آخرین اخبار
کد خبر: ۳۱۵۷۰۶
تاریخ انتشار: ۱۵ آذر ۱۳۹۶ - ۱۵:۳۸
فاطمه کاظمی


چکیده
در شش ماه اول سال 1396 مهم‌ترین تحول در حوزه روابط اقتصادی ترکیه و رژیم صهیونیستی مربوط به سفر بزرگ‌ترین هیئت شرکت‌های تجاری در ماه آوریل (فروردین) امسال به سرزمین‌های اشغالی به منظور ایجاد همکاری اقتصادی گسترده با شرکت‌های اسرائیلی و تلاش رژیم صهیونیستی برای ساخت خط لوله انتقال گاز طبیعی از اسرائیل به ترکیه بود. به طوری که با وجود بحران روابط دیپلماتیک میان ترکیه و رژیم صهیونیستی، اما روابط اقتصادی و تجاری دو طرف رو به گسترش است. چرا که ترکیه با حدود 4 میلیارد دلار در سال در فهرست صادرات اسرائیل، جایگاه ششم را به خود اختصاص داده است. در عرصه اجتماعی نیز بسیاری از مردم ترکیه، بسته شدن مسجدالاقصی برای عبادت مسلمانان از سوی رژیم اشغالگر اسرائیل را محکوم کردند. اما در زمینه گردشگری، شمار توریست‌های اسرائیلی در منطقه «مارماریس» ترکیه افزایش یافت. در این گزارش به بررسی مهم‌ترین تحولات اقتصادی و اجتماعی ترکیه و رژیم صهیونیستی در شش ماهه اول سال 1396 می‌پردازیم.

مقدمه
در شش ماه اول سال 1396 مهم‌ترین تحول در حوزه روابط اقتصادی ترکیه و رژیم صهیونیستی مربوط به سفر بزرگ‌ترین هیئت شرکت‌های تجاری در ماه آوریل (فروردین) امسال به سرزمین‌های اشغالی به منظور ایجاد همکاری اقتصادی گسترده با شرکت‌های اسرائیلی و تلاش رژیم صهیونیستی برای ساخت خط لوله انتقال گاز طبیعی از اسرائیل به ترکیه بود. به طوری که با وجود بحران روابط دیپلماتیک میان ترکیه و رژیم صهیونیستی، اما روابط اقتصادی و تجاری دو طرف رو به گسترش است. چرا که ترکیه با حدود 4 میلیارد دلار در سال در فهرست صادرات اسرائیل، جایگاه ششم را به خود اختصاص داده است. در عرصه اجتماعی نیز بسیاری از مردم ترکیه، بسته شدن مسجدالاقصی برای عبادت مسلمانان از سوی رژیم اشغالگر اسرائیل را محکوم کردند. اما در زمینه گردشگری، شمار توریست‌های اسرائیلی در منطقه «مارماریس» ترکیه افزایش یافت. در این گزارش به بررسی مهم‌ترین تحولات اقتصادی و اجتماعی ترکیه و رژیم صهیونیستی در شش ماهه اول سال 1396 می‌پردازیم.

1. عرصه اقتصادی
روابط اقتصادی و بازرگانی اسرائیل و ترکیه از سال 2010 (بلکه از زمان به قدرت رسیدن حزب عدالت و توسعه در سال 2002) به رغم وجود بحران دیپلماتیک میان دو طرف همواره وجود داشته است. در واقع ترکیه و اسرائیل به گسترش مناسبات تجاری و اقتصادی تمایل داشته و همین مساله باعث افزایش حجم مبادلات بازرگانی میان آنکارا و تل آویو از سال 2010 (که حادثه کشتی مرمره در آن سال رخ داد) تا سال 2014 شد به نحوی که با رشدی 5/69 درصدی، از 440/3 میلیون دلار در سال 2010 به 832/5 میلیون دلار در سال 2014 افزایش یافت. بنابراین برخلاف روابط دیپلماتیک پر تنش و پر فراز و فرود بین دو طرف، اسرائیل و ترکیه در زمینه اقتصادی، همکاری‌های گسترده‌ای با هم دارند.(1)

1-2. روند رو به رشد روابط اقتصادی ترکیه و رژیم صهیونیستی
به گزارش خبرگزاری المصدر، با وجود بحران روابط دیپلماتیک میان ترکیه و رژیم صهیونیستی، روابط اقتصادی دو طرف رو به گسترش است. بزرگترین هیئت شرکت‌های تجاری در ماه آوریل (فروردین) امسال به سرزمین‌های اشغالی سفر کرد. این هیئت رسمی تجاری ترکیه از زمان توافق آشتی میان اسرائیل و ترکیه در سال 2016 (1395) بزرگترین هیئت اعزامی به اسرائیل بود. حدود 100 نماینده از شرکت‌های ترکیه از بخش‌های مختلف در همایش مراکز تجاری درباره روابط تجاری اسرائیل و ترکیه مشارکت داشتند و به منظور ایجاد همکاری اقتصادی گسترده با شرکت‌های اسرائیلی نشست‌های تجاری برگزار کردند. در این هیئت اعزامی نمایندگانی از چندین اتحادیه صادرکننده به عنوان نمایندگان ده‌ها هزار شرکت صادر کننده از سراسر ترکیه مشارکت داشتند. از میان نمایندگان هیئت اعزامی به اسرائیل نمایندگان شرکت‌های مواد غذایی و نوشیدنی، پوشاک، آهن، مصالح ساختمانی، لوازم منزل، برق، تجهیزات پزشکی، مواد شیمیایی و دیگر شرکت‌ها حضور داشتند. «ایتان نائیه»، سفیر اسرائیل در ترکیه گفت: به ثبات روابط سیاسی (میان اسرائیل و ترکیه) اطمینان ندارد، اما واقعیت روابط تجاری کاملاً متفاوت است.

طبق اظهارات سفیر اسرائیل در ترکیه، میزان تجارت بین دو طرف در حال حاضر به تقریباً چهار میلیارد دلار در سال می‌رسد و به احتمال زیاد این رقم افزایش می‌یابد. در ادامه این مطلب آمده است براین اساس با وجود بحرانی که در پی حادثه کشتی مرمره (حمله رژیم صهیونیستی به کشتی مرمره ترکیه که حامل کمک‌های بشر دوستانه به نوار غزه بود) به وجود آمد، انتظار می‌رفت این حادثه در سطح روابط اقتصادی اسرائیل با ترکیه اثرگذار باشد، اما روابط (اقتصادی) دو طرف در سال‌های گذشته رو به گسترش بوده است. بر اساس این گزارش، روابط اقتصادی میان اسرائیل و ترکیه بعد از حادثه کشتی مرمره و قطع روابط میان دو طرف، بهبود یافته است. در سال 2011 در حالی که روابط میان دو طرف با تنش‌هایی همراه بود، حجم صادرات اسرائیل به ترکیه 40 درصد افزایش یافت و به 1.84 میلیارد دلار رسید، در سال 2012 (سال شروع بحران به دلیل حادثه کشتی مرمره) حجم صادرات کالاهای اسرائیلی به ترکیه به 1.3 میلیارد دلار رسید. در حال حاضر با وجود بحران‌های گوناگون، ترکیه با حدود 4 میلیارد دلار در سال در فهرست صادرات اسرائیل جایگاه ششم را به خود اختصاص داده است.(2)

1-3. تلاش رژیم صهیونیستی برای ساخت خط لوله انتقال گاز طبیعی از اسرائیل به ترکیه
«برات آلبایراک»، وزیر انرژی ترکیه و داماد 39 ساله اردوغان، قرار است تا پایان سال جاری برای توافق ساخت خط لوله انتقال گاز طبیعی از اسرائیل به ترکیه به کشور اسرائیل سفر کند. تاریخ دقیق سفر وی هنوز مشخص نشده اما این دیدار در ماه‌های آینده صورت خواهد گرفت. این دیدار بعد از شکاف طولانی ‌مدت، می‌تواند سرآغاز نوینی از روابط دیپلماتیک اقتصادی و سیاسی بین آنکارا و تل‌آویو باشد. در ماه جولای 2017 «یووال اشتاینیتز» وزیر انرژی اسرائیل گفت: «هر دو کشور تصمیم گرفته‌ایم برای سرعت بخشیدن به انعقاد یک توافق بین دولتی تا پایان سال جاری تمام تلاش خود را بکار گیریم که ساخت این خط لوله از ترکیه به اسرائیل را فعال شود.» وی همچنین گفت: «امیدوار است این سفر مقامات ترکیه به اسرائیل به انجام روند پروژه سرعت بخشد.» یووال اشتاینیتز افزود: «ما می‌خواهیم یک خط لوله به ‌منظور صادرات گاز طبیعی از اسرائیل به ترکیه تأسیس کنیم و امیدواریم به ‌زودی گاز خود را از طریق ترکیه به اروپا نیز صادر کنیم. ترکیه در تأمین نیازهای انرژی خود به منابع خارجی وابسته است و علاقه‌مند به تنوع منابع است؛ در مقابل اسرائیل نیز در جستجوی شرکای انرژی است که میدان‌های نفتی خود را از لحاظ اقتصادی توسعه دهد.»(3)

2. اجتماعی
در سطح اجتماعی، بسیاری از مردم ترکیه، بسته شدن مسجدالاقصی برای عبادت مسلمانان از سوی رژیم اشغالگر اسرائیل را محکوم کردند اما در زمینه گردشگری، شمار توریست های اسرائیلی در منطقه «مارماریس» ترکیه افزایش یافت.

2-1. اعتراض گسترده مردم ترکیه علیه اقدامات اخیر اسرائیل در مسجدالاقصی
پس از شهادت سه فلسطینی توسط نظامیان اسرائیل (تیر1396)، صهیونیست‌ها به بهانه اقدام به حمله مسلحانه درهای مسجدالاقصی را بسته و اقامه نماز جمعه در آن ممنوع اعلام کردند. چندی بعد مقامات رژیم اسرائیل برای ورود فلسطینی‌ها به مسجدالاقصی، گیت‌های بازرسی الکترونیکی نصب کردند. این حوادث باعث خشم مردم ترکیه شد و نهادهای مدنی ترکیه در اواخر تیر ماه 1396 با برگزاری تجمعات اعتراضی مختلف در سراسر این کشور و با صدور بیانیه‌ای بسته شدن مسجدالاقصی برای عبادت مسلمانان از سوی رژیم اشغالگر اسرائیل را محکوم کردند. معترضان به سیاست‌ها و اقدامات خشونت‌بار رژیم صهیونیستی در مقابل کنسولگری این رژیم در استانبول و نیز منزل سفیر اسرائیل در آنکارا تجمع کرده و اقدامات صهیونیست‌ها در سرزمین‌های اشغالی و به خصوص مسجدالاقصی را محکوم کردند. حدود یک ماه پیش نیز تعدادی از معترضان در مقابل سفارت رژیم صهیونیستی در آنکارا با برافراشتن پارچه نوشته‌هایی و با یادآوری 'روز نکبت'، از مظلومیت ملت فلسطین اعلام حمایت کردند.(4)

2-2. گردشگری
2-2-1. افزایش شمار توریست‌های اسرائیلی در منطقه «مارماریس» ترکیه
«کاآن یارداجیلار»، صاحب یک شرکت گردشگری در ترکیه که گردشگران اسرائیلی را به منطقه مارماریس می‌آورد، از افزایش شمار توریست‌های اسرائیلی در این فصل و ماه‌های فوریه و مارس خبر داد. به گفته وی گردشگرانی که معمولاً ماه‌های سپتامبر و اکتبر را برای بازدید از ترکیه ترجیح می‌دهند، امسال در ماه مارس به ترکیه آمده و در حالی که پیش‌بینی ما ورود 2500 توریست در ماه‌های فوریه و مارس بود، بیش از 4000 اسرائیلی وارد مارماریس شده‌اند.(5)

2-2-2. عادی شدن روابط تأثیر مثبتی بر بخش گردشگری دارد
عادی شدن روابط بین ترکیه و اسرائیل تأثیر مثبتی بر بخش گردشگری دارد. به گفته «یارداجیلار»، یک شرکت گردشگری در ترکیه در دو سال گذشته توریست‌هایی که از اسرائیل می‌آمدند، مسلمانان عرب تبار این کشور بودند، اما امسال بیشتر آنان را یهودیان تشکیل می‌دهند. به نظر می‌رسد بخش گردشگری در سال 2017 پر رونق‌تر از سال قبل خواهد بود. «یارداجیلار» اعتقاد دارد در سال 2017 می‌توان دوباره به روزهای اوج ورود گردشگران اسرائیلی به ترکیه رسید. طبق اظهارات وی «در سال گذشته 6 هزار و 500 توریست را از اسرائیل به مارماریس آوردیم، ولی امسال پیش‌بینی ما رسیدن این رقم به دو و حتی سه برابر کنونی است.»

«عصمت کامیش»، مدیر هتلی که گردشگران اسرائیلی را میزبانی می‌کند در این زمینه می‌گوید: بخش هتلداری سود زیادی از ورود توریست‌های اسرائیلی داشته است، زیرا فصل گردشگری را زودتر شروع کرده‌ایم. ما معمولاً فعالیت هتل‌هایمان را در ماه آوریل شروع می‌کردیم، اما امسال از مارس آغاز کرده‌ایم و شاید در سال 2018 زودتر از این نیز شروع به کار کنیم.

«بولنت بلبل اوغلو»، مدیر اتحادیه گردشگری و هتلداری اژه جنوبی گفت که ورود گردشگران به مارماریس از خاورمیانه و به ویژه اسرائیل، منجر به شروع زودتر از موعد فصل گردشگری در این منطقه شده است. وی نیز معتقد است که عادی شدن روابط با اسرائیل تأثیرات خوبی بر صنعت گردشگری داشته است.(6)

3. جمع‌بندی
در سطح اقتصادی با وجود بحران روابط دیپلماتیک میان ترکیه و رژیم صهیونیستی، روابط اقتصادی دو طرف رو به گسترش است و حتی قرار است «برات آلبایراک»، وزیر انرژی ترکیه تا پایان سال جاری برای توافق ساخت خط لوله انتقال گاز طبیعی از اسرائیل به ترکیه به کشور اسرائیل سفر کند. در زمینه اجتماعی مردم ترکیه مخالف اقدامات رژیم صهیونیستی علیه فلسطینیان هستند، به طوری که با برگزاری تجمعات اعتراضی مختلف در سراسر این کشور و با صدور بیانیه‌ای بسته شدن مسجدالاقصی برای عبادت مسلمانان از سوی رژیم اشغالگر اسرائیل را محکوم کردند. از طرفی دیگر عادی شدن روابط بین ترکیه و اسرائیل تأثیر مثبتی بر بخش گردشگری داشته است به طوری که در سال 2017 در زمینه گردشگری شمار توریست‌های اسرائیلی در منطقه «مارماریس» ترکیه افزایش یافت.

* دانش آموخته دکتری زبان و ادبیات عربی و کارشناس موسسه تحقیقات و پژوهش‌های سیاسی علمی ندا

پی‌نوشت‌ها
1- دلایل و ابعاد احیای روابط ترکیه و رژیم اسرائیل، آی آر آی بی نیوز، 25 مرداد 1395:
http://www.iribnews.ir/fa/news/1228976/%D8%AF%D9%84%D8%A7%DB%8C%D9%84-%D9%88-%D8%A7%D8%A8%D8%B9%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D8%AD %DB%8C%D8%A7%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D8%AA%D8%B1%DA%A9%DB%8C%D9%87-%D9%88-%D8%B1%DA%98%DB %8C%D9%85-%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%84
2- روابط اقتصادی ترکیه و رژیم صهیونیستی رو به گسترش است، آی آر آی بی نیوز، 26 تیر 1396:
http://www.iribnews.ir/fa/news/1721630/%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%DA%A9%DB%8C%D9%87-%D9%88-%D8%B1%DA%98%DB%8C%D9%85-%D8%B5%D9%87%DB%8C%D9%88 %D9%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%D8%B1%D9%88-%D8%A8%D9%87-%DA%AF%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D8%B4-%D8%A7%D8%B3%D8%AA
3- آغاز روابط اقتصادی جدید ترکیه و اسرائیل / داماد اردوغان به اسرائیل می‌رود، گوناز تی وی، 13ژوئیه 2017:
https://www.gunaz.tv/fa/%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1/%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-5/-%D8%BA%D8%A7%D8%B2-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%AA%D8%B1%DA%A9%DB%8C%D9%87-%D9%88-%D8%A7-%D8%B1%D8%A7-%DB%8C%D9%84-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%88%D8%BA%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%A7-%D8%B1%D8%A7-%DB%8C%D9%84-%D9%85%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%AF-96860
4- مظاهرة أمام سفارة إسرائيل فى تركيا احتجاجا على إغلاق المسجد الأقصى، الیوم السابع، 15 جولای 2017:
http://www.youm7.com/story/2017/7/15/%D9%85%D8%B8%D8%A7%D9%87%D8%B1%D8%A9-%D8%A3%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%B3%D9%81%D8 %A7%D8%B1%D8%A9-%D8%A5%D8%B3%D8 %B1%D8%A7%D8%A6 %D9%8A%D9%84-%D9%81%D9%89-%D8%AA%D8%B1%D9%83 %D9%8A%D8%A7-%D8%A7%D8%AD%D8%AA%D8%AC%D8%A7 %D8%AC%D8%A7-%D8%B9%D9%84%D9%89-%D8%A5%D8%BA%D9%84 %D8%A7%D9%82-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B3%D8 %AC%D8%AF/3326305
5- افزایش شمار گردشگران اسرائیلی در مارماریس ترکیه، آناتولی نیوز، 15 مارس 2017:
http://aa.com.tr/fa/%D8%AA%D8%B1%DA%A9%DB%8C%D9%87/%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%85%D8%A7 %D8%B1%DB%8C%D8%B3-%D8%AA%D8%B1%DA%A9%DB%8C%D9 %87/772168
6- همان.


نام:
ایمیل:
* نظر: