آخرین اخبار
کد خبر: ۳۱۵۸۰۸
تاریخ انتشار: ۱۴ بهمن ۱۳۹۶ - ۱۰:۵۰
طاهره زادفرج


چکیده
جنبش‌های حماس و جهاد اسلامی در نشست بیست و هشتم شورای مرکزی «ساف» شرکت نکردند. در این گزارش با ارائه مستندات (بیانیه‌ها و اظهارنظر برخی رهبران دو جنبش) به دلایل این اقدام اشاره می‌شود، از جمله این دلایل مخالفت رهبران تشکیلات خودگردان و فتح با برگزاری نشست در خارج از اراضی اشغالی، دعوت از حماس و جهاد اسلامی به عنوان میهمان و دعوت از کنسول آمریکا در قدس برای حضور در جلسه افتتاحیه بوده است. فرض بر این است که عدم اعتماد به تشکیلات خودگردان برای دست برداشتن از سیاست‌های سازشکارانه به ویژه پس از اعلام تصمیم اخیر دونالد ترامپ در خصوص قدس، عامل اصلی این مخالفت بوده است. دو گروه معتقدند، با وجود این که در سخنان محمود عباس و در بیانیه نشست شعارهای مثبتی داده شده اما عمل به این شعارهاست که صداقت طرف‌های شرکت کننده را مشخص خواهد کرد. 

مقدمه
بیست و هشتمین نشست شورای مرکزی سازمان آزادیبخش فلسطین (ساف) در روزهای 24 و 25 دی ماه 1396 (14 و 15 ژانویه 2018) در شهر رام الله واقع در کرانه غربی برگزار گردید. این نشست در حالی برگزار شد که جنبش‌های حماس و جهاد اسلامی شرکت در آن را تحریم کردند و هیچ یک نه در افتتاحیه و نه در برنامه‌های نشست هیچ نماینده‌ای نداشتند. بررسی دلایل این امر موضوع مهم به نظر می‌رسد. در این گزارش به سوالی در خصوص دلایل این مخالفت پاسخ داده خواهد شد. فرض بر این است که عدم اعتماد به تشکیلات خودگردان برای دست برداشتن از سیاست‌های سازشکارانه به ویژه پس از اعلام تصمیم دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا برای به رسمیت شناختن قدس به عنوان پایتخت رژیم صهیونیستی دلیل اصلی حضور نیافتن مهم‌ترین گروه‌های مقاومت فلسطینی در این نشست بوده است.

مخالفت جنبش حماس با حضور در نشست شورای مرکزی ساف
جنبش‌های حماس و جهاد اسلامی به دلایلی که مشروح آن در ذیل می‌آید به دعوت ریاست شورای ملی ساف برای حضور در بیست و هشتمین نشست این شورا پاسخ منفی دادند.
حماس
در حالی که یکی دو هفته مانده به نشست شورای مرکزی ساف برخی تحلیل‌ها بر حضور نماینده‌ای از جنبش حماس و حتی احتمال سخنرانی اسماعیل هنیه، رئیس دفتر سیاسی آن از طریق ویدئو کنفرانس دلالت داشت، در نهایت حماس به دعوت سلیم الزعنون، رئیس شورا پاسخ رسمی داد و اعلام کرد در این نشست شرکت نمی‌کند. مقامات حماس نیز علاوه بر اعلام رسمی جنبش به تشریح دلایل این مخالفت پرداختند.

دلایل مخالفت حماس و جهاد اسلامی با حضور در نشست شورای مرکزی «ساف»
دلایل مخالفت حماس و جهاد اسلامی با حضور در نشست شورای مرکزی «ساف»

جهاد اسلامی
جنبش جهاد اسلامی پاسخ به دعوت را به روزهای آخر موکول کرد و با وجود این که  برخی تحلیل‌ها از احتمال حضور نماینده‌ای از جنبش در کرانه غربی در افتتاحیه نشست خبر می‌دادند اما این جبهه قاطعانه تصمیم گرفت پاسخ منفی به دعوت رئیس شورای مرکزی ساف دهد.(9)

دلایل مخالفت حماس و جهاد اسلامی با حضور در نشست شورای مرکزی «ساف»

علاوه بر جنبش‌های حماس و جهاد اسلامی تجمع شخصیت‌های فلسطینی مستقل در کرانه غربی و نوار غزه و خارج از فلسطین نیز اعلام کرد در نشست شرکت نمی‌کند. «یاسر الوادیه» رئیس تجمع دلیل این تصمیم را عمل نکردن شورا به مصوبات 2015 و کوتاهی در تحقق آشتی ملی عنوان کرد.(14)

جبهه خلق اما اعلام کرد در نشست حضور می‌یابد تا موضع جنبش را در خصوص قضایای مهم فلسطین اعلام کند و خواستار پاسخگویی محمود عباس باشد.(15) با این وجود برخی منابع اعلام کردند، محمود عباس حضور برخی شخصیت‌های مسئول این جبهه از جمله مسئولان مقیم دمشق را در نشست وتو کرده است.(16)

از دیگر اقدامات گروه‌های مقاومت برگزاری یک کنفرانس خبری مشترک بود که در آن از شورای ملی خواستند تصمیمات قاطع متناسب با شرایط حساس کنونی اتخاذ کند و از جمله خروجی‌های آن اعلام عقب‌نشینی از به رسمیت شناختن اسراییل، اعلام پایان توافق اسلو، پیگرد رهبران این رژیم، لغو همیشگی هماهنگی امنیتی و آزاد گذاشتن مقاومت در کرانه غربی باشد.(17)

برخی تحلیل‌ها در تأیید موضع حماس و جهاد اسلامی
حسن خریشه، جانشین دوم رئیس شورای قانون‌گذاری فلسطین توجیه‌های حماس و جهاد اسلامی برای حضور نیافتن در نشست را منطقی دانست و گفت، حضور آنها به عنوان میهمان بی معنی است؛ انتظار می‌رفت مشارکت آنها پس از پیوستن به ساف و اصلاح آن و خروج تصمیمات مناسب با چالش‌های قضیه فلسطین، باشد نه این که فقط به عنوان شاهد و میهمان حضور یابند.(18)

عبدالستار قاسم اندیشمند و تحلیلگر سرشناس فلسطینی نیز تصمیم این دو جنبش را درست ارزیابی کرد و نوشت، این گروه‌ها خود را از مسئولیت تاریخی که هیچ خدمتی به مردم فلسطین نمی‌کند رهانیدند.(19)

مخالفت با حضور کنسول آمریکا در نشست
جبهه دمکراتیک در نامه‌ای به محمود عباس، رئیس کمیته اجرایی ساف دعوت از کنسول آمریکا را برای حضور در افتتاحیه نشست محکوم کرد و آن را اشتباهی دانست که به منافع فلسطین ضربه می‌زند و احساسات فلسطینی و عربی را به ویژه پس از تصمیم آمریکا در خصوص قدس جریحه‌دار می‌کند.(20)

دبیران اقلیم‌های فتح در کرانه غربی نیز یکشنبه 24 دی 1396 (14 ژانویه 2018) اعلام کردند، به دلیل حضور کنسول آمریکا در جلسه افتتاحیه نشست، حضور در این جلسه را تحریم می‌کنند. جهاد رمضان، دبیر فتح در استان نابلس گفت، این تصمیم پس از رایزنی دبیران اقلیم‌ها اتخاذ شده است.(21)

مصطفی صواف، تحلیلگر فلسطینی نزدیک به حماس در خصوص دعوت از کنسول آمریکا در قدس برای حضور در جلسه افتتاحیه نشست نوشت، این اقدام نشان می‌دهد تشکیلات خودگردان در حالت اسکیزوفرنیک به سر می‌برد. وی افزود، این دعوت بیانگر این است که این شورا هرگز قضیه‌ای با ارزش و موافق با آرمان‌های ملت فلسطین را مورد بحث قرار نخواهد داد؛ پس چگونه است که تشکیلات خودگردان ادعا می‌کند این نشست برای بررسی تصمیم ترامپ و اتخاذ موضع علیه وی است؟!(22)

جمع‌بندی
حماس و جهاد اسلامی به عنوان دو گروه مهم و تأثیرگذار فلسطینی به دلایل زیر به دعوت برای حضور در نشست شورای ملی ساف پاسخ منفی دادند:
- مخالفت رهبران تشکیلات خودگردان و فتح با برگزاری نشست در خارج از اراضی اشغالی
- عدم اطمینان به اهتمام و قصد محمود عباس برای ایجاد تغییر و اصلاح در سازمان آزادیبخش
- عدم پاسخگویی ریاست شورای ملی به درخواست برای برگزاری چارچوب رهبری موقت پیش از برگزاری نشست
- مشارکت ندادن گروه‌های مختلف در آماده سازی نشست و تهیه جدول کاری در راستای وحدت ملی
- دعوت از حماس و جهاد اسلامی به عنوان میهمان
- اصرار تشکیلات خودگردان بر ادامه عمل به توافق اسلو و تعهدات آن مانند هماهنگی امنیتی
- متوقف نشدن مذاکرات سازش پس از اعلام تصمیم ترامپ در خصوص قدس
- تلاش نکردن محمود عباس برای به نتیجه رساندن آشتی ملی
- عدم صداقت تشکیلات خودگردان در تحقق آشتی ملی رفع نشدن مجازات‌های تشکیلات خودگردان علیه نوار غزه
- ادامه بازداشت فعالان حماس و جهاد
- دعوت از کنسول آمریکا در قدس برای حضوردر جلسه افتتاحیه
از سوی دیگر از نظر گروه‌های مقاومت فلسطین پس از اتمام نشست، با وجود این که در بیانیه شورای ملی برخی موارد از جمله رد پیش شرط به رسمیت شناختن رژیم صهیونیستی به عنوان کشور یهودی و یا درخواست تعلیق به رسمیت شناختن اسراییل تا تشکیل کشور فلسطین در بیانیه دیده می‌شود اما اینها زمانی قابل باور خواهد بود که عملاً تحقق یابد.

*کارشناسی ارشد مطالعات فلسطین و کارشناس موسسه تحقیقات و پژوهش‌های سیاسی علمی ندا

پی‌نوشت‌ها
1. "تصريح صحفي حول المشاركة في اجتماع المجلس المركزي"، 2018/01/13،
http://hamas.ps/ar/post/8452
2. "حماس: مقاطعتنا للمركزي لأن نتائجه لن تنسجم مع حاجات شعبنا"، 2018/01/14،
http://hamas.ps/ar/post/8464
3. این نامه شنبه 13 ژانویه 2018 (23 دی 1396) یک روز پیش از برگزاری نشست شورا به سلیم الزعنون، رئیس شورای ملی ارسال شد. برخی معتقدند الزعنون پاسخ نامه هنیه را نداده و همین موجب پاسخ منفی حماس برای حضور در نشست شده است. ر ک: " مصدر: "هنية" طالب عقد الإطار القيادي خلال 48 ساعة قبل "المركزي" ولم يستلم الرد"، 2018/01/13،
https://www.amad.ps/ar/?Action=Details&ID=212409
4. موسی ابومرزوق، عضو دفتر سیاسی حماس که در حال حاضر مقیم لبنان است، از موافقت نبیه بری، رئیس مجلس لبنان برای برگزاری نشست در بیروت و مخالفت جنبش فتح با این امر خبر داد. وی در گفتگو با "الرسالة" گفت: بری پس از موافقت، از سفیر فلسطین در بیروت خواست با محمود عباس تماس بگیرد اما عزام الاحمد (فرد مورد اعتماد محمود عباس و رئیس هیأت‌های مذاکره کننده فتح با حماس) با این خواسته مخالفت و شرط کرد جلسه باید در داخل فلسطین باشد. ابومرزوق معتقد است، دلیل این اصرار این است که فتح نوار غزه را بخشی از فلسطین نمی‌داند و گرنه اگر قرار است جلسه در وطن تشکیل شود چرا در غزه نباشد، این که در رام الله برگزار می‌شود به این معنی است که تصمیمات آن متأثر از رژیم اشغالگر خواهد بود. رک: "أبو مرزوق: برّي وافق على استضافة "المركزي" ببيروت وفتح رفضت"، 2018/01/13،
http://alresalah.ps/ar/post/174830
5. "ابو مرزوق: حماس تعتذر عن مشاركة لا فائدة منها في المركزي والجهاد تعلن ايضا عدم المشاركة"، 2018/01/12،
http://samanews.ps/ar/post/324853
6. " الزهار: المركزي عُقد ليتحول إلى أداة لتمرير صفقة القرن"، 2018/01/14،
https://paltoday.ps/ar/post/314624
7. "حماس تدعو للقاء وطني شامل لبحث تحديات القضية"، 2018/01/13،
http://alresalah.ps/ar/post/174829
8. "تصريح صحفي بشأن قرارات المجلس المركزي"، 2018/01/15،
http://hamas.ps/ar/post/8475
9. "محمود عباس، رئیس کمیته اجرایی ساف در سخنرانی خود در نشست با ابراز ناراحتی از عدم حضور حماس و جهاد اسلامی به جنبش جهاد اسلامی گفت: «جهاد اسلامی با سیاست کاری ندارد» این جمله وی واکنش جنبش را در پی داشت. «جعفر عزالدین» از رهبران جهاد در کرانه غربی در پاسخ عباس گفت: جهاد اسلامی فلسطین جنبشی سیاسی و نظامی و دارای برنامه سیاسی است که از حقوق کامل ملت فلسطین دفاع می‌کند بی آن که از ذره‌ای از خاک وطن و مقدسات آن، حق بازگشت، جایگاه قدس و ادامه انتفاضه تا بیرون راندن رژیم اشغالگر کوتاه بیاید. رک: " قيادي بالجهاد يرد على عباس:"لا ننتظر من أحد تقييم نشاطنا السياسي"، 2018/01/15،
https://paltoday.ps/ar/post/314639
10. "الجهاد: اجتماع "المركزي" جاء متجاهلاً ومتجاوزاً لكل ما تم التوافق عليه فلسطينياً"، 2018/01/13،
https://paltoday.ps/ar/post/314550
11. "د. محمد الهندي يوضح سبب رفض حركته المشاركة في اجتماع المركزي"، 2018/01/12،
https://paltoday.ps/ar/post/314507
12. "الجهاد: لن نكون "شهود زور" في مجلس "غير وطني"، 2018/01/13،
http://alresalah.ps/ar/post/174826
13. "البطش: كنا نأمل أن يصدر المركزي قرارات أكثر قوة و وضوحا"،2018/01/16،
http://samanews.ps/ar/post/325177
14. "تجمع  "الشخصيات المستقلة" يطالب بإقالة الزعنون"، 2018/01/14،
http://samanews.ps/ar/post/325033
15. " الشعبية ستشارك في اجتماعات "المركزي" وستطالب بمسائلة عباس"، 2018/01/13،
http://alresalah.ps/ar/post/174825
16. "مصدر: عباس رفض حضور شخصيات من الشعبية بـ"المركزي"، 2018/01/13،
http://alresalah.ps/ar/post/174840
17. بیانیه گروه‌های مقاومت را احمد المدلل، از رهبران جهاد اسلامی قرائت کرد. ر ک: " فصائل المقاومة تدعو المركزي لاتخاذ قرارات حاسمة ترقي إلى مستوى خطورة المرحلة"، 2018، 01/14،
http://samanews.ps/ar/post/325004
18. " خريشة: مبررات حماس والجهاد لعدم المشاركة في المركزي منطقية"، 2018/01/13،
https://paltoday.ps/ar/post/314540
19. "مقاطعة حماس والجهاد لـ"المركزي".. ماذا رأى المحللون؟"، 2018/01/13،
https://www.palinfo.com/news/2018/1/13/
20. "الديمقراطية تكشف: فشل لجنتين لإقرار ورقة سياسية لجلسة المركزي"، 2018/01/14،
http://samanews.ps/ar/post/325025
21. " رؤساء أقاليم فتح يقاطعون المجلس المركزي بسبب حضور القنصل الامريكي"، 2018/01/14،
https://paltoday.ps/ar/post/314615
22. " محلل (الصواف): دعوة القنصل الأمريكي لاجتماع "المركزي" يمثل حالة انفصام لدى السلطة"، 2018/01/13،
https://paltoday.ps/ar/post/314558
نام:
ایمیل:
* نظر: