آخرین اخبار
کد خبر: ۳۱۵۷۰۳
تاریخ انتشار: ۱۵ آذر ۱۳۹۶ - ۱۵:۱۴
طاهره گودرزی

چکیده
گزارش حاضر به ادامه موضوع معرفی مرکز خاورمیانه برای مطالعات استراتژیک و حقوقی، می‌پردازد و با بررسی اهداف و فعالیت‌های آن، به این نتیجه می‌رسد که مرکز خاورمیانه برای مطالعات استراتژیک و حقوقی، دارای کارویژه اصلی صلح مد نظر عربستان در منطقه به معنای سازش با رژیم صهیونیستی است.

مقدمه
در گزارش قبلی، پیرامون معرفی مرکز خاورمیانه برای مطالعات استراتژیک و حقوقی، تنها به معرفی بخش‌های این مرکز پرداخته شد و این نتیجه حاصل گردید که با توجه به این اطلاعات، ممکن است در وهله اول این برداشت برای مخاطب به وجود بیاید که مرکز مورد بحث یک مرکز آکادمیک، علمی و فرهنگی است اما با رصد فعالیت‌ها و گرایش‌های این مرکز، مخاطب در دایره داده‌های دیگری قرار می‌گیرد که این مرکز را از دایره آکادمیک، علمی و فرهنگی فراتر برده و کارویژه‌های دیگری را برای آن حداقل در سطح منطقه‌ای و فرامرزی عربستان تعریف می‌کند. سوالات اصلی مطرح شده در این گزارش آن است که فعالیت‌ها و اهداف مرکز مذکور چیست؟ گزارش حاضر با فرض آنکه مرکز خاورمیانه برای مطالعات استراتژیک و حقوقی، دارای کارویژه اصلی صلح مد نظر عربستان در منطقه به معنای سازش با رژیم صهیونیستی است، اهداف و فعالیت‌های کلی آن را بررسی می‌نماید. این فعالیت‌ها، افزون بر موارد گفته شده در گزارش اول هستند زیرا گزارش اول بیشتر بر فعالیت‌های بخشی این مرکز، مبتنی بود اما در نوشتار حاضر، اهداف کلی مرکز بررسی می‌شود.

1- بررسی اهداف
همان گونه که گفته شد، این مرکز در سال 2002 (1380-1381) در جده تأسیس شد که ظاهراً این امر بنا به دستور محمد بن نایف ولیعهد سابق رژیم سعودی انجام شده است. این مرکز فعالیت‌های خود را در دو بخش دایره حقوقی و کنفرانس یکشنبه، منحصر کرده است که در گزارش اول، به تفصیل به آنها پرداخته شد.

در زمینه اهداف اعلامی متصور برای تأسیس این مرکز، می‌توان گفت که این مرکز، اهداف خود را این گونه معرفی کرده است:
1- گسترش اندیشه و تقویت توان فهم و نیز افزایش مهارت‌های سعودی‌ها و افراد خاورمیانه [این مورد، از طریق برگزاری نشست‌های داخلی مثل کنفرانس یکشنبه و روابط آن با کشورهای حاشیه خلیج فارس و سایر کشورها مثل هند و آمریکا برای افزایش فهم مخاطب در جهت امور مختلف ازجمله صلح و سازش قابل مشاهده است.]

2- تحقق صلح از طریق نشست‌های مداوم، برخورد اندیشه‌ها و نهادینه‌سازی گفت و گو با سایر امت‌ها و ملت‌ها در زمینه‌های اقتصادی، سیاسی، امنیتی و حقوقی. [در این قسمت مشاهده می‌شود که خط فکری صلح و سازش ذکر شده است.]

3- تهیه مطالعات استراتژیک برای تصمیم سازان [این موضوع در گزارش شماره یک ذکر شده است.]

4- حفظ ارزش‌های دینی و فرهنگی و فعالیت در جهت منافع عمومی، تعمیق روابط میان ملت‌های دوست و برادر و تلاش برای حاکمیت شرع و قوانین در راستای تحقق عدالت و مساوات

5- تهیه اطلاعات دقیق و موثق و نیز تحلیل‌های مطلوب برای سیاستمداران، بازرگانان و پژوهشگران در محدوده خاورمیانه

6- همکاری با مراکز مطالعات استراتژیک منطقه‌ای و جهانی برای تبادل پژوهش‌ها و مطالعات.(1)
البته در کنار این موارد، می‌توان به مجموعه اهدافی ثانویه نیز اشاره کرد. در همین راستا، انور عشقی، در 4 ژوئن 2015 ، هدف تأسیسی مرکز متبوع خود را کسب اطلاعات و تأمین آن برای بخش‌های دولتی و غیردولتی داخل سعودی و خارج از آن برای تحقق صلح و امنیت قلمداد می‌کند. او در ادامه، با اشاره به نفت عربستان در صحرای موسوم به «الربع الخالی»، آمریکا را تشویق می‌کند که به دلیل وجود نفت در اتیوپی، شاخ آفریقا را به رهبری اتیوپی متحد کند و سپس از طریق شهر النور در جیبوتی و شهر النور در یمن، شبه جزیره عربستان با آفریقا، مرتبط شود.(2)

گفتنی است که این اظهارات توسط انور عشقی، بیان کننده یکی دیگر از اهداف استراتژیک مطرح شده در جنگ یمن است که عشقی، با اشاره به برخی مستلزمات برای طرح ذکر شده، امور زیر را در راستای آن می‌داند. اموری که شاید بتوان بخش عمده‌ای از آنها را در حیطه اهتمام این مرکز دانست:
- تحقق صلح میان عرب‌ها و اسراییل
- تغییر نظام سیاسی در ایران
- برقراری صلح در یمن و بازپس گرفتن بندر عدن به عنوان تضمینی برای میزان نیروی کار در خلیج [فارس] (در اینجا نیز می‌توان یکی دیگر از اهداف جنگ یمن را مشاهده کرد. جنگی که در کنار سایر اهداف خود، برای ممانعت از تبدیل بندر عدن و سایر مناطق یمن به یک «دبی» یا سایر شهرهای مهم تجاری خلیج فارس انجام می‌شود.)
- ایجاد یک نیروی عربی با مشارکت اروپا و آمریکا بمنظور حفاظت و ثبات
- تسریع دمکراسی سازی با اصول اسلامی در جهان عرب
- تلاش برای ایجاد یک کردستان بزرگ به روش‌های مسالمت‌آمیز زیرا این امر باعث تضعیف ایران، ترکیه و عراق شده و در بخشی از آنان به نفع کردستان، ایجاد شکاف می‌نماید.‌(3)

2- فعالیت‌های کلی مرکز
مطالب گفته شده در این بخش، مطالبی را که قبلا در گزارش اول، پیرامون فعالیت‌های حقوقی یا کنفرانس یکشنبه گفته شد، شامل نمی‌شود و تنها کلیت مرکز، مورد نظر است:
1-2- کنفرانس‌های بین‌المللی
مرکز خاورمیانه برای مطالعات استراتژیک و حقوقی در 4 کنفرانس بین‌المللی شرکت کرده که عبارتند از:
- کنفرانس مرکز بورکل (Burkle) برای مطالعات بین‌المللی وابسته به دانشگاه کالیفورنیا در لس آنجلس. همچنین کنفرانس‌هایی که مرکز بورکل در یونان، اردن و ازمیر برای بررسی امنیت خاورمیانه برگزار کرده بود.
- مرکز نزاع و همکاری بین‌المللی وابسته به دانشگاه سانتیاگو. مرکز خاورمیانه 3 مقاله طی کنفرانس‌های قبلی درباره نزاع خاورمیانه و اهمیت استراتژیک عراق، ارائه داده است.
- مرکزIGCC) ) وابسته به دانشگاه سانتیاگو، سه کنفرانس نظامی امنیتی در برلین، آتن، لندن و ازمیر برای تحول در اندیشه نظامی و تأثیر آن بر خاورمیانه برگزار کرد که مرکز خاورمیانه نیز در آنها شرکت کرده بود.
- کنفرانس روابط مصری خلیجی برگزار شده توسط مرکز الأهرام در شهر دبی و افتتاح دفتر الاهرام در این شهر.
- کنفرانس خلیجی تربیت امنیتی در جده که با نظارت شورای همکاری خلیج برگزار شد.
- کنفرانس عصر عربی جدید (واقعیت‌ها و چالش‌ها) در کویت
در این میان مشارکت در کنفرانس‌هایی با موضوع دینی نیز در سابقه کاری مرکز خاورمیانه قرار داشتند که اهم آنها عبارتند از:
- کنفرانس اعجاز فکری در قرآن و سنت ارائه شده توسط انور ماجد عشقی در اسکندریه با حضور 4 هزار مخاطب
- کنفرانس گفت و گوی اسلام و ژاپن در شهر توکیو
- کنفرانس اعجاز علمی قرآن در دبی(4)

2-2- مشارکت در کنفرانس‌های داخلی
مرکز خاورمیانه، به غیر از کنفرانس‌هایی که توسط نهاد موسوم به «کنفرانس یکشنبه» برگزار شده، در کنفرانس‌های علمی داخلی دیگری نیز مشارکت جسته است که از مهم‌ترین آنها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- واقعیت فکری امت اسلامی در سایه حوادث کنونی در کتابخانه عمومی وزارت آموزش در شهر جده
- اندیشه استراتژیک در دانشکده دریایی ملک فهد توسط انور عشقی
- اندیشه استراتژیک و برنامه‌ریزی استراتژیک توسط انورعشقی در دانشکده علوم امنیتی امیر نایف
- سخنرانی درباره اهمیت دریای سرخ و موقعیت استراتژیک آن توسط انورعشقی در عرشه رزمناوی فرانسوی در جده
- شهر قدس و خطرات یهودی سازی در شهر الجوف
- سوق دهی به گفتمان اسلامی در مواجهه با چالش‌های منطقه
همچنین مشارکت و برگزاری کنفرانس‌هایی پزشکی و موضوعاتی مربوط به حج و تاریخ اسلام نیز در برنامه کاری مرکز قرار داشته‌اند که در مواردی، توسط انور عشقی انجام شده‌اند.
به علاوه، انور عشقی مصاحبه‌ها و برنامه‌های تلویزیونی و ماهواره‌ای متعدد داشته که در شمار آنها، برنامه‌هایی با عنوان تهدیدات ایران، پرونده هسته‌ای ایران و تغییر در دولت آمریکا و... قابل مشاهده هستند.(5)
همان گونه که مشاهده می‌شود، این مرکز با شرکت در کنفرانس‌های متعدد، تلاش کرده در سطح بین‌المللی و داخلی، به خود وجهه یک هسته فکری مؤثر بدهد.

3-2- دیدار با مقامات و متفکران صهیونیست
پیشینه دیدار مقامات مرکز خاورمیانه برای مطالعات استراتژیک و حقوقی، با صهیونیست‌ها، به ابتدای دوره حکومت ملک سلمان در ژانویه 2015 (دی ماه 1393) باز می گردد به طوری که منابع عربی به نقل از روزنامه آمریکایی هافینگتون پست نوشتند که یکی از این نشست‌های دو جانبه، در شهر «لکناو» هند بوده و توسط یک موسسه فکری در دهلی برگزار شده بود. در این دیدار، هیأت اسراییلی مرکب از اعضای مرکز امور عمومی قدس (JCPA) و هیأت سعودی نیز شامل اعضای مرکز خاورمیانه برای مطالعات استراتژیک و حقوقی (MECSTS) بوده است که ریاست آن را انور عشقی بر عهده داشته است. به نوشته این روزنامه، در همان سال، شورای امور خارجه آمریکا اقدام به برگزاری کنفرانسی در واشنگتن می‌کند که هم عشقی و هم «دوری گلد»، مدیرکل وزارت امور خارجه اسراییل و نویسنده کتاب «مملکت تنفر: چگونه پادشاهی عربستان، از تروریسم جدید جهانی حمایت می‌کند»، در آن حضور داشته‌اند. یکی از محورهای گفت و گوهای آنان، دشمن مشترک آن دو ایران بوده است. در سال بعد، انور عشقی، در نتیجه همه این دیدارها، در جولای 2016 (تیر ماه 1395) به اراضی اشغالی به خصوص قدس اشغالی سفر کرد و بار دیگر با دوری گلد، یوآف مردخای مسئول هماهنگی امنیتی در کرانه باختری در هتل داوود شاه، دیدار نمود. وی همچنین با مجموعه‌ای از اعضای کنست برای پیشبرد روند صلح دیدار کرد. گفته می‌شود که به همراه وی، یک هیأت آکادمیک و چند بازرگان سعودی حضور داشتند.(6)

گفته می‌شود که دیدار عشقی با برخی نمایندگان کنست، در کرانه باختری صورت گرفته و عشقی با 4 نماینده از جمله «عیساوی فرج» و «میشل روزین» از حزب میرتص، «کِسِنیا اسوِتلوا» (Ksenia Svetlova) و «عومر بار لاو» از اتحاد صهیونیستی، که حمایت علنی خود را از طرح ابتکاری عربستان اعلام کرده‌اند، دیدار نموده است.(7)
البته وزارت خارجه عربستان سعودی اعلام کرد که این دیدار، بیانگر موضع حکومت عربستان نیست اما در همین حال، روزنامه هاآرتص اعلام کرده است که این سفر بدون موافقت مقامات ارشد سیاسی عربستان امکان‌پذیر نبوده است.(8) گفته می‌شود که محورهای اصلی این دیدار، ترویج صلح منطقه‌ای و تلاش برای تبلیغات گسترده بر روی طرح ابتکاری عربستان سعودی بوده است.

به علاوه، قبل از این دیدارها، انور عشقی در رام الله با محمود عباس نیز دیدار کرده بود البته وی در سال 2015 نیز با رامی الحمدالله و محمود عباس نیز دیداری در کرانه باختری داشته است.(9)
 گفتنی است که به دلیل گستره زیاد گرایش‌های شخص انور عشقی و ارتباط تنگاتنگ این مواضع با فعالیت‌ها و اقدامات مرکز خاورمیانه، در مجالی جداگانه به این موضوع پرداخته می‌شود.

نتیجه‌گیری
مفروض گزارش حاضر آن بود که مرکز خاورمیانه برای مطالعات استراتژیک و حقوقی، دارای کارویژه اصلی صلح مد نظر عربستان در منطقه با محوریت سازش با رژیم صهیونیستی است، از این رو، تلاش شد که در نوشتار فوق، اهداف و فعالیت‌های کلی آن بررسی شود. با بررسی اهداف مشخص شد که حتی در بعد اعلامی نیز، مرکز یاد شده صراحتاً بر عادی‌سازی روابط با رژیم اسراییل تکیه دارد و فعالیت‌های داخلی و خارجی خود را بر این موضوعات متمرکز کرده و حتی در ادامه روند ملاقات با مقامات رژیم صهیونیستی، کار به مراحل بالاتر ارتقاء یافته و به سفرهای انور عشقی به اراضی اشغالی انجامیده است. جایی که وی کانون بحث‌های خود را بر صلح منطقه‌ای با این رژیم بر اساس طرح صلح عربی قرار داده است. گفتنی است که در گزارش آتی، افراد و برخی سازمان‌های مربوط به مرکز خاورمیانه برای مطالعات استراتژیک و حقوقی بررسی خواهند شد.

* کارشناس حوزه مطالعاتی رژیم صهیونیستی و مدیر گروه مطالعاتی اسراییل در موسسه ندا

پی‌نوشت‌ها
1- الرؤية، دون تاریخ:
http://keshki.brinkster.net/Main-page.html
2- Regional Challenges and Opportunities: The View from Saudi Arabia and Israel, 2015/06/04:
https://www.cfr.org/event/regional-challenges-and-opportunities-view-saudi-arabia-and-israel-0
3-Regional Challenges and Opportunities: The View from Saudi Arabia and Israel, 2015/06/04:
https://www.cfr.org/event/regional-challenges-and-opportunities-view-saudi-arabia-and-israel-0
4- الندوات، دون تاریخ:
http://keshki.brinkster.net/conferences.html
5- همان
6- في عهد سلمان وابنه: العلاقات السعودية - الإسرائيلية إلى العلن، نون بست، 17 یونیو 2017:
https://www.noonpost.org/content/18487
7- Saudi-Israeli Rendezvous: Does it indicate a Policy Change?Md. Muddassir Quamar, July 29, 2016:
http://www.idsa.in/idsacomments/saudi-israeli-rendezvous_mmquamar_290716?q=print/
8- الخارجية السعودية تنأى بنفسها عن الزيارة الأخيرة لإسرائيل التي قام بها مواطنون سعوديون بينهم اللواء أنور عشقي، i24news ، 27یولیو 2016:
https://www.i24news.tv/ar/%D8%A3%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1/middle-east/121166-160727-%D8%A7%D9%84%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC%D9%8A%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%B9%D9%88%D8%AF%D9%8A%D8%A9:-%D8%B2%D9%8A%D8%A7%D8%B1%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%A1-%D8%B9%D8%B4%D9%82%D9%8A-%D9%84%D8%A5%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A6%D9%8A%D9%84-%D9%84%D8%A7-%D8%AA%D8%B9%D9%83%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D9%82%D9%81-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D9%83%D9%88%D9%85%D9%8A
9- الرئيس يستقبل رئيس مركز الشرق الأوسط للدراسات الإستراتيجية والقانونية، فلسطیننا، 23 آذار 2015:
https://www.falestinona.com/OurPalWeBSite/ArticleDetails.aspx?ArticleId=53314
نام:
ایمیل:
* نظر: