی‌هایی که امیدوار بودند پس از سقوط شاه از آزادی و پیشرفت بیشتری بهرمند شوند به شدت ناامید شده‌اند و کسانی که تصور می‌کردند در پی برجام ده‌ها میلیارد دلار سود خواهند برد حتی بیشتر ناامید شده‌اند. او با احمق خطاب کردن بسیاری از رسانه‌های غربی که این تظاهرات را اقتصادی و غیرسیاسی توصیف کرده‌اند می‌گوید شعارهایی که شنیده شده است چیز دیگری را نشان می‌دهد و فقط اقتصاد مطرح نیست. از نظر او دیدگاه غالب در میان نخبگان سیاست خارجی آمریکا این بوده است که ایران اساساً یک ملت عادی و بهنجار بوده که رهبرانش از ثبات در منطقه طرفداری کرده‌اند، طبق این دیدگاه ایرانیان مردمی سرافراز بوده‌اند که احساس کردند به آنها بی احترامی‌شده است؛ اما او با بیان این که اگر اوباما دست دوستی به سوی آنها دراز می‌کرد آنها قطعاً دستشان را مشت می‌کردند تجربه اوباما در برخورد با اعتراضات سال 1388 را اشتباه می‌داند و معتقد است تحلیلگران اندکی که حکومت دینی ایران را یک دشمن غیرقابل هضم می‌دیدند درست می‌گفتند.(6)

نتیجه‌گیری
در پی اعتراضات اخیر در ایران تبیین‌ها و توصیه‌های متفاوتی برای چگونگی مواجهه آمریکا با این اعتراضات از سوی اندیشکده‌های آمریکایی صهیونیستی ارائه شده است. دیدگاه غالب این اندیشکده‌ها این است که آمریکا می‌تواند از این اعتراضات برای فشار به ایران در عرصه‌های مختلف منطقه‌ای و داخلی استفاده کند. تمرکز متخصصان موسسه بروکینگز بر اعمال فشار بر ایران از حوزه حقوق بشری است. تمرکز موسسه اینترپرایز بر استفاده از این تظاهرات برای کاهش نفوذ منطقه‌ای ایران است و متخصصان بنیاد دفاع از دموکراسی‌‌ها بر استفاده از این تظاهرات در راستای تغییر رژیم در ایران تأکید دارند.

* دانشجوی دکتری روابط بین‌الملل و دستیار تحقیق در موسسه تحقیقات و پژوهش‌های سیاسی علمی ندا

پی‌نوشت‌ها
1- Armen Georgian (2018-01-03), Iran analyst Suzanne Maloney: 'Iran protests should not be taken lightly', at: http://www.france24.com/en/20180103-interview-suzanne-maloney-top-analyst-iran-protests-trump-administration-usa-sanctions
2- Suzanne Maloney (Wednesday, January 3, 2018), Trump can help Iran’s protesters by rejecting his own Iran policies, at: https://www.brookings.edu/blog/markaz/2018/01/03/trump-can-help-irans-protesters-by-rejecting-his-own-iran-policies/
3- Frederick W. Kagan (January 7, 2018), Iranian protests give America chance to advance freedom, at: http://www.aei.org/publication/iranian-protests-give-america-chance-to-advance-freedom/
4- Reuel Marc Gerecht (January 4, 2018), The Crack-up of Theocracy: Can Iran's clerical regime survive?, at: http://www.defenddemocracy.org/media-hit/senior-fellow-the-crack-up-of-theocracy/
5- Reuel Marc Gerecht (January 4, 2018), The Secular Republic of Iran: In a theocracy, political protests will always have religious implications, at: http://www.defenddemocracy.org/media-hit/senior-fellow-the-secular-republic-of-iran/
6- Clifford D. May (January 2, 2018), Eruption in Iran: And it’s not just the economy, stupid, at: http://www.defenddemocracy.org/media-hit/may-clifford-d-eruption-in-iran/
نام:
ایمیل:
* نظر: