آخرین اخبار
کد خبر: ۳۱۵۶۹۸
تاریخ انتشار: ۱۵ آذر ۱۳۹۶ - ۱۳:۵۴
طاهره زادفرج


چکیده
«جبهه خلق برای آزادی فلسطین- فرماندهی کل»(1) از گروه‌های مهم فلسطینی است که معرفی آن به دلیل نزدیکی اهداف و عملکرد رهبران آن به مقاومت منطقه علیه رژیم صهیونیستی و استکبار جهانی دارای اهمیت است. این جبهه از همان ابتدا مسیر خود را از گروه‌هایی که مشی سازشکارانه با رژیم صهیونیستی داشتند جدا کرد و روش مسلحانه را برای مبارزه در پیش گرفت و دست به عملیات‌های نظامی منحصر به فردی علیه رژیم اشغالگر زد. با وجود این که حضور جبهه بیشتر در خارج از فلسطین بوده اما شاخه نظامی آن در داخل (گردان‌های جهاد جبریل) در جنگ‌های سه گانه رژیم صهیونیستی علیه نوار غزه و.. حضور فعالی داشته است. همچنین در جریان انتفاضه اخیر فرماندهی جبهه خواستار تسلیح مردم کرانه غربی شد. به دلیل نقش پر رنگ جبهه در مبارزات ملت فلسطین و حضور آن در محور مقاومت به معرفی آن در این گزارش می‌پردازیم.

جبهه خلق برای آزادی فلسطین- فرماندهی کل

مقدمه
«جبهه خلق برای آزادی فلسطین- فرماندهی کل»(2) از گروه‌های مقاومتی فلسطینی به شمار می‌رود که به دلیل داشتن بینش جهادی و اعتقاد به مبارزه مسلحانه از جبهه خلق منشعب شد. احمد جبریل، دبیر کل این جبهه از افراد باسابقه و مبارز فلسطینی به شمار می‌آید که چندین دهه است در خارج از اراضی فلسطینی، جبهه را رهبری می‌کند. وی مواضع بسیار نزدیکی به مقاومت منطقه و ایران(3) دارد و تاکنون چندین بار به کشورمان سفر کرده است. این گزارش اختصاص به معرفی این گروه فلسطینی، اصول و اهداف آن دارد.

شکل‌گیری جبهه خلق- فرماندهی کل
«جبهه آزادیبخش فلسطین»(4) کوچکی که احمد جبریل آن را در سال 1959م. تأسیس کرده بود، پس از جنگ1967م. با فراخواندن همه گروه‌های فلسطینی موجود در صحنه(5) و اعضایی از «جنبش قومگرایان عرب»(6) به گروه جدیدی با نام «جبهه خلق برای آزادی فلسطین» تبدیل شد. در این کار جرج حبش، دوست احمد جبریل وی را یاری کرد و در واقع آنها با هم این گروه جدید را تشکیل دادند، اما یک سال بعد (1968) به دنبال بالا گرفتن تنش میان حبش و سوریه، جبریل از دوست خود جدا شد و همچنان طرفدار سوریه ماند و جبهه خلق برای آزادی فلسطین- فرماندهی کل را بنیان‌گذاری کرد. در این مدت وی در سوریه و لبنان صاحب نفوذ بوده و جبهه او در هر دو کشور فعالیت داشته است.(7) گرایش سیاسی جبهه خلق- فرماندهی کل «قومی چپگرا»(8) است، این که ساختار تشکیلاتی جبهه و چگونگی عملکرد آن دقیقاً به چه شکلی است در دست نیست. جبهه خلق- فرماندهی کل عضو «ساف» بود اما به دلیل تعارض اهداف و استراتژی با سازمان آزادیبخش، جبریل الرجوب اعلام کرد از این سازمان خارج می‌شود. نام جبهه خلق- فرماندهی کل در لیست‌های تروریسم ایالات متحده، کانادا و اتحادیه اروپا گنجانده شده است.

اصول و برنامه جبهه
اصول جبهه خلق- فرماندهی کل نزدیک به همان اصول شش‌گانه‌ای(9) است که در اوایل شکل‌گیری «جبهه آزادیبخش فلسطین» در سال 1359 به دست احمد جبریل و با شعار آزادی فلسطین با جنگ مردمی یا جنگ چریک‌ها تعیین شده بود. اصول (برنامه) جبهه خلق- فرماندهی کل در اولین کنگره(10) جبهه که در پایان سال 1968 برگزار شد، تحت عنوان «میثاقنامه» به تصویب رسید. این برنامه از بندهایی تشکیل شده که اهم آن عبارت است از:

1- تمامی ملت‌های عرب و در رأس آنها ملت فلسطین به انقلاب مسلحانه علیه اشغالگری صهیونیست‌ها در اراضی عربی ایمان دارند و آن را تنها راه مبارزه و حق مقدس و طبیعی خود می‌دانند. (بند 1)

2- قضیه فلسطین قضیه قومی و عربی است و انقلاب فلسطین به عنوان بخش جدایی ناپذیری از انقلاب عربی علیه امپریالیسم و سرمایه‌داری و عنصر اساسی آن به شمار می‌رود. (بند2)

3- جبهه خلق- فرماندهی کل تشکیلاتی است که تنها به قضیه عربی که در رأس اهتمامات آن آزادسازی فلسطین قرار دارد وابسته است و خود را در برابر تمامی ملت‌های عرب متعهد می‌داند. (بند3)

4- جبهه تشکیلاتی مستقل است که با هیچ حزب یا جنبش سیاسی در ارتباط نیست و افرادی را که به احزاب یا جنبش های دیگر متعد هستند نمی‌پذیرد و تنها افراد معتقد به اصول جبهه را می‌پذیرد. (بند 7)

5- جبهه معتقد است وحدت عمل عربی با هدف انقلاب علیه اشغالگر و قدرت‌های حامی آن اساس حرکت در مسیر آزاد سازی است و لذا در این راه تلاش خواهد کرد، همچنین معتقد است هدف نهایی اقدام جهادی و هماهنگی برای مبارزه در میدان است. (ماده 8)

مطالبات جبهه در خصوص ساماندهی داخلی فلسطین
- تشکیل شورای ملی با حضور همه گروه‌ها و نیروها و همه طیف‌های فلسطینی
- تلاش برای پیگیری جلسات کمیته‌ای که شورای ملی ساف آن را به منظور دستیابی به یک اجماع ملی تشکیل داده است
- تشکیل شورای ملی بر اساس معیارهای ملی جامع و مورد توافق همه گروه‌ها و نیروهای فلسطینی
- بازگشت به توافقات قاهره به منظور ساماندهی داخلی فلسطین
- تأکید بر ضرورت انعقاد شورای ملی در خارج از فلسطین و تعیین مکان آن با توافق همه گروه‌ها.(11)

«جبهه خلق برای آزادی فلسطین- فرماندهی کل» همچنین خواستار تسلیح کرانه باختری برای مقابله با رژیم صهیونیستی و انجام عملیات‌های انتقام جویانه به شکل سازمان یافته است.(12)

ساختار سیاسی و تشکیلاتی
«جبهه خلق برای آزادی فلسطین- فرماندهی کل» عضو سازمان آزادیبخش بود اما در سال 1974 در اعتراض به تلاش این سازمان به رهبری یاسر عرفات برای سازش سیاسی با اسراییل از آن خارج شد، از این روی این جبهه با توافق مادرید و توافقات پس از آن مخالفت و توافق «غزه- اریحا» را که هدف از آن خلاصی از قضیه فلسطین بود، رد کرد.(13)

ساختار تشکیلاتی جبهه در اساسنامه آن که از نتایج کنگره چهارم (1973) بود، تثبیت شد. در رأس جبهه دبیر کل قرار دارد، جبهه دارای دفتر مرکزی، دفتر سیاسی، دفتر اجرایی و کمیته مرکزی است.

دبیر کل: جبریل الرجوب
معاون دبیر کل: طلال ناجی
از اعضای دفتر سیاسی: ابوالکفاح غازی دبور ( وی مسئول جبهه در لبنان بود)، ابوخالد انور
از اعضای دفتر مرکزی: اسماعیل مخللاتی، حمزه بشتاوی.
از اعضای کمیته مرکزی: ابوعبدو اسماعیل
از اعضای دفتر اجرایی: عمر الشهابی
سخنگو و مسئول رسانه‌ای: انور رجا
جبهه همچنین در مناطق مختلف در داخل و خارج فلسطین نماینده دارد.
مسئول جبهه در نوار غزه: لؤی القریوطی(14)
مسئول منطقه طولکرم: ناصر کتانة
مسئول جبهه در لبنان: رامز (ابوعماد) مصطفی

جبهه خلق برای آزادی فلسطین- فرماندهی کل

احمد جبریل؛ دبیر کل
احمد جبریل (ابوجهاد)(15) متولد 1928 در روستای یازور یافا است. خانواده وی (او از پدری فلسطینی و مادری سوری به دنیا آمد) با ترک سرزمین‌های اشغالی در سال 1948 به قنیطره سوریه مهاجرت کردند و احمد در جوانی پس از فارغ التحصیلی از دانشگاه نظامی مصر به ارتش سوریه پیوست و به عنوان افسر نیروی مهندسی به فعالیت پرداخت اما خیلی زود در سال 1963 از آن خارج شد و به مبارزات خود علیه رژیم صهیونیستی پرداخت. او که به مبارزه مسلحانه برای آزادی فلسطین معتقد است در سوریه و لبنان به فعالیت در این راستا پرداخت و فرزند ارشد خود، محمد جهاد احمد جبریل (38 ساله) را که شاخه نظامی جبهه را در داخل و خارج فلسطین به ویژه کرانه غربی و لبنان فرماندهی می‌کرد و بر عملیات‌ها و اردوگاه‌های آموزشی نظارت داشت، در ماه مه 2002 (حدوداً اردیبهشت 1381) در انفجار اتومبیل بمب‌گذاری شده‌ای در بیروت از دست داد.(16) اسراییل احمد جبریل را دشمن سرسخت خود می‌داند و بارها در تلاش برای ربودن یا ترور او بوده است.(17)

از دیگر رهبران و اعضای مطرح جبهه می‌توان به این اسامی اشاره کرد: مروان البشیر، سلیمان عبدالهادی، كايد سليمانی، زكی الزين (از موسسان جبهه)، يوسف طوبال، ابو خالد الجولان، محمد ابو عفيفه، حافظ قاسم، ابو كفاح التعمری، جمعه العبد الله، ابو ابی قبسی، ابو حسان، سروان علی بوشناق (از موسسان جبهه)، سرهنگ عثمان حربجی، سرهنگ مأمون حيفاوی، سرهنگ حسن خطاب، شهيد عبد اللطيف شرورو، شهيد ناجح يعقوب، شهيد حفظی قاسم (أبوبكر)، شهيد فواد زيدان (ابو العمرين)، شهيد أبو أيمن سلمان.

جبهه خلق برای آزادی فلسطین- فرماندهی کل

انشقاق‌ها در جبهه
جبهه شاهد دو انشقاق بوده است:
- یک انشقاق در سال 1977 با وقوع جنگ داخلی لبنان به رهبری ابوالعباس و طلعت یعقوب که جبهه آزادیبخش فلسطین را تشکیل دادند.

جبهه خلق برای آزادی فلسطین- فرماندهی کل

- انشقاقی دیگر نیز در سال 1983 به فرماندهی محمد جابر شتاّ و عمر ابوراشد در جبهه رخ داد.(18)

مراکز استقرار
«جبهه خلق برای آزادی فلسطین- فرماندهی کل» در سوریه(19) و لبنان پایگاه‌هایی دارد. این جبهه چندین دهه در سوریه مستقر و از حمایت لجستیکی و نظامی این کشور برخوردار بوده است. پیش از جنگ سوریه این جبهه در دمشق دارای پایگاه (پایگاهی در السویداء واقع در جنوب دمشق در نزدیکی مرز اردن) و در اردوگاه‌های فلسطینی به ویژه یرموک (در سال 2012 ارتش آزاد سوریه پس از درگیری شدید با نیروهای جبهه سیطره خود بر این اردوگاه را اعلام کرد)(20) نفوذ داشت.

در لبنان نیز عناصر جبهه بیشتر در منطقه «الناعمه» (جنوب بیروت) و همچنین دو اردوگاه در «قوسایا» در میان کوه‌های شرقی لبنان در مرزهای سوریه (45 کیلومتری شرق «زحله») در منطقه «بقاع میانی» و در منطقه «سلطان یعقوب» در استان «البقاع» غربی استقرار داشتند و در داخل کوه‌ها و غارها و تونل‌ها مستقر بودند.(21) اردوگاه‌های صبرا و «برج البراجنه» در لبنان نیز از پایگاه‌های جبهه بوده که دفتر سیاسی (حزبی) و همچنین دفتر رسانه‌ای آن در این اردوگاه مستقر بوده‌اند. در سال 1982 مراکز استقرار آنها در منطقه «قوسایا» مورد حمله توپخانه‌ای اسراییل قرار گرفت و در سال 1987 اسراییلی‌ها در منطقه «الناعمه» یک عملیات هلی برد به منظور دستگیری احمد جبریل انجام دادند که با شکست مواجه شد. رابطه جبهه با حزب الله لبنان نیز کاملاً خوب بوده است. جبهه خلق- فرماندهی کل در داخل فلسطین فعالیت چشمگیری ندارد و نمی‌توان آن را به عنوان تشکیلاتی مردمی به شمار آورد، اما شاخه نظامی آن در داخل فعال است.

عملیات‌ها و توان نظامی
از آنجا که «جبهه خلق برای آزادی فلسطین- فرماندهی کل» بر فعالیت‌های نظامی متمرکز بوده و حتی به گروه‌های دیگر فلسطینی نیز در این زمینه کمک کرده است، پرداختن به فعالیت‌های نظامی آن مهم به نظر می‌رسد.

آغاز فعالیت‌های نظامی جبهه به سال 1965 می‌رسد که با ادغام سه گروه شهید عبدالقادر الحسینی (مرکز آن کرانه غربی بود)، شهید عزالدین القسام (مرکز آن در سوریه بود) و شهید عبداللطیف شرورو (مرکز آن سوریه با حضور محدود در جنوب لبنان و شمال فلسطین) انجام گرفت.(22) اعضای شاخه نظامی عملیات‌های بسیاری در داخل اراضی اشغالی انجام داده‌اند (مانند عملیات‌های معروف «الخالصه» و «ام العقارب») همچنین آنها توانستند در سال 1979 برای نخستین بار رژیم صهیونیستی را وادار به تن دادن به خواسته‌های خود کنند و 78 مبارز فلسطینی اسیر را با یک اسیر اسراییلی در عملیاتی به نام «النورس» مبادله کردند.(23)

سلاح‌های جبهه در خارج از فلسطین
گفته می‌شود در پایگاه «الناعمه» مقادیر زیادی سلاح موجود است که در تونل‌های زیرزمینی که در دهه هشتاد توسط سازمان آزادیبخش ایجاد شده‌اند نگهداری می‌شود. طول این تونل‌ها گاه به 3 کیلومتر می‌رسد این پایگاه مجهز به سیم خاردار و مین‌گذاری شده است و موشک‌های انفجاری در اطراف آن کار گذاشته شده است. انواع مسلسل، موشک‌های گراد، موشک‌های ضد تانک، ضد نفرات، ضد هوایی و انواع توپ [از جمله توپ 155 میلیمتری]از سلاح‌های موجود در این منطقه است. همچنین پیش از جنگ سوریه حدود 500 نیرو در این منطقه مستقر بودند.(24)

عملیات‌های نظامی
- عملیات انفجار یک اتوبوس حامل تعدادی از کارشناسان نظامی اسراییلی در سال 1967 که بیشتر آنها کشته شدند.
- عملیات انفجار سینما رویال در حیفا که در آن نیروهای جبهه توانستند نخستین اسراییلی (سمیر درویش) را اسیر کنند که البته در سال 1979 در عملیات النورس آزاد شد.
- عملیات استفاده از هواپیماهای بدون موتور (معروف به عملیات شهدای قبیه) برای فرود به یک پایگاه در شمال اسرائیل در تاریخ 25/11/1987.
- همکاری جبهه در مقاومت لبنان علیه حمله اسراییل در سال 1982 و عملیات‌های آزادسازی الجبل و بیروت از نیروهای اسراییلی در سال‌های 1983- 1984 که این همکاری تا جنگ 2000(آزادسازی جنوب لبنان) و جنگ 2006 ادامه داشت.
- مشارکت در جنگ طرابلس در سال 1983.
- در جنگ‌های 2009 و 2012 غزه نیز شاخه نظامی جبهه حضور فعالی داشت و به انجام عملیات‌های توپخانه‌ای پرداخت. در جنگ 2014 نیز در مناطق جنوب شرقی نوار غزه حضور داشت و به انجام عملیات‌هایی علیه رژیم صهیونیستی پرداخت.
- در سال 2014 اعلام کرد در عملیات نظامی مستقیم در مرزهای لبنان- سوریه در کنار ارتش لبنان و رزمندگان حزب الله علیه نیروهای معارض سوری و گروه‌های مسلح می‌جنگد.
جبهه و قضیه لاکربی
نام «جبهه خلق برای آزادی فلسطین- فرماندهی کل» در پرونده لاکربی (انفجار یک هواپیمای آمریکایی در سال 1989 بر فراز شهر لاکربی اسکاتلند که عبدالباسط المقرحی اهل لیبی در آن محکوم شد) برده شد، اما دادگاه مربوطه شواهدی مبنی بر دست داشتن جبریل در این انفجار در انتقام جویی از ساقط کردن یک هواپیمای ایرانی توسط کشتی آمریکایی در سال 1988 (1366) بر فراز آب‌های خلیج فارس نیافت.(25)

شاخه نظامی

 جبهه خلق برای آزادی فلسطین- فرماندهی کل
شاخه نظامی آن در داخل، «گردان‌های شهید جهاد جبریل» است.(26)
فرمانده کل شاخه نظامی «ابوالساعد» است. شاخه نظامی یگان‌های زنان نیز دارد. همچنین یگان تولید سلاح (وحدة التصنیع) به تولید موشک‌ها و بمب‌های دست ساز می‌پردازد، موشک‌های 107 و موشک گراد از مهم‌ترین سلاح‌های گردان‌های جهاد جبریل است.
* کارشناسی ارشد مطالعات فلسطین و کارشناس موسسه تحقیقات و پژوهش‌های سیاسی علمی ندا

پی‌نوشت‌ها
1. "الجبهة الشعبیة لتحریر فلسطین- القیادة العامة-General Command Poupulation Front for Liberation of Palestine"
2. جبهه سایت رسمی ندارد اما اخبار مربوط به آن را در سایت "مرکز النورس للإعلام" می‌توان یافت. رک: alnorasnews.com و همچنین صفحات فیس بک جبهه: https://ar-ar.facebook.com/qudus48 وhttps://www.facebook.com/pflpgc/. جبهه مجله‌ای با عنوان "إلی الأمام" نیز منتشر می‌کند.
3. به دنبال تهدید اخیر دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا علیه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و درج آن در لیست تروریسم جبهه خلق برای آزادی فلسطین- فرماندهی کل با صدور بیانیه‌ای این اقدام را محکوم کرد و آن را در راستای خواسته‌های صهیونیسم و هم‌پیمانان عرب آن در منطقه دانست و سپاه پاسداران را نیز نیروی برحقی به شمار آورد که از حقانیت ملت فلسطین دفاع می‌کند و در مقابل طرح آمریکایی در سوریه و عراق ایستاده است. رک: "الجبهة الشعبیة- القیادة العامة: الحرس الثوري قوة حق تدافع عن شعبنا الفلسطیني"، 14/10/2017.
www.almanar.com.lb/2756609
4. "جبهة التحریر الفلسطینیة".
5. از جمله جبهه آزادیبخش فلسطین و أبطال العودة شباب الثأر.
6. "حرکة القومیین العرب Arab Nationalist Movement".
7. http://articles.islamweb.net/media/index.php?page=article&lang=A&id=15636
8. قومی یساري. Natinal Socialist
9. جبهه نام "اصول ائتلافی" را بر این 6 اصل گذاشته بود که بر اساس آن 1- قضیه فلسطین یک قضیه قومی است 2- تشکیل حزب حرام است 3- روش سازشکارانه مردود است 4- تشکیل هر حکومتی باید به پس از آزادی فلسطین موکول شود 5- دمکراسی، انقلابی‌گری و اجماع ملزومات تحقق پیروزی هستند 6- رد هرگونه راه حل و پروژه‌ای که هدف از آن خلاصی قضیه فلسطین باشد. ر. ک:
https://www.palestinapedia.net
10. کنگره دوم در سال 1969، کنگره سوم در سال 1971 و کنگره چهارم نیز در سال 1973برگزار شد.
11. www.tahaaluf.com/?p+26995
12. "الجبهة الشعبیة – القیادة العامة تدعو لایصال السلاح للضفة لدعم انتفاضة الشعب"، 21/01/2015. www.paltoday.ps/post/226861
13. http://www.aljazeera.net/encyclopedia/movementsandparties/2014/2/16/
14. القریوطی اخیرا (17 اکتبر 2017 /25 مهر 1396) در کمیته عالی ملی آشتی اجتماعی که طی چند ماه اخیر در نوار غزه برای آشتی دادن خانواده‌های خسارت دیده در سال 2007 تشکیل شده، از آشتی ملی و توافقات بر اساس توافقنامه 2011 قاهره حمایت و از تلاش‌های مصر در این زمینه قدردانی کرد. این کمیته از نمایندگان گروه‌های مختلف فلسطینی تشکیل شده است.
15. این لقب برای "خلیل الوزیر"، از دیگر رهبران فلسطینی نیز به کار می‌رود.
16. جهاد فرزند ارشد احمد جبریل بود و دست راست پدرش به حساب می‌آمد. پس از ترور وی بلافاصله برادر او رژیم صهیونیستی را عامل ترور دانست اما وزارت خارجه اسراییل این ادعا را رد کرد. گفته می‌شود او دشمنان زیادی داشته و به جز اسراییل ممکن است مسیحیان لبنان و یا یکی از جریان‌های فلسطینی رقیب، در قتل فرزندش دخیل بوده باشند؛ کما این که گروهی با نام "حرکة القومیین اللبنانیین" ترور وی را بر عهده گرفت و اعلام کرد، این گروه همه دست‌های غریبه‌ای را که لبنان را با دستورات سوریه به لانه‌ای برای طرح ریزی و انجام عملیات کرده‌اند قطع خواهد کرد. لبنان سه مظنون را در این رابطه بازداشت کرد. ر. ک: "حرکة القومیین اللبنانیین تتبنی عملیة اغتیال چهاد جبریل؛ القیادة العامة تتعهد بالثار و لبنان یعتقل ثلاثة مشتبهین"، 20/05/2002. Albawaba.com
17. http://www.aljazeera.net/encyclopedia/icons/2010/12/8/
18. http://www.nakba.ps/resistance-movements-details.php?id=3
19. جبهه هم‌پیمان سوریه به شمار می‌رود.
20. http://www.aljazeera.net/encyclopedia/movementsandparties/2014/2/16/
21. پایگاه‌های الناعمه و قوسایا در مرزهای لبنان و سوریه قرار دارند.
22. http://aljaleelsons.com/news.php?action=view&id=1231
23. https://www.palestinapedia.net
24. "سلاح غریب تحت الارض...یهدد لبنان"، 21/01/2017.
www.lebanonfiles.com/news/1136548
25. ابتدا سوریه و جبهه خلق- فرماندهی کل متهم این پرونده شناخته شدند اما پس از آن که سوریه به ائتلاف بین‌المللی اخراج عراق از کویت در سال 1991 پیوست و پس از آن نیز در روند صلح میان عرب‌ها و اسراییل به میانجی‌گری آمریکا مشارکت کرد، از این اتهام مبرا شد.
26. نام شاخه نظامی پیش از شهادت جهاد جبریل "شهید خالد أکر" بود.
نام:
ایمیل:
* نظر: