آخرین اخبار
کد خبر: ۳۱۵۷۳۶
تاریخ انتشار: ۲۹ آذر ۱۳۹۶ - ۱۵:۲۶
طاهره گودرزی


چکیده
مطلب زیر در پاسخ به این پرسش تنظیم گردیده که آیا کلیدواژه نافرمانی مدنی و تلاش برای ترویج آن در سرزمین‌های اشغالی مسبوق به سابقه می‌باشد یا خیر؟ و در صورت وجود سوابق و شواهدی از این موضوع، بانیان و نیز دامنه و بازتاب آن چه بوده است؟ با بررسی موضوع این نتیجه حاصل شد که نافرمانی مدنی در جامعه صهیونیستی قابل مشاهده است و ریشه‌های شناخته شده آن به دهه 1990 توسط راستگرایان افراطی مخالف فرآیند صلح و پیمان اسلو باز می‌گردد که البته این موضوع دامنه‌دار بوده و بخش‌های دیگری چون ارتش و جریان صهیونیسم دینی را نیز در بر می‌گیرد.

مقدمه
مطلب زیر در پاسخ به این پرسش تنظیم گردیده که آیا کلیدواژه نافرمانی مدنی و تلاش برای ترویج آن در سرزمین‌های اشغالی مسبوق به سابقه می‌باشد یا خیر؟ و در صورت وجود سوابق و شواهدی از این موضوع، بانیان و نیز دامنه و بازتاب آن چه بوده است؟
نافرمانی مدنی که معادل عربی آن «العصیان المدنی» و معادل انگلیسی آن "Civil disobedience” است، در نظر اول، کاربرد آن را می‌توان بیشتر درباره نوع مقاومت فلسطینی‌ها نسبت اشغالگری اسراییلی‌ها و به عبارتی، همان «المقاومة الشعبیة» مشاهده کرد. همان نوع مقاومت غیر خشونت‌آمیز که تلاش می‌شود به جای مقاومت مسلحانه، توسط فلسطینی‌ها دنبال شود اما با این همه، مصادیق فراوانی نیز برای کاربرد این اصطلاح در جامعه صهیونیستی می‌توان یافت.

تعریف نافرمانی مدنی
نافرمانی مدنی بر اساس تعریف جان رولز (John Rawl) در کتاب «یک تئوری از عدالت» (1971)، عبارت است از: اقدامی از روی وجدان، دارای بعد سیاسی که جنبه عمومی و غیر خشونت‌آمیز دارد و مخالف قانون است. معمولاً هدف آن، ایجاد تغییری در قانون یا سیاست دولت می‌باشد.(1) بنابراین، اقداماتی مثل اعتصاب و غیره که جنبه قانونی دارند و جزء حقوق شناخته می‌شوند، از این مقوله خارج می‌شوند.

نافرمانی مدنی در جامعه صهیونیستی
می‌توان گفت که «نافرمانی مدنی» در جامعه صهیونیستی مسبوق به سابقه است و ریشه‌های آن به دهه 1990 و خاخام‌هایی همانند « موشه فیگلین» و «اشموئل سَکِت» باز می‌گردد که سازمان موسوم به «این سرزمین ماست» را ایجاد نمودند. سازمانی که هدف آن ممانعت از تسلیم اراضی به عرب‌ها بود. این سازمان جاده‌ها را بند آورده و با استفاده از شیوه‌های نافرمانی مدنی مرسوم در آمریکا، به دنبال تحقق اهداف خود بود.(2) در حقیقت، در همان ابتدای این فعالیت‌ها، ماهیت راستگرایانه افراطی در آنها دیده می‌شد.
میزان تأثیرگذاری این حرکت در نوع خود، دامنه‌دار و وسیع ارزیابی شده است. این موضوع در کتاب نوشته شده توسط أحمد بهاء الدين شعبان قابل مشاهده است که متأسفانه فایل کامل کتاب یافت نشد.(3)

چند ارگان مهم صهیونیستی شاهد نافرمانی مدنی صهیونیست‌ها بوده‌اند:
- ارتش: نافرمانی مدنی توسط سربازان خودداری‌کننده از خدمت و تهدید به استفاده از این حربه توسط سربازان اتیوپیایی(4) یا ممانعت از تخلیه یهودیان از شهرک‌های مورد نظر(5)
- جریان صهیونیسم دینی: زنان برای دیوار (Women of the Wall prayer) در نوامبر 2016(6) ناگفته پیداست که این سازمان، متشکل از زنانی است که به دنبال حقوقی بیشتر از آن چیزی هستند که جریان‌های دینی یهودی برای آنان در عبادت کنار دیوار ندبه در نظر گرفته است. به انحاء مختلف، خواهان مطرح نمودن خواسته خود و جدال با صهیونیسم دینی هستند.
- سطوح سیاسی هنگام تخلیه شهرک‌ها (شهرک عامونا، شهرک یامیت و طرح عقب‌نشینی از غزه در سال 2005) یا امضای قراردادهای سیاسی همانند اسلو.(7)
گفتنی است که در این باره کتابی نیز به زبان عبری، توسط «خمی بن نون» نوشته شده است که در سال 2015 منتشر شده است و یکی از منابع مطلب حاضر محسوب می‌شود.(8)
- هنگام تقابل صهیونیست‌ها با سازمان‌هایی مثل «دریافت بها» به عنوان یک سازمان تروریستی فعال علیه عرب‌ها.
در همین حال، فلسطینی‌های اراضی 48، نیز به اعلام نافرمانی مدنی علیه مقامات اسراییلی تهدید کرده‌اند به گونه‌ای که مثلاً دامداران نقب در سال 2010 به دلیل مشکلات عدیده خود در یافتن چراگاه و ناپدید شدن گوسفندان خود و... این تهدید را مطرح کرده‌اند.(9) محمد زیدان رئیس کمیته عالی پیگیری امور عربی، در اسراییل نیز در همین سال عنوان کرد که گزینه نافرمانی مدنی، به دلیل تلاش‌های متعدد صهیونیست‌ها در یهودی‌سازی الجلیل، یافا و مثلث، در حال بررسی است.(10)
با این همه به دلیل حاشیه‌ای بودن جایگاه عرب‌ها در اقتصاد اسراییل، این گونه تهدیدها، محلی از اِعراب جدی ندارد.

نتیجه‌گیری
مطلب حاضر در پاسخ به این پرسش تنظیم گردیده که آیا کلیدواژه نافرمانی مدنی و تلاش برای ترویج آن در سرزمین‌های اشغالی مسبوق به سابقه می‌باشد یا خیر؟ و در صورت وجود سوابق و شواهدی از این موضوع، بانیان و نیز دامنه و بازتاب آن چه بوده است؟ با بررسی موضوع این نتیجه حاصل شد که نافرمانی مدنی در جامعه صهیونیستی قابل مشاهده است و ریشه‌های شناخته شده آن به دهه 1990 توسط راستگرایان افراطی مخالف فرآیند صلح و پیمان اسلو باز می‌گردد که البته این موضوع دامنه‌دار و تأثیرگذار بوده و بخش‌های دیگری چون ارتش و جریان صهیونیسم دینی را نیز دربر می‌گیرد. همچنین عرب‌های 48 نیز خواستار استفاده از این اهرم برای اعتراض بوده‌اند که به دلیل جایگاه نامناسبشان در نظام اقتصادی اسراییل، کارایی چندانی نداشته است.

* کارشناس مسایل فلسطین و رژیم صهیونیستی و مدیر گروه مطالعاتی اسراییل در موسسه ندا


پی‌نوشت‌ها
1- Moshe Hellinger . Isaac Hershkowitz (2015) Obediance and Civil Disobedience in Religious Zionism From Gush Emunium to the Price Tag Attacks, Jerusalem: Israel Democratic Institue, P. 14.
2- Examples of civil disobedience, Israel:
https://en.wikipedia.org/wiki/Examples_of_civil_disobedience
3- حاخامات وجنرالات الدين والدولة فى إسرائيل، أحمد بهاء الدين شعبان‎، قاهرة: کتب عربیة.
4- Ethiopian IDF Soldiers Threaten Civil Disobedience Over Police Chief’s Remarks,Yisrael Price, September 1, 2016:
http://hamodia.com/2016/09/01/ethiopian-idf-soldiers-threaten-civil-disobedience-police-chiefs-remarks/
5- Michael Makovi, "Why I Won't Serve in the IDF: Being Jailed For IDF Conscientious Objection", Jewcy: What Matters Now, 14 December 2009, Accessed 17 December 2009.
6-WOMEN OF THE WALL WILL MARCH TO THE KOTEL ALONGSIDE WORLD JEWISH LEADERS CARRYING TORAH SCROLLS, 1 November 2016:
http://www.womenofthewall.org.il/rabbis-in-unprecedented-act-of-civil-disobedience-to-protest-netanyahu/
7- When is civil disobedience appropriate? ynetnews, 1/5/2005:
https://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3079762,00.html
8- Civil Disobedience: The Israeli Experience(Englisch)Taschenbuch– 1. März 2015:
http://www.worldcat.org/title/civil-disobedience-the-israeli-experience/oclc/900158309
9- رعاة الغنم من عرب النقب يعلنون العصيان المدني، عرب 48، 31/10/2010 :
https://www.arab48.com/%D9%85%D8%AD%D9%84%D9%8A%D8%A7%D8%AA/%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%AA-%D9%88%D8%AA%D9%82%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%B1/2010/10/31/%D8%B1%D8%B9%D8%A7%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%BA%D9%86%D9%85-%D9%85%D9%86-%D8%B9%D8%B1%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D9%86%D9%82%D8%A8-%D9%8A%D8%B9%D9%84%D9%86%D9%88%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B5%D9%8A%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AF%D9%86%D9%8A-
10- العرب في إسرائيل يفكرون بإعلان العصيان المدني، عرب 48، 11/4/2010:
http://elaph.com/Web/news/2010/4/551071.html#

نام:
ایمیل:
* نظر: