آخرین اخبار
کد خبر: ۳۱۵۶۹۵
تاریخ انتشار: ۱۵ آذر ۱۳۹۶ - ۱۱:۱۶
فاطمه کاظمی


چکیده
در شش ماه اول سال 1396 مهم ترین تحول سیاسی آذربایجان و رژیم صهیونیستی مربوط به حمایت آذربایجان از طرح آمریکا مبنی بر توسعه روابط کشورهای عربی و رژیم صهیونیستی بود و آذربایجان از گفتگو میان کشورهای عربی حوزه خلیج ‌فارس و رژیم صهیونیستی حمایت کرد. تحول مهم دیگر مربوط به نخستین سفر وزیر دفاع آذربایجان به سرزمین‌های اشغالی بود که با آویگدور لیبرمن، وزیر جنگ رژیم صهیونیستی دیدار کرد و دو طرف در مورد مسائل امنیت منطقه‌ای و همکاری دو جانبه در امور نظامی و فنی- نظامی با هم بحث و تبادل نظر کردند. از دیگر تحولات روابط آذربایجان و رژیم صهیونیستی می توان به تلاش مقامات آذربایجان شمالی برای ایجاد سفارت آذربایجان شمالی در «اسرائیل» اشاره نمود. در این گزارش به تبیین این تحولات می‌پردازیم.

مقدمه
روابط باکو و تل‌آویو در چند سال اخیر تا حد زیادی گسترش یافته است که بیشتر در حوزۀ همکاری در زمینه‌های فناوری اطلاعات و توسعۀ صنعت نفت و گاز بوده است. پس از سفر بنیامین نتانیاهو، نخست ‌وزیر اسرائیل به آذربایجان شمالی در ماه دسامبر سال 2016 (تقریباً آذر 1395) فصل جدیدی در همکاری‌های بین دو کشور به وجود آمده و نتانیاهو و علی اف، رئیس جمهور آذربایجان در جریان مذاکرات خود در مورد گسترش همکاری‌های دوجانبه، از جمله در عرصه اقتصادی و نظامی به توافقاتی دست یافتند و در حال حاضر روابط بین تل‌آویو و باکو روز به روز عمیق‌تر می‌شود. بر اساس گزارش الکساندر موریسون،(1) استاد دانشگاه «بار ایلان» در نشریه آمریکایی «هیل»، روابط دوجانبه بین آذربایجان شمالی و اسرائیل در امور ذیل خلاصه می‌شود:
- گسترش روابط سیاسی و دیپلماسی در عرصه دینی و قومی
- گسترش همکاری‌ها در زمینه انرژی، کشاورزی و فن‌آوری‌های دیجیتالی
- خرید و فروش نفت (اسرائیل تقریباً 40 درصد از نفت وارداتی خود را از جمهوری آذربایجان خریداری می‌کند)
- خرید تجهیزات نظامی به ارزش میلیاردها دلار از اسرائیل برای حفاظت از شهروندان خود در برابر همسایه سرکش(ارمنستان)
- خرید سیستم ضد موشکی «گنبد آهنین» که پیشرفته‌ترین سیستم ضد موشکی جهان به شمار می‌رود.(2)
در ادامه به بررسی مهم‌ترین تحولات سیاسی آذربایجان و رژیم صهیونیستی در شش ماهه اول سال 1396 می‌پردازیم:

1. حمایت جمهوری آذربایجان از مذاکره کشورهای عربی با اسرائیل
«الین سلیمان‌ اف»، سفیر جمهوری آذربایجان در آمریکا، در فروردین 1396 در مصاحبه با روزنامه اسرائیلی «جروزالم پست» از طرح آمریکا برای گفتگو میان کشورهای عربی حوزه خلیج ‌فارس و رژیم صهیونیستی به ‌طور کامل حمایت کرد. وی خاطرنشان کرد: باکو، اهرم‌های زیادی برای پیشبرد به ‌اصطلاح «صلح خاورمیانه» در اختیار ندارد، اما به‌عنوان متحد قوی تل‌آویو و به علت داشتن روابط دیپلماتیک گرم با کشورهای اسلامی، می‌تواند مفید واقع شود. «سلیمان اف»‌ روابط رژیم صهیونیستی با جمهوری آذربایجان را نیز «ریشه‌دار» توصیف کرد و یادآور شد: دولت ترامپ خواستار نزدیکی بیشتر کشورهای منطقه با اسرائیل است و من فکر می‌کنم که درست است و باید این‌گونه باشد.(3)

2. سفر مقامات رژیم صهیونیستی به آذربایجان و ارمنستان با هدف تقویت همکاری‌های نظامی
در مرداد ماه 1396 مسئولان نظامی رژیم اشغالگر قدس با هدف تقویت همکاری‌های نظامی به جمهوری آذربایجان و ارمنستان سفر کردند.
در تاریخ نهم مرداد پایگاه اطلاع‌رسانی وزارت صنایع دفاعی جمهوری آذربایجان از سفر «میشل باروح»، رئیس اداره همکاری دفاعی وزارت دفاع اسرائیل به باکو خبر داد. در این سفر مسئولان وزارت صنایع دفاعی جمهوری آذربایجان با عوامل رژیم اشغالگر قدس، درخصوص تقویت همکاری‌های صنایع دفاعی جمهوری آذربایجان و اسرائیل به توافق رسیدند. این امر باعث افزایش مسابقه تسلیحاتی بین باکو و آذربایجان شد به طوری که در اوایل مرداد، «تساحی هانگبی»، وزیر همکاری‌های منطقه‌ای اسرائیل به عنوان بالا‌ترین مقام رژیم صهیونیستی به مدت سه روز به ارمنستان سفر و با مقامات ارشد ارمنستان دیدار کرد. متعاقباً در تاریخ سوم مرداد، رسانه‌های ارمنستان خبر امضای قرارداد فروش موشک ضد تانک «اسپایک» اسرائیل به ارمنستان را منتشر و اعلام کردند که این اتفاق باعث می‌شود تا ارتش جمهوری آذربایجان یکی از عوامل برتری نظامی خود در مقابل تانک‌های ارمنستان را از دست بدهد. رسانه‌های ارمنستان اعلام کردند که این کشور تمایل دارد با اسرائیل در همه سطوح همکاری نظامی داشته و از این کشور تجهیزات پیشرفته نظامی خریداری کند. وزارت همکاری‌های منطقه‌ای اسرائیل نیز گفت تصمیم به توسعه روابط با ارمنستان را در همه زمینه‌ها گرفته و این رژیم درخصوص فروش سلاح به ارمنستان هیچ محدودیتی ندارد.(4)

3. نخستین سفر وزیر دفاع آذربایجان به سرزمین‌های اشغالی
«ژنرال ذاکر حسن‌اف»، وزیر دفاع جمهوری آذربایجان و هیأت همراه در شهریور 1396 در چارچوب سفر به مناطق اشغالی فلسطین، از مجموعه هولوکاست بازدید کرد. وزیر دفاع جمهوری آذربایجان به فلسطین اشغالی سفر کرد و با مقامات سیاسی و نظامی اسرائیل دیدار کرد. این نخستین سفر وزیر دفاع جمهوری آذربایجان به فلسطین اشغالی در طول عمر ۲۶ ساله این جمهوری است. وزیر دفاع جمهوری آذربایجان و هیأت همراه در چارچوب سفر به مناطق اشغالی فلسطین، از مجموعه موسوم به «یادواشم» دیدن و در مقابل این بنا تاج گل گذاشت. همچنین در دیدار ذاکر حسن‌اف و هیأت همراه با آویگدور لیبرمن وزیر جنگ رژیم صهیونیستی، مسائل امنیت منطقه‌ای و همکاری دوجانبه در امور نظامی و فنی- نظامی مورد مذاکره قرار گرفت.(5)

4. تأکید مقامات آذربایجان شمالی بر ایجاد سفارت آذربایجان شمالی در اسرائیل
آذربایجان شمالی از معدود کشورهای جهان است که روابط خود با اسرائیل را به سطح استراتژیک رسانده است. لذا اخیراً برخی از چهره‌های مطرح سیاسی و نمایندگان پارلمان آذربایجان شمالی از لزوم ایجاد سفارت آذربایجان شمالی در اسرائیل، سخن گفته‌اند.
«یئودا آبراموف»، رئیس گروه دوستی پارلمان آذربایجان شمالی با اسرائیل بر ایجاد سفارت آذربایجان شمالی در اسرائیل تأکید کرد و این اظهار نظر وی، انعکاس گسترده‌ای در سطح آذربایجان شمالی داشته و این موضوع را به یکی از اصلی‌ترین موضوعات مورد گفت‌وگو در بین سیاستمداران این کشور تبدیل کرد. آبراموف در گفت‌وگو با روزنامه «ینی مساوات» با بیان اینکه روابط باکو- تل‌آویو وارد مرحله جدید شده، تأکید داشته است که سفارت آذربایجان شمالی در اسرائیل هر چه زودتر باید ایجاد شود.
شماری از کارشناسان مسائل سیاسی و نمایندگان پارلمان آذربایجان شمالی از جمله «فرج قلی اف»، نماینده پارلمان آذربایجان شمالی، «الخان شاهین اوغلو»، کارشناس مسائل سیاسی با استناد به اظهارات «یئودا آبراموف» و «فاضل مصطفی»، نماینده پارلمان جمهوری آذربایجان شمالی بر لزوم ایجاد سفارت آذربایجان شمالی در اسرائیل تأکید کردند. به اعتقاد آن‌ها، ایران، روسیه و کشورهای عربی از موانع اصلی ایجاد سفارت آذربایجان شمالی در اسرائیل هستند.(6)

5. جمع‌بندی
روابط سیاسی پس از سفر بنیامین نتانیاهو، نخست ‌وزیر اسرائیل به آذربایجان شمالی در ماه دسامبر سال 2016 فصل جدیدی در همکاری‌های بین دو کشور به وجود آمده و دو طرف در جریان مذاکرات خود در مورد گسترش همکاری‌های دوجانبه، از جمله در عرصه اقتصادی و نظامی به توافقاتی دست یافتند، به طوری که روابط بین تل‌آویو و باکو روز به روز عمیق‌تر می‌شود. آذربایجان شمالی از جمله کشورهایی است که روابط خود با اسرائیل را به سطح استراتژیک رسانده است و در حال حاضر روابط گسترده‌ای با رژیم صهیونیستی دارد، در شش ماهه اول امسال هم وزیر دفاع جمهوری آذربایجان به فلسطین اشغالی سفر کرد و با مقامات سیاسی و نظامی اسرائیل دیدار کرد. اما با وجود گسترش همه جانبه روابط باکو- تل‌آویو دولت آذربایجان به دلیل اینکه نمی‌خواهد در برابر جهان اسلام بایستد، اقدامی برای ایجاد سفارت در «اسرائیل» انجام نداده است، با این حال اخیراً بسیاری از مقامات آذربایجانی خواستار تأسیس سفارت در «اسرائیل» شده‌اند.

*دانش آموخته دکتری زبان و ادبیات عربی و کارشناس موسسه تحقیقات و پژوهش‌های سیاسی علمی ندا

پی‌نوشت‌ها
- دکتر الکساندر موریسون از اساتید دانشگاه بار ایلان است. او دارای مدرک دکترا از مدرسه مطالعات شرقی و آفریقایی دانشگاه لندن و نویسنده کتاب «متفقین ترکیه با اسرائیل و جمهوری آذربایجان» و همچنین کتاب «هویت دولت و امنیت در خاورمیانه و قفقاز» است.
2- نشریه هیل: آذربایجان شمالی و اسرائیل، دوستی واقعی بین دو کشور مسلمان و یهود، گوناز تی وی، 7 ژانویه 2017
https://www.gunaz.tv/fa/%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1/%D9%85%D8%B7%D8%A8%D9%88%D8%B9%D8%A7%D8%AA%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86-4/%D9%86-%D8%B1%DB%8C%D9%87-%D9%87%DB%8C%D9%84--%D8%B0%D8 %B1%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D9%86--%D9%85%D8%A7%D9 %84%DB%8C-%D9%88-%D8%A7-%D8%B1%D8%A7-%DB%8C%D9%84%D8%8C-%D8%AF%D9%88-%D8%AA%DB%8C-%D9%88%D8%A7%D9%82%D8%B9%DB%8C-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D9%88-%DA%A9-%D9%88%D8%B1-%D9%85-%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%88-%DB%8C%D9%87%D9%88%D8%AF-90338
3- جمهوری آذربایجان از مذاکره با اسرائیل حمایت می‌کند، مردم نیوز، 29 فروردین 1396:
http://www.mardom-news.com/article/899/%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8 %B1%DB%8C-%D8%A2%D8%B0%D8%B1%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8 %A7%D9%86-%D9%85%D8%B0%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%84-%D8%AD%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D9%86%D8%AF
4- تلاش اسرائیل برای ایجاد مسابقه تسلیحاتی بین جمهوری آذربایجان و ارمنستان، دانا، 22/5/1396
http://www.dana.ir/news/1169628.html/%D8%AA%D9%84%D8%A7%D8%B4-%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%84-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D9%82%D9%87-%D8%AA%D8%B3%D9%84 %DB%8C%D8%AD%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A2%D8%B0%D8 %B1%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%A7%D8%B1%D9%85%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86
5- نخستین سفر وزیر دفاع آذربایجان به اسرائیل، انتخاب، 21 شهریور 1396:
http://www.entekhab.ir/fa/news/364848/%D8%B9%DA%A9%D8%B3-%D9%86%D8%AE%D8%B3%D8%AA%DB%8C%D9%86-%D8%B3%D9%81%D8%B1-%D9%88%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D8%AF%D9%81%D8%A7%D8%B9-%D8%A2%D8%B0%D8%B1%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%84
6- چرا آذربایجان شمالی در اسرائیل سفارت‌خانه ندارد؟، گوناز تی وی، 19 اوت 2017:
https://www.gunaz.tv/fa/%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1/%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86-6/%DA%86%D8%B1%D8%A7--%D8%B0%D8%B1%D8%A8%D8%A7%DB %8C%D8%AC%D8%A7%D9%86--%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7-%D8%B1%D8%A7-%DB%8C%D9%84--%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF-97933


نام:
ایمیل:
* نظر: