آخرین اخبار
کد خبر: ۳۱۵۶۷۶
تاریخ انتشار: ۱۵ آذر ۱۳۹۶ - ۱۳:۱۹
عارف بیژن


چکیده
با توجه به رسالت لابی‌های صهیونیستی در آمریکا که حمایت از منافع ملی و امنیت رژیم اسرائیل است و به دلیل خصومت میان ایران با این رژیم، اقدامات آنها در قبال ایران مورد توجه است. سوالی که مطرح است اینکه، لابی‌های تأثیرگذار در سیاست خارجی آمریکا چه مواضعی را در قبال توافق هسته‌ای ایران و 1+5 اتخاذ کرده‌اند؟ آنچه می‌توان محتمل دانست اینکه، لابی‌های پر قدرت با نفوذ در کنگره و دولت آمریکا سعی دارند این توافق را خطرناک جلوه داده و آمریکا و کشورهای دیگر را از همراهی با توافق هسته‌ای با ایران منع کنند.

مقدمه
لابی‌ها قدرت­های در سایه و متنفذ در لایه­ های تصمیم‌سازی کشورهای مختلف هستند، رژیم صهیونیستی با تأسیس لابی‌های مختلف در کشورهای دنیا به ویژه آمریکا و اروپا سعی دارد سیاست‌های این کشورها را با رویکردهای خود همراه کرده و حاکمیت این کشورها را تحت نفوذ خود داشته باشد. به باور بسیاری لابی صهیونیستی از بیشترین قدرت و نفوذ در ساختار سیاسی آمریکا برخوردار است. به همین دلیل نیز کاندیداهای ریاست جمهوری و کنگره همواره تلاش می‌کنند تا حمایت لابی‌های طرفدار اسرائیل را به دست بیاورند. بنابراین، با توجه به افزایش نقش کنگره در سیاست خارجی آمریکا، گروه‌های قومی و لابی‌گر نیز نقش بیشتر و تأثیرگذارتری ایفا می­کنند. آنچه در این متن مد نظر است، نقش لابی­ها در قبال برنامه هسته­ای ایران است. سوالی که مطرح است اینکه مواضع لابی­های صهیونیستی در آمریکا در قبال پرونده هسته­ای ایران چگونه است و چه نقشی را برای این مهم در نظر می­گیرند؟ آنچه محتمل است اینکه اغلب لابی­ ها به دلیل اهدافی که برای خود ترسیم کرده‌اند و آن حفظ امنیت آمریکا و اسرائیل است، با توافق هسته­ ای مخالفت می‌کنند و از هر ابزاری سعی در ابطال آن دارند. در این گزارش، برخی از لابی­ هایی را که در نظام سیاسی آمریکا به‌ویژه در حوزه سیاست خارجی در قبال توافق هسته‌ای نقش دارند را مورد بررسی قرار می­دهیم.

1- آیپک (AIPAC)
آیپک که بیشترین حضور را در کنگره آمریکا دارد معتقد است، ایران نباید مجاز به توان تولید سلاح­های هسته­ای باشد. این لابی بیان می‌کند که ایالات متحده باید به دقت بر تبعیت ایران از طرح جامع اقدام مشترک نظارت کند و اطمینان حاصل کند که هرگز اجازه دستیابی به سلاح­ های هسته­ ای را ندارد. ایران با سلاح­ های هسته­ ای تهدید موجودیتی برای اسرائیل است و حامی اصلی تروریسم با سلاح­های مرگبار جهان است.

آیپک معتقد است پرونده هسته­ ای ایران تنها محدودیت‌های موقتی را بر تهران اعمال کرده است و هیچ تأثیر تعدیل کننده­ای بر تجاوز منطقه­ای ایران نداشته است. در سال‌های آتی برداشته شدن محدودیت‌های برنامه هسته ­ای ایران به آنها اجازه خواهد داد تا در آستانه تبدیل به یک دولت هسته­ ای شوند. آیپک اعلام می­دارد اگر اکنون جلوی برنامه هسته‌ای ایران گرفته نشود در طی زمان این امر به نفع آن تمام خواهد و آینده آن به شرح زیر خواهد بود:
1- سال 2015 توافق بین ایران و کشورهای1+5 صورت پذیرفت.(حاصل شدن توافق)
2- سال 2016 اجرای توافق هسته‌ای شروع شد.(اجرای توافق)
3- سال 2020 سازمان ملل ممنوعیت صادرات و واردات سلاح‌های ایرانی را برخواهد داشت و ایران به راحتی می‌تواند در منطقه درگیری‌هایی را ایجاد کند.(لغو تحریم تسلیحاتی ایران)
4- سال 2023 ممنوعیت کمک به ایران در برنامه موشک بالستیک ایران به پایان خواهد رسید و این امر می‌تواند اسرائیل، آمریکا و بخشی از اروپا را تهدید کند.(برداشته شدن محدودیت‌های تولید و موشک‌های بالستیک)
5- سال 2025 سازمان ملل تحریم‌های خود را علیه ایران برخواهد داشت.
6- سال 2026 اکثر محدودیت‌های هسته‌ای ایران برداشته خواهد شد و ایران قادر است چرخه غنی‌سازی خود را کامل و کارآمد کند.
7- سال 2031 همه محدودیت‌های هسته‌ای ایران برداشته می‌شود.
8- سال 41-2036، دسترسی آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به تأسیسات ایران پایان می‌یابد و ایران به راحتی یک برنامه هسته‌ای مخفی را راه‌اندازی می‌کند.(1)

«مارشال ویتمان» سخنگوی آیپک به جروزالم پست گفت «اهداف اصلی و اولیه ما این بوده و هست که ایران توانمندی سلاح‌های اتمی را کسب نکند و در برابر رفتار منطقه‌ای ایران بازدارندگی شود.»(2)
آیپک معتقد است سیاست آمریکا جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای است. آمریکا و جامعه بین‌المللی تحریم‌هایی را به وجود آورده‌اند که به طور چشمگیری بر اقتصاد ایران تأثیر گذاشته است، با این حال، برنامه هسته‌ای ایران ادامه دارد. آمریکا می‌تواند با تشدید تحریم‌ها، ارائه یک گزینه نظامی و ایستادن در کنار متحد خود یعنی اسرائیل، این کار را انجام دهد.(3)

2- کنگره یهودیان آمریکا (The American Jewish Congress)
کنگره یهودیان آمریکا معامله هسته‌ای ایران را رد می‌کند. جک روزن (Jack Rosen)، رئیس کنگره بیان داشت: «بار جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته ­ای نباید به کودکان و نوه‌هایمان منتقل شود.» هیأت اجرایی کنگره، با توافقی که ایران با 1+5 گرفته است اساساً مشکل دارد و باید توسط کنگره رد شود. آنها معتقدند توافق بین آنها، به توانایی آژانس بین‌المللی انرژی اتمی برای انجام بازرسی‌های دقیق و سرزده از تمام تأسیسات ایران به موقع و جامع بستگی دارد که این توافق به آن پاسخ نخواهد داد. کنگره یهودیان آمریکا عمیقاً نگران این موضوع هستند که امنیت ملی آمریکا و اسرائیل توسط کسانی که با صدای بلند به نابودی دولت یهود تمایل دارند به خطر بیافتد.(4)
در 16 اکتبر 2017، کنگره بیانیه­ای را در مورد توافق هسته­ای ایران صادر کرد، مبنی بر اینکه کنگره یهودیان آمریکا از تصمیم ترامپ برای جلوگیری از معامله هسته­ ای ایران حمایت می‌کند. آنها معتقدند این توافق بدی است که مخالف منافع آمریکا، اسرائیل و شهروندان جهان است که مخالف تروریسم هستند. کنگره این نکته را بیان داشت که در زمان امضای قرارداد، دولت اوباما این باور را داشت که این توافق برای بازگرداندن ایران به میانه‌روی باشد، اما واقعیت ساده این بود که این اتفاق نیفتاد و ایران جسورتر و خطرناکتر شده است. کنگره یهودیان با اشاره به اینکه بسیاری از رهبران جهان به دنبال حفظ معامله هسته‌ای هستند، معتقد است گاهی به تفکر تازه نیاز داریم و بایستی قبل از پایان تحریم‌های 15 ساله که به ایران این امکان را می‌دهد تا دوباره برنامه هسته‌ای خود را دنبال کند، یک استراتژی جدید در قبال ایران برای حفظ امنیت منطقه و جهان ترسیم کنیم.(5)

3- کمیته یهودیان آمریکا(AJC)
کمیته یهودیان آمریکا مخالفت خود با توافق هسته‌ای را از سال 2015 اعلام داشت و پس از اعلامیه ترامپ نیز بر موضع خود ایستاد و بیانیه‌هایی را صادر کرده است. از نگاه کمیته متن توافق به خوبی اجرا نشده است به دلیل اینکه از زمان توافق تاکنون: 1- توسعه موشک بالستیک ایران با شدت و تهدید بیشتر ادامه دارد. 2- عدم بازرسی از تأسیسات ایران به دلیل اینکه پایگاه‌های نظامی ایران کاملاً محدود هستند. 3- عدم توجه به بندهای غیر قابل اجرا sunset برنامه جامع اقدام مشترک که به معنای گذرگاهی برای بمب هسته‌ای تا سال 2030 است. از سوی دیگر، کمیته یهودیان اعتقاد دارد که روشن و واضح است حامیان JCPOA که استدلال کردند این توافق، رفتار ایران را تعدیل خواهد کرد در اشتباه بودند. بر عکس ایران در فعالیت‌های خود و بی‌ثباتی در منطقه از سوریه، عراق، از بحرین تا غزه، جسورتر شده است و نقض حقوق بشر آن به هیچ وجه فروکش نخواهد کرد. در این برهه از زمان، کاملاً ضروری است که دولت، کنگره، متحدان کلیدی ما در اروپا، خاورمیانه و آسیا به عنوان همکاری در مورد تهدید هسته‌ای ایران کار کنند.(6)

در بیانیه‌ای که توسط دیوید هریس David Harris مدیر اجرایی AJC درقبال توافق هسته‌ای ایران بیان داشتند از اینکه رهبران کمیته یهودیان آمریکا با اکثریت قاطع نتیجه گرفتند که با این معامله مخالف هستند. در این بیانیه آمده است که با توجه به ماهیت رژیم ایران و ایدئولوژی تعیین کننده آن، AJC نمی‌تواند این چشم‌انداز (توافق هسته‌ای) را بپذیرد. زیرا این امکان وجود دارد که همسایگان مضطرب ایران به دنبال ظرفیت دستیابی به سلاح‌های هسته‌ای، سلاح‌های متعارف پیشرفته باشند که تهدیدی برای جهان است. بنابراین کمیته یهودیان آمریکا مخالف معامله هسته­ای ایران است و از اعضای کنگره می­خواهند همین کار را انجام دهند.(7)

4- سازمان صهیونیستی آمریکا(ZOA) (the Zionist Organization of America)
سازمان صهیونیستی آمریکا که یکی از لابی‌های مهم در آمریکا است نیز از توافق هسته‌ای با ایران نگران است. با آن مخالفت می‌کند. مورت کلین (Mort Klein)، رئیس ZOA، بیان داشت که ترامپ باید ایران را خلع سلاح کند و او را ترغیب کرد تا معامله فاجعه‌ بار هسته‌ای 2015 را که به برنامه جامع اقدام مشترک (JCPOA) معروف است پایان دهد و تحریم‌ها را بر ایران به خاطر حمایت از گروه‌های تروریستی و نقش حقوق بشر اعمال کند. این سازمان معتقد است که ایران در حال حاضر در حال نقض قرارداد است و سازمان این توافقنامه را کاملاً ناقص، غیر منطقی و بی‌ فایده می‌داند. اگرچه این توافق ادامه خواهد داشت خواه ایران در انطباق باشد یا نه. به باور این سازمان، مشکل اصلی در مورد برجام یا JCPOA جدای از بحث موشک بالستیک ایران و بندهای غیر قابل اجرای آن که ایران را قادر می‌سازد از هرگونه محدودیت تا 15 سال دیگر آزاد شود این است که آژانس بین‌المللی انرژی اتمی که قبلاً مسئول نظارت بر رفتار ایران بود اکنون قادر به اجرای این نقش نیست.(8)

5- مرکز سایمون ویزنتال(SWC) (The Simon Wiesenthal Center)
مرکز سایمون ویزنتال در نامه‌ای به 535 عضو کنگره آمریکا خواستار این شدند که توافق هسته‌ای را باطل کنند و از آنها خواست از هر توانی برای فشار وارد کردن به ایران کوتاهی نکنند. مرکز، نگرانی جدی خود را در مورد معامله بین ایران و 1+5 بیان کرد و اعلام داشت که همه آنها ترجیح می‌دهند ایران از طریق دیپلماتیک از قدرت هسته‌ای منع شود. از سوی دیگر مرکز سایمون تحلیل می‌کند که اگر تنها هدف ایران توسعه یک توانایی هسته‌ای برای مصارف غیر نظامی باشد، پس از آن هیچ نیازی به سانتریفیوژ و آب سنگین ندارد. چون این تنها برای ساخت سلاح هسته‌ای لازم است. 19 کشور جهان از کانادا تا اندونزی هستند که انرژی هسته‌ای برای مصارف غیر نظامی بدون غنی سازی، سانتریفیوژ و آب سنگین تولید می‌کنند. کشوری که به طور معمول قطعنامه‌های شورای امنیت سازمان ملل را نقض می‌کند، در کشتار غیر نظامیان سوریه شرکت می‌کند و تروریسم را در جهان گسترش می‌دهد و مخالفت و نابودی دولت یهودی را در پیش می‌گیرد، دستیابی آن به سلاح هسته‌ای برای آمریکا، اسرائیل و جهان بسیار خطرناک است و بایستی جلوی آن را گرفت.(9)

6- شورای یهودی برای امور عمومی(JCPA) Jewish Council for Public Affairs
این شورا که به عنوان بازوی امور عمومی جامعه یهودیان سازمان یافته، به عنوان یک نهاد هماهنگی و مشورتی ملی برای 16 آژانس ملی و 125 آژانس منطقه­ای در زمینه روابط جامعه یهود هستند، خدمت می‌کند در بیانیه‌ای که انتشار داده معتقد است که اکنون زمان مناسبی برای جوامع آنها فرا رسیده است تا به هدف مشترکشان که جلوگیری از یک ایران هسته‌ای است بپیوندند. این شورا با بیان اینکه ایران هنوز حقوق بشر مردمش را نقض می‌کند و منطقه را بی ثبات می‌کند و از تروریسم حمایت می‌کند، در امتداد خطوط برنامه جامع اقدام مشترک(JCPOA) بایستی راهکارهایی را برای جلوگیری از اهداف JCPOA و مقابله با جاه‌طلبی‌های خرابکارانه ایران ارائه داد. این مهم شامل موارد زیر است:
1- ایجاد یک روش ساختارمند در کنگره برای اطمینان از انطباق و پاسخگویی در طی اجرای JCPOA
2- کار با گروه 1+5 برای روشن کردن عناصر کلیدی JCPOA مانند بازرسی‌های به موقع سایت‌های اعلام نشده که ممکن است برای طراحی، تولید و مونتاژ مواد غیر هسته‌ای ممنوعه استفاده شود.
3- افرادی را که در بحث هسته‌ای فعالیت می‌کنند تحت تحریم‌های بین‌المللی قرار داد تا مجازات شوند.
4- تأمین همه حمایت‌های موجود از جمله منابع مالی، فن‌آوری و اطلاعات برای اطمینان از بازرسی‌های موثر آژانس بین‌المللی انرژی اتمی.
5- ایجاد یک استراتژی جامع برای جلوگیری از گسترش سرمایه‌گذاری ایران برای حمایت از گروه‌های تروریستی
6- هماهنگی با شرکای خود در اتحادیه اروپا در اجرای معامله هسته‌ای که از ایجاد خطر از سوی ایران جلوگیری کند.(10)
در نهایت JCPA معتقد است که جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته­ای یک مساله امنیت ملی است. ایران دارای سلاح هسته­ای، تهدیدی برای دولت اسرائیل است. ثبات خاورمیانه را به طور کلی تضعیف می­کند و امنیت جامعه جهانی را تهدید می­کند. این لابی بیان می­دارد اکنون که طرح جامع اقدام مشترک(JCPOA) در مورد برنامه هسته­ای در مرحله اجرا است، JCPA امیدوار است که این طرح با موفقیت ایران را خلع سلاح کند. در عین حال، این لابی به شدت از تحریم‌های آمریکا در پاسخ به نقض حقوق بشر، حمایت از تروریسم و گروه­های تروریستی، بی ثبات کردن منطقه و آزمایش سلاح ­های متعارف مانند موشک­ های بالستیک پشتیبانی می­کند.(11)

نتیجه‌گیری
با توجه به مواضعی که لابی‌های صهیونیستی در آمریکا در قبال برجام اتخاذ کرده‌اند، می‌توان به این سوال که لابی‌های پرقدرت در آمریکا در برابر توافق هسته‌ای ایران با 1+5 چه اقدامات و دیدگاه‌هایی دارند، پاسخ داد که اغلب آنها این توافق را برای امنیت اسرائیل، آمریکا و کل جهان خطرناک می‌دانند و معتقدند که روند این توافق ایران را به جای اینکه متواضع‌تر کند، جسورتر و خطرناک‌تر کرده است. به عنوان مثال لابی آیپک که بیشترین کارایی آن در کنگره آمریکا قابل مشاهده است در تحریم‌های آمریکا علیه ایران نقش اساسی را داشته و به همراه دیگر لابی‌ها سعی بر این دارند تا با منفی جلوه دادن این توافق و ابراز نگرانی خود از آن از دست‌یابی ایران به سلاح هسته‌ای جلوگیری کنند.

*کارشناسی ارشد مطالعات منطقه‌ای و کارشناس موسسه تحقیقات و پژوهش‌های سیاسی علمی ندا

پی­نوشت­ ها
1- https://www.aipac.org/-/media/publications/policy-and-politics/fact-sheets/other/the-iran-nuclear-deal-expiration-dates-and-consequences.pdf
2- http://irdiplomacy.ir/fa/page/1972358/%D9%86%D9%82%D8%B4+%D9%81%D8 %B9%D8%A7 %D9%84+%D8%A2%DB%8C%D9%BE%DA%A9+%D8%AF%D8%B1+%D8%AA%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D9%85+%D8%B1%D8%A7%D9%87%D8%A8%D8%B1%D8%AF+%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9+%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%85%D9%BE+%D8%AF%D8%B1+%D9%82%D8%A8%D8%A7%D9%84+%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86+.html
3- https://www.aipac.org/~/media/Publications/Policy%20and%20Politics/AIPAC%20 Analyses/Issue %20Memos/2013/03/Iran.pdf
4- https://ajcongress.org/content/american-jewish-congress-rejects-iran-nuclear-deal
5- https://ajcongress.org/content/ajcongress-statement-iran-deal
6- https://www.ajc.org/news/ajc-backgrounder-future-of-the-iran-deal
7- https://www.ajc.org/news/ajc-on-the-iran-nuclear-deal
8- https://zoa.org/2017/10/10376867-zoa-to-pres-trump-decertify-disastrous-iran-deal-reimpose-non-nuclear-sanctions/
9- http://www.wiesenthal.com/site/apps/s/content.asp?c=lsKWLbPJLnF&b=4442915&ct =13420735
10- http://www.jewishpublicaffairs.org/time-for-congress-to-focus-on-day-after/
11- http://www.jewishpublicaffairs.org/issues/israel/#1454346329271-70a744cb-a2fe
 

نام:
ایمیل:
* نظر: