آخرین اخبار
کد خبر: ۳۱۵۶۹۱
تاریخ انتشار: ۱۵ آذر ۱۳۹۶ - ۱۰:۰۷
مهدی آشنا


چکیده
همیشه درباره توضیح روابط ایالات متحده و رژیم صهیونیستی دو فرضیه مطرح بوده است؛ یکی این که رژیم صهیونیستی ابزار دست آمریکا در جهت پیاده کردن سیاست‌هایش در خاورمیانه است و دیگری این که سیاست‌های آمریکا در منطقه خاورمیانه نتیجه لابی و فشار گروه‌های صهیونیستی در آمریکاست. این مسئله باعث شده است کمتر به اختلافات این دو پرداخته شود. حال این سوال مطرح شده است که آمریکا و اسرائیل چه اختلافاتی درباره مسائل خاورمیانه دارند؟ پاسخ این است که موضوعات توافق هسته‌ای با ایران، وضعیت سوریه و داعش، کردستان عراق، مذاکرات صلح، شهرک‌سازی و انتقال سفارت از موضوعات بسیار مهمی هستند که اگرچه به نظر می‌رسد مواضع دولت ترامپ در مقایسه با دولت اوباما درباره آنها با اسرائیلی‌ها بسیار همسو است ولی دولت آمریکا و رژیم صهیونیستی در این زمینه‌ها دارای اختلافاتی نیز هستند. آنها در مورد توافق هسته‌ای ایران کمترین اختلاف و در مسئله کردستان عراق بیشترین اختلاف را دارند.

مقدمه
با روی کار آمدن ترامپ مقامات اسرائیلی و مخصوصاً نتانیاهو امیدوار شدند که بتوانند به همراه ترامپ روی آنچه خرابه‌های دوران اوباما تلقی می‌کنند دنیای جدیدی خلق کنند دنیایی که نه تنها شامل بهبود روابط اسرائیل و آمریکا بلکه مواضع همسو در رابطه با مسائل منطقه‌ای را نیز در می‌گیرد. سفر ترامپ به اسرائیل به عنوان یکی از نخستین سفرهای خارجی خود پس از قرار گرفتن در پست ریاست جمهوری آمریکا این امیدواری اسرائیلی‌ها را تقویت کرد. این سوال مطرح می‌شود که مواضع آمریکا و اسرائیل درباره مسائل خاورمیانه تا چه حد به هم نزدیک است؟ فرضیه این است که موضوعات توافق هسته‌ای با ایران، وضعیت سوریه و داعش، کردستان عراق، مذاکرات صلح، شهرک‌سازی و انتقال سفارت از موضوعات بسیار مهمی است که اگرچه به نظر می‌رسد مواضع دولت ترامپ در مقایسه با دولت اوباما درباره آنها با اسرائیلی‌ها بسیار همسو است ولی دولت آمریکا و رژیم صهیونیستی در این زمینه‌ها دارای اختلافاتی نیز هستند.

موارد اختلافی:
1- ایران و توافق هسته‌ای

بیشترین همسویی دولت ترامپ با رژیم صهیونیستی در موضوع توافق هسته‌ای با ایران است؛ اگرچه باز اختلافاتی در این زمینه وجود دارد. هنگام مذاکرات ایران با 1+5 نتانیاهو به شدت علیه توافق هسته‌ای لابی کرد و بر این اعتقاد بود که این توافق فقط راه ایران برای رسیدن به بمب هسته‌ای را هموار می‌کند. او این موضع خود را برخلاف میل اوباما در کنگره آمریکا و همچنین در سازمان ملل ارائه کرد.(1) با روی کار آمدن ترامپ به عنوان منتقد سرسخت توافق هسته‌ای نتانیاهو او را متحد خود یافت. ترامپ به دلیل یک آزمایش موشکی تحریم‌هایی علیه ایران وضع کرد و اخیراً نیز برخلاف دو بار قبلی پایبندی ایران به برجام را تأیید نکرد و ادامه تصمیم‌گیری درباره آن را به کنگره واگذار کرده است.(2) با این وجود اعضای کابینه ترامپ در لغو توافق خواهان احتیاط هستند. برای مثال جیمز متیس وزیر دفاع ترامپ گفته است «آمریکا وقتی حرفی می‌زند ما مجبوریم به آن وفا کنیم و با متحدانمان کار کنیم.» در واقع اگرچه دولت ترامپ و اسرائیل هر دو خواهان اصلاح برجام هستند او با معمایی روبروست که در آن متحدان اروپایی و تشکیلات امنیتی آمریکا می‌خواهند توافق هسته‌ای پابرجا بماند در حالی که اسرائیل موضع سخت‌تری دنبال می‌کند.(3)

2- سوریه
دولت ترامپ اولویت خود در سوریه را شکست داعش اعلام کرده است اما اولویت اسرائیل مقابله با نفوذ ایران است. مقامات اسرائیل معتقدند با شکست داعش ایران جای آن را پر می‌کند.(4) اگرچه اسرائیل نگران سرایت جنگ داخلی سوریه به مناطق تحت کنترل خود در جولان بوده است اما نگرانی اصلی آن پیامدهایی است که تجدید حیات حکومت بشار اسد برای یکی از خطرناک‌ترین دشمنان اسرائیل یعنی حزب الله دارد. چندین بار حملات هوایی اسرائیل به نزدیکی دمشق گزارش شده است و گفته شده است این حملات محموله‌هایی تسلیحاتی به مقصد لبنان یا انبارهای تسلیحاتی حزب الله را هدف قرار داده‌اند.(5) اسرائیلی‌ها معتقدند اگرچه ممکن است گروه‌هایی مثل داعش در خصوص اسرائیل اهدافی داشته باشند ولی قابلیت‌ها را ندارند اما ایران ابرقدرتی منطقه‌ای است و به همین دلیل اسرائیل دوست ندارد ایرانی‌ها و نیروهای مورد حمایت آنها را در طرف دیگر مرز خود ببیند؛ چون به لحاظ اهداف و قابلیت‌ها بزرگترین تهدید برای اسرائیل هستند.(6) از این رو چون از نظر اسرائیل توافق مناطق کاهش تنش در سوریه بین آمریکا و روسیه حضور ایران و نیروهای مورد حمایت آن را در نزدیکی مرزهای اسرائیل نادیده گرفته است مقامات اسرائیلی نسبت به آن معترض بودند.(7)

3- کردستان عراق
ایالات متحده و اسرائیل در مسئله کردستان عراق دیدگاه‌های متفاوتی دارند. رژیم صهیونیستی تنها دولتی بوده است که از رفراندوم استقلال کردستان حمایت کرد. نتانیاهو قبل از برگزاری رفراندوم گفت اسرائیل «از تلاش‌های مشروع کردها برای دستیابی به کشور خاص خودشان حمایت می‌کند.»(8) اما کاخ سفید اعلام کرد که رفراندوم استقلال در منطقه خودمختار کردستان تلاش‌ها برای شکست داعش را منحرف می‌کند و از رهبران کرد خواست تا رفراندوم را لغو کنند.(9) طبق گزارش رویترز نخست وزیر اسرائیل در حال لابی کردن با رهبران جهان برای حمایت از تلاش کردها برای استقلال است. طبق این گزارش او موضوع را با مرکل صدر اعظم آلمان و پوتین رئیس جمهور روسیه تلفنی در میان گذاشته است.(10) در قضیه کرکوک نیز ترامپ پس از ورود نیروهای عراقی به آنجا اعلام کرده است که در منازعه کردی- عراقی طرف کسی را نمی‌گیرد.(11) تحلیلگران اسرائیلی این موضع ترامپ را اجازه دادن به ایران برای گرفتن دست بالا و خیانت او به متحدین ایالات متحده عنوان کرده‌اند.(12) بنابراین مشاهده می‌شود که اسرائیل خواهان مداخله به نفع کردهاست اما ایالات متحده فعلاً موضعی بی‌طرفانه اتخاذ کرده است.

4- فرایند صلح
ترامپ خواهان حل موفقیت‌آمیز فرایند صلح اسرائیل- فلسطین به عنوان «توافق نهایی» شده است اما او نتانیاهو را نسبت به رهبران فلسطین مانعی بزرگتر در این راستا قلمداد می‌کند.(13) یک مانع این است که جناح راست اسرائیل آشکارا از ضمیمه کردن کرانه باختری حرف می‌زند؛ تهدیدی که فلسطینی‌ها آن را جدی می‌گیرند و مانع بزرگی در راه فرایند صلح محسوب می‌شود. اساس فرایند صلح طبق فهم جامعه بین‌المللی راه حل دو دولت است. همه روسای جمهور آمریکا چه جمهوری‌خواه و چه دموکرات از این هدف حمایت کرده‌اند. در مقابل نتانیاهو اگرچه در اظهاراتش از راه حل دو دولت حمایت کرده است اما اقداماتش در زمینه شهرک‌ها را تا سال 2017 با سرعت پیش برده است. این اقدامات او قصد وی را برای ایستادن بر موضعش درباره راه حل دو دولت زیر سؤال می‌برد. با این حال نتانیاهو تقصیر شکست فرایند صلح را گردن فلسطینی‌ها و امتناع آنها از شناسایی اسرائیل به عنوان یک دولت یهودی می‌اندازد.(14) بنابراین یکی از اختلافات ترامپ با نتانیاهو چگونگی رسیدن به یک توافق صلح با فلسطین است.

5- شهرک‌ها
یکی از موضوعاتی که اسرائیل در واقع در آن تنهاست موضع شهرک‌ها و سکونتگاه‌های اسرائیلی در کرانه باختری و قدس شرقی است. کابینه نتانیاهو و حزب لیکود به شدت در پی ساخت خانه‌ها و شهرک‌های جدید در کرانه باختری و ضمیمه کردن آنها به اسرائیل بوده‌اند.(15) اما جامعه بین‌المللی شهرک‌سازی‌ها را به عنوان کاری غیرقانونی محکوم کرده است. در اوایل دی ماه 1395 شورای امنیت سازمان ملل با ذکر این که شهرک‌ها «هیچ اعتبار قانونی ندارند» و «نقض فاحش حقوق بین‌الملل هستند»(16) شدیدترین محکومیت را علیه اسرائیل صادر کرد. آمریکا که دارای حق وتو است از رأی دادن امتناع کرد و در پی این تصمیم اسرائیلی‌ها، آمریکا و دولت اوباما را به خیانت متهم کردند.(17) اما در دولت ترامپ، اسرائیل امیدوار است آمریکا بیشتر همراهی کند. ترامپ قبلاً به یکی از شهرک‌های اسرائیلی کمک‌هایی اهدا کرده بود و چهره‌ای طرفدار شهرک‌ها نشان می‌داد.(18) اما بعداً با ذکر این که از اسرائیل می‌خواهد فعالیت شهرک‌سازی را متوقف کند شروع به اعتراض‌هایی کرد و ساخت و سازهای جدید را «غیرمفید» خواند. او در مصاحبه‌ای با روزنامه اسرائیل هایوم گفت «من کسی نیستم که معتقد باشد پیش بردن شهرک‌سازی‌ها برای صلح چیز خوبی است.»(19)

6- انتقال سفارت آمریکا
انتقال سفارت آمریکا از تل آویو به قدس نیز به دلیل تأثیری که ممکن است بر فرایند صلح، دامن زدن به ناآرامی در کشورهای عربی و روابط این کشورها با اسرائیل و آمریکا علیه ایران داشته باشد مورد اختلاف دولت ترامپ و اسرائیل است. ترامپ طی مبارزات انتخاباتی قول داده بود سفارت آمریکا را از تل آویو به اورشلیم(قدس) منتقل کند اما به نظر می‌رسد که فعلاً دست نگه داشته است. او اشاره کرده است که چشم‌انداز انتقال سفارت باید بخشی از توافق بزرگ صلح باشد. بنابراین به نظر می‌رسد ترامپ هم در خط رؤسای جمهور سابق آمریکا حرکت می‌کند که همه آنان قانون 1995 کنگره را که خواهان انتقال سفارت است تعلیق کردند. او گفته است «انتقال سفارت تصمیم آسانی نیست، این کار چندین سال در دستور کار بوده است و هیچ کس نخواسته است که چنین تصمیمی بگیرد؛ من بسیار جدی در مورد آن فکر می‌کنم تا ببینیم چه می‌شود.»(20) در مقابل نظر نتانیاهو این است که اورشلیم پایتخت اسرائیل است و نه تنها سفارت آمریکا بلکه همه سفارتخانه‌ها باید به آنجا منتقل شوند.(21) حدود 70 سال اجماع بین‌المللی بر این بوده است که وضعیت قدس باید در یک موافقتنامه صلح نهایی حل شود. بنابراین برخی استدلال کرده‌اند که اگر انتقال سفارت صورت بگیرد به معنای پایان تلاش‌ها برای رسیدن به صلح بین اسرائیل و فلسطینی‌ها خواهد بود. این نکته را نیز باید در نظر داشت که ترامپ علاوه بر محبوبیتش در اسرائیل بر موج محبوبیت بین رهبران کشورهای عربی که در زمان اوباما احساس کردند نادیده گرفته شدند سوار شده است. این کشورها از ترامپ می‌خواهند تصمیم یکجانبه‌ای نگیرد که باعث ناآرامی در خیابان‌های آنها شود. به علاوه اسرائیل و برخی از کشورهای عربی در سال‌های اخیر از روابط گرمی برخوردار بوده‌اند؛ این روابط عمدتاً حول درک آنها از تهدید ایران شکل گرفته است. اگر انتقال سفارت صورت بگیرد این دیپلماسی پنهان ممکن است آسیب ببیند.(22) با توجه به این مسائل است که ترامپ فعلاً انتقال سفارت را از دستور کار خود خارج کرده است.

نتیجه‌گیری
 ایالات متحده در دوران ترامپ با رژیم صهیونیستی درباره بسیاری از مسائل منطقه دارای اختلاف است. اگرچه این اختلاف خیلی پررنگ نیست. درباره توافق هسته‌ای هر دو خواهان اصلاح برجام هستند ولی در دولت ترامپ هنوز یک اجماع درباره امکان و چگونگی این امر حاصل نشده است. در سوریه ترامپ اولویت خود را شکست داعش اعلام کرده است اما اولویت اسرائیل مقابله با نفوذ ایران است. درباره کردستان عراق اسرائیل خواهان مداخله به نفع کردهاست اما ایالات متحده فعلاً موضعی بی طرفانه اتخاذ کرده است. در خصوص فرایند صلح، ترامپ خواهان حل و فصل نهایی آن شده است اما او نتانیاهو و اقداماتش در زمینه شهرک‌سازی‌ها را نسبت به رهبران فلسطین مانعی بزرگتر در این راستا قلمداد می‌کند. در زمینه انتقال سفارت آمریکا از تل آویو به قدس نیز علی‌رغم تلاش نتانیاهو در این راستا، ترامپ به دلیل تأثیری که ممکن است این اقدام بر فرایند صلح و دامن زدن به ناآرامی در کشورهای عربی داشته باشد فعلاً دست نگه داشته است. بنابراین اگرچه دولت ترامپ نسبت به دوران اوباما بیشتر با اسرائیل همسو شده است اما آمریکا همچنان با این رژیم اختلافاتی نیز دارد.

*دانشجوی دکتری روابط بین‌الملل و کارشناس موسسه تحقیقات و پژوهش‌های سیاسی علمی ندا


پی‌نوشت‌ها
1- Barak Ravid and News Agencies(Mar 03, 2015), Netanyahu Tells U.S. Congress: This Deal Paves Iran's Path to the Bomb, at: https://www.haaretz.com/israel-news/1.645178
2- Eliza Relman(13.10.2017), Trump decertifies the Iran deal and threatens to end it altogether, at: http://www.businessinsider.de/trump-decertify-iran-deal-threatens-to-end-it-2017-10?r=US&IR=T
3- Ian Lee and James Masters(February 15, 2017), Where Donald Trump and Benjamin Netanyahu stand on the key issues, at: http://edition.cnn.com/2017/02/15/politics/trump-netanyahu-white-house-meeting/index.html
4- Nitsan Keidar(14/08/2017), Netanyahu: ISIS out, Iran in? We won't allow it, at: www.israelnationalnews.com/News/News.aspx/233870
5- Ian Lee and James Masters(February 15, 2017), Where Donald Trump and Benjamin Netanyahu stand on the key issues, at: http://edition.cnn.com/2017/02/15/politics/trump-netanyahu-white-house-meeting/index.html
6- Ahronheim, A. (2017, May 08). Former IDF Chief: For the time being Assad is the right solution for us at: http://www.jpost.com/Annual-Conference/Former-IDF-Chief-For-the-time-being-Assad-is-the-right-solution-for-us-490068
7- Barak Ravid(09/07/2017), Israel Tells U.S. It Doesn’t Want Russia Policing Safe zones in southern Syria, at: https://www.haaretz.com/middle-east-news/.premium-1.800079
8- Reuters (14 September 2017), Israel becomes first state to back an independent Kurdistan, at: http://www.telegraph.co.uk/news/2017/09/14/israel-becomes-first-state-back-independent-kurdistan/
9- Makini Brice(September 15, 2017), U.S. urges Iraq's Kurdistan to call off independence referendum, at: https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-iraq-referendum-usa/u-s-urges-iraqs-kurdistan-to-call-off-independence-referendum-idUSKCN1BQ2VP
10- TOI staff(20 October 2017), Netanyahu said to be lobbying world leaders to support Kurds, at: https://www.timesofisrael.com/netanyahu-said-to-be-lobbying-world-leaders-to-support-kurds/
11- Reuters Staff(October 16, 2017), U.S. 'not taking sides' in Iraqi-Kurdish dispute: Trump, at: https://www.reuters.com/article/us-iran-nuclear-irgc/irans-guards-flex-muscle-in-middle-east-despite-trump-warning-idUSKBN1CP1R5
12- Anshel Pfeffer (Oct 20, 2017), Battle for Kurdistan: Trump Betrays a U.S. Ally, Allowing Iran to Gain the Upper Hand, at: https://www.haaretz.com/middle-east-news/iraq/1.817773
13- Bethan McKernan(5 October 2017), Trump 'thinks Netanyahu is a bigger problem than the Palestinians', at:
http://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/donald-trump-benjamin-netanyhau-bigger-peace-process-threat-than-palestinians-mahonud-abbas-israel-a7984981.html
14- Ian Lee and James Masters(February 15, 2017), Where Donald Trump and Benjamin Netanyahu stand on the key issues, at: http://edition.cnn.com/2017/02/15/politics/trump-netanyahu-white-house-meeting/index.html
15- Peter Beaumont(3 October 2017), Netanyahu backs annexation of 19 West Bank settlements, at: https://www.theguardian.com/world/2017/oct/03/netanyahu-backs-annexation-of-west-bank-settlements
16- Security Council(23 December 2016),Israel’s Settlements Have No Legal Validity, Constitute Flagrant Violation of International Law, Security Council Reaffirms, at: https://www.un.org/press/en/2016/sc12657.doc.htm
17- Andrew C. McCarthy (December 24, 2016), Obama’s Betrayal of Israel Is a Black Day for American Diplomacy, at: http://www.nationalreview.com/article/443327/uns-israel-settlements-resolution-barack-obamas-betrayal-israel
18- Ruth Eglash (December 18, 2016), Trump once donated $10,000 to a West Bank Israeli settlement, at: https://www.washingtonpost.com/world/middle_east/trump-once-donated-10000-to-a-west-bank-israeli-settlement/2016/12/18/b8aa418c-c53a-11e6-acda-59924caa2450_story.html?utm_term=.18eb3f7bb70c
19- Tovah Lazaroff (February 10, 2017), Trump: Advancing Israeli settlement activity not helpful to peace, at: http://www.jpost.com/Israel-News/Politics-And-Diplomacy/Trump-Advancing-settlement-activity-not-helpful-to-peace-481162
20- Ian Lee and James Masters(February 15, 2017), Where Donald Trump and Benjamin Netanyahu stand on the key issues, at: http://edition.cnn.com/2017/02/15/politics/trump-netanyahu-white-house-meeting/index.html
21- Nitsan Keidar)10/5/2017), Netanyahu: Every country should move their Embassy to Jerusalem, at: www.israelnationalnews.com/News/News.aspx/229426
22- Ian Lee and James Masters(February 15, 2017), Where Donald Trump and Benjamin Netanyahu stand on the key issues, at: http://edition.cnn.com/2017/02/15/politics/trump-netanyahu-white-house-meeting/index.html

نام:
ایمیل:
* نظر: