آخرین اخبار
کد خبر: ۳۱۵۶۷۲
تاریخ انتشار: ۱۵ آذر ۱۳۹۶ - ۱۱:۰۱
محمد زارعی


چکیده
روز شنبه 13 آبان 1396 سعد حریری نخست وزیر لبنان، طی اقدامی عجیب و با شیوه­ای نامرسوم از منصب خود استعفا داد. اقدامی که نافع اصلی آن بلا شک اسراییل است و حمایت این رژیم از این اقدام تأکیدی بر این منفعت می­باشد. این منفعت و حمایت اسراییل حاکی از آن است که اسراییل به دنبال استفاده از این اقدام در چنین موقعیت زمانی است. لذا این سؤال مطرح می­شود که «برنامه اسراییل برای استفاده از استعفای حریری در عرصه لبنان و منطقه چیست؟» فرض بر این است که «اسراییل به همراه هم‌پیمانان منطقه­ای و فرامنطقه­ای خود، به دنبال ایجاد یک ائتلاف بین­المللی با هدف فشار بر رئیس­جمهور لبنان جهت تغییر وضعیت در دولت لبنان و کاهش نفوذ ایران و حزب الله در لبنان است.»

مقدمه
سعد حریری نخست وزیر لبنان در تاریخ 13 آبان 1396 (4 نوامبر 2017) از سِمت خود استعفا کرد. استعفای حریری به صورت معقولانه و عادی نبود و به جای اینکه استعفای خود را به شکل قانونی به رییس جمهور لبنان ارائه کند، استعفای خود را از خاک عربستان سعودی و از طریق شبکه ماهواره‌ای العربیه که متعلق به آل سعود است، اعلام می‌کند. در ادبیات کلامی و گفتاری استعفای خود، دلیل این استعفا را سیطره ایران و حزب الله بر لبنان و احتمال ترور خود توسط ایران و حزب الله عنوان می‌کند. نوع، شیوه، ادبیات، مکان و زمان استعفا حاکی از آن است که سعودی‌ها طراح این استعفا می‌باشند و این مسأله‌ای است که بر هیچ کس پوشیده نیست. اما قطعاً نافع و سودبرنده اول و اصلی این استعفا و تحولات پس از آن، اسراییل است، زیرا هرج و مرج در لبنان و به هم ریخته شدن فضای سیاسی این کشور، کاملاً در راستای منافع اسراییل و ضد منافع حزب الله و فضای آرام لبنان است. بر همین اساس است که مقامات و نهادهای اسراییلی به ویژه نتانیاهو نخست وزیر این رژیم بلافاصله پس از استعفای حریری، مواضع حمایتی خود از این اقدام را اعلام کردند. منفعت اسراییل از این تحولات و همچنین حمایت آن، نشان از آن دارد که اسراییل به دنبال استفاده از این اقدام در چنین موقعیت زمانی است. لذا این سؤال مطرح می‌شود که «برنامه اسراییل برای استفاده از استعفای حریری در عرصه لبنان و منطقه چیست؟» بر همین اساس، این نوشتار به دنبال اثبات این فرضیه است که «اسراییل به همراه هم‌پیمانان منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای خود، به دنبال ایجاد یک ائتلاف بین‌المللی با هدف فشار بر رئیس جمهور لبنان جهت تغییر وضعیت در دولت لبنان و کاهش نفوذ ایران و حزب الله در لبنان است.»

برنامه اسراییل برای دوران استعفای حریری و پس از آن
یکی از مسائلی که در راستای استعفای سعد حریری مطرح می‌شود، این است که آیا اسراییل طراح این استعفا و تحولات پس از آن است؟ یا اینکه اسراییل به دنبال موج سواری روی این پرونده است؟ برآورد موساد بر این است که عربستان طراح این استعفا بوده و هدفش مقابله با ایران در منطقه خاورمیانه است. یوسی میلمن تحلیلگر امور امنیتی و نظامی روزنامه معاریو چاپ اسراییل طی گزارشی در تاریخ 10/11/2017 (19 آبان 1396) اعلام کرد: «برآورد بخش تحلیل و بررسی‌های سرویس اطلاعات خارجی اسراییل «موساد» این است که استعفای سعد حریری چند وقتی است که از سوی عربستان طرح‌ریزی شده بود و آن را در چارچوب درگیری میان سعودی و ایران برای سیطره بر خاورمیانه و جهان اسلام تعریف کرده است. طبق این برآورد، هدف از این اقدام سعودی، ممانعت از گسترش نفوذ ایران در خاورمیانه است.»(1) اما طبق برآورد موساد، اسراییل نافع و سودبرنده اصلی استعفای حریری است. میلمن در این راستا می‌گوید: «اسراییل سودبرنده اصلی حوادث اخیر لبنان است بدون اینکه دخالت مستقیمی در آن داشته باشد.»(2) به عبارت دیگر می‌توان گفت، بحران اخیر لبنان کاملاً در راستای منافع اسراییل است. لذا اسراییل برای دوران کنونی و آینده این بحران، اهداف و برنامه‌های خاصی را دنبال کرده و خواهد کرد. اما این اهداف و برنامه‌ها چیست؟

استعفای حریری برای اسراییل یک فرصت بسیار خوب در جهت اقدام علیه ایران و حزب الله است. مقامات اسراییلی نیز به این فرصت مناسب به شکل واضحی اشاره می‌کنند. «یسرائیل کاتس» وزیر اطلاعات و حمل و نقل اسراییل، در صفحه توئیتر خود در تاریخ 6 نوامبر (15 آبان 1396) می‌نویسد: «استعفای سعد حریری نقطه تحول در لبنان است و اکنون زمان مناسبی برای فشار بر حزب الله جهت تضعیف و خلع سلاح آن است.»(3) بر همین اساس، برنامه‌های اسراییل برای مرحله مابعد استعفای حریری در عرصه لبنان و منطقه را می­توان بر اساس گام‌های ذیل تشریح کرد:

الف) عدم ورود به یک اقدام نظامی گسترده علیه لبنان و حفظ آتش بس: علی‌رغم بسیاری از تحلیل‌های این روزهای منطقه که بر روی جنگ احتمالی علیه محور مقاومت به ویژه حزب الله متمرکز است، اما اظهارات و برآورد خود اسراییلی‌ها نشان از یک اقدام نظامی گسترده به مانند جنگ 33 روزه علیه لبنان ندارد. در همین راستا، عاموس هرئیل تحلیلگر روزنامه هاآرتص اسراییل در تاریخ 12 نوامبر 2017 چنین می‌گوید: «در حالیکه عربستان سعودی به دنبال کشاندن اسراییل به جنگ علیه لبنان است، اما برای اسراییل هیچ گونه منفعتی به صورت مستقیم از اقدام نظامی علیه لبنان در برهه کنونی نیست. عربستان سعودی تاکنون دو بار از اسراییل خواسته است که به تأسیسات هسته‌ای ایران حمله کند و دو بار نیز درخواست کرده که به سوریه و نظام اسد حمله نظامی‌کند اما هر 4 بار ناکام مانده است.»(4) یوسی میلمن تحلیلگر امور امنیتی و نظامی روزنامه معاریو چاپ اسراییل نیز مطرح می‌کند که اسراییل در حال حاضر به دنبال یک استراتژی سه گانه در قبال حزب الله است. وی طی گزارشی در تاریخ 10/11/2017 (19 آبان 1396) این استراتژی سه گانه را این گونه بیان می‌کند: «استراتژی اسراییل در این روزها (ایام استعفای حریری و دوران پس از آن) بر این سه هدف متمرکز است:(5)

 1- استمرار حفاظت از آتش بس در مرزهای شمالی (لبنان)
 2- عدم انجام اقدامات تحریک‌آمیز (تا حد ممکن) که منجر به افزایش فضای تنش و جنگ جدید با حزب الله می‌شود.
 3- اجرای اقدامات سرّی و پنهان با هدف تضعیف قدرت نظامی حزب الله.

ب) فشار بر ایران و حزب الله در چارچوب استراتژی جدید آمریکا: یوئیل ژوژانسکی و إلداد شابیط از پژوهشگران مرکز مطالعات امنیت ملی اسراییل (INSS) طی پژوهشی در نوامبر 2017، به این استراتژی جدید آمریکا علیه حزب الله و ایران اشاره می‌کنند. در این پژوهش آمده است: «اقدام عربستان سعودی در چارچوب استراتژی جدید آمریکاست که اخیراً دونالد ترامپ رئیس جمهور ایالات متحده اعلام کرده و هدفش فشار بر ایران و حزب الله است. بر اساس همین استراتژی است که کنگره آمریکا نیز طرح تشدید تحریم‌ها علیه حزب الله را تأیید و تصویب می‌کند. سفر سرّی اخیر گرد کوشنر داماد ترامپ به عربستان سعودی و دیدار با محمد بن سلمان ولیعهد سعودی نیز در همین راستا می‌باشد.»(6) این استراتژی جدید نشان می‌دهد که محاصره و تحریم‌های اقتصادی، فشارهای سیاسی داخلی و خارجی و... علیه حزب الله و ایران در دستور کار قرار گرفته است. «دوف زاخیم» از مقامات پنتاگون در دوره ریاست جمهوری دونالد ریگان در آمریکا نیز، این استراتژی جدید را به نوعی دیگر مطرح می‌کند و طی مقاله‌ای در مجله فارین پالیسی می‌نویسد: «ترامپ، نتانیاهو و محمد بن سلمان طرحی را برای فشار بر ایران طراحی کرده‌اند. به اسراییل پیشنهاد و توصیه می‌کنم که با توجه به تشدید نفوذ ایران در منطقه، باید خودش را در سایه شرایط بسیار حساسی ببیند.»(7)

ج) اقدامات دیپلماتیک گسترده علیه فعالیت‌های ایران و حزب الله: این اقدامات دیپلماتیک را می‌توان با دستور اخیر وزارت خارجه اسراییل به سفرایش در تمامی کشورها منطبق دانست. شبکه 10 تلویزیون اسراییل روز چهارشنبه 17 آبان 1396 (8 نوامبر 2017) اعلام کرد: «وزارت خارجه اسراییل به سفرای خود در سراسر جهان دستور داده است که اقدامات و فعالیت‌های جدّی و گسترده دیپلماتیک علیه ایران و حزب الله لبنان را بر اساس ادعاهای اخیر عربستان سعودی مبنی بر اینکه ایران و حزب الله لبنان در پشت پرده حمله موشکی یمن به فرودگاه بین‌المللی ریاض هستند، آغاز کنند. این وزارتخانه به سفرایش تأکید کرده است که باید از طریق حوادث اخیر لبنان و حمله موشکی حوثی‌ها به فرودگاه ریاض، جهان را به سوی افزایش فشار علیه ایران و حزب الله ترغیب و تحریک کنند.»(8)

د) اجرای الگوی «بیرون راندن سوریه از لبنان در سال 2005» از طریق فشار بر میشل عون رئیس جمهور لبنان با هدف کاهش سیطره ایران و حزب الله بر لبنان: «گیورا آیلند» رئیس سابق شورای امنیت ملی اسراییل طی مقاله‌ای در روزنامه یدیعوت آحرونوت در تاریخ 7 نوامبر 2017 (16/8/1396) طرح فشار بر عون رییس جمهور لبنان با هدف تغییر وضعیت در این کشور را مطرح می‌کند. اظهارات این مقام سابق امنیتی اسراییل به وضوح گویای کامل این طرح است که عبارت است از: «استعفای سعد حریری، فرصتی را برای تلاش در راستای تغییر واقعیت در همسایه شمالی (لبنان) فراهم آورده است. این فرصت می‌تواند خلق یک ائتلاف بین‌المللی با هدف فشار بر رئیس جمهور لبنان جهت تغییر وضعیت در دولت باشد. پس از ترور رفیق حریری در سال 2005، نیروهای سوری با ایجاد یک ائتلاف بین‌المللی از لبنان عقب‌نشینی کردند. این ائتلاف شامل عربستان، فرانسه و آمریکا بود که از حمایت سازمان ملل برخوردار بود. البته در آن برهه آریل شارون نخست وزیر وقت اسراییل، خروج نیروهای سوری از لبنان را در راستای منافع اسراییل می‌دانست اما من به عنوان رئیس شورای امنیت ملی معتقد بودم که خروج نیروهای سوری، نفوذ ایران در لبنان را تشدید می‌کند که این مسأله بسیار خطرناکتر است. این بار فشار باید بر میشل عون رئیس جمهور مسیحی لبنان باشد، زیرا اوست که کمک می‌کند تا سیطره ایران بر لبنان بیشتر شود، اوست که اعلام می‌کند حزب الله قدرت حامی لبنان است، اوست که مسئولیت تمامی اقدامات حزب الله را بر عهده دارد و... . نتانیاهو باید به جای تلاش برای اقناع انگلستان در تغییر توافقنامه هسته‌ای ایران (مانند سفر اخیرش به انگلستان)، فعالیت‌های ایران در سوریه و لبنان را پررنگ و توجهات را به آن جلب کند.»(9) آیلند معتقد است که اگر ائتلاف بین‌المللی تشکیل شود و به موفقیت برسد، باید سه تعهد را در عرصه لبنان خواستار شود و برای موفقیت این ائتلاف، دو پیشنهاد را نیز مطرح می‌کند که به شرح جدول ذیل است:

برنامه اسراییل برای مرحله پسا حریری

نتیجه
هنگامی که در سال 2005 رفیق حریری ترور شد، فرزند وی سعد حریری در عربستان بود و از آنجا تصمیم گرفت وارد دنیای سیاست لبنان شود. روز شنبه 4 نوامبر 2017 نیز که از منصب نخست وزیری خود استعفا داد، در عربستان بود. 12 سال پیش در زمانی که پدرش ترور شد، وی سوریه را به قتل پدرش و دخالت در امور لبنان متهم کرد. در نهایت موفق هم شد و با این ادبیات و غوغای پس از آن، توانست به همراه دیگر طرف‌های منطقه‌ای همچون عربستان و اسراییل و فرامنطقه‌ای همچون آمریکا و فرانسه، دست دمشق را از لبنان کوتاه کند. اکنون او ایران را متهم می‌کند و در ویدیوی استعفای خود می­گوید که ایران بر لبنان سیطره دارد و ایران و حزب الله می‌خواهند مرا ترور کنند. اگر عمیق و دقیق بررسی شود، سناریوی جدید کاملاً شبیه سناریوی سال 2005 برای سوریه است. اسراییل نیز با بازیگری در این چارچوب، به دنبال دست‌یابی به منافع خود است؛ منافعی که با فشار علیه حزب الله و ایران از طریق یک اجماع و ائتلاف بین‌المللی حاصل می‌شود. کسب این منافع با اجرای همان الگوی سال 2005 علیه سوریه و بیرون راندن آن از لبنان تا حد زیادی محقق خواهد شد.

*کارشناس مسایل فلسطین و رژیم صهیونیستی

منابع
1- العتیبی، أسماء، معلومات «الموساد»: السعودية افتعلت أزمة «الحريري» لإعاقة تمدد إيران، 10/11/2017، الخلیج الجدید، قابل دسترسی در: http://thenewkhalij.news
2- همان.
3- أول تعليق إسرائيلي على استقالة الحريري: حان وقت نزع سلاح «حزب اللّه، 6/11/2017، البوابة نیوز، قابل دسترسی در: www.albawabhnews.com
4- هآرتس/ إسرائيل ليست متسرعة للقيام بالعمل القذر لصالح السعودية، 12/11/2017، أطلس للدراسات الإسرائیلیة، قابل دسترسی در: http://atls.ps
5- هآرتس: الرياض تدفع إسرائيل نحو عملية قذرة في لبنان، 11/11/2017، خبرگزاری الشرق، قابل دسترسی در: www.al-sharq.com
6- وتد، نضال محمد، تحلیل إسرائيلي: استقالة الحريري قد تنقلب على السعودية، 7/11/2017، العربی الجدید، قابل دسترسی در: www.alaraby.co.uk
7- هآرتس: الرياض تدفع إسرائيل نحو عملية قذرة في لبنان، 11/11/2017، خبرگزاری الشرق، قابل دسترسی در: www.al-sharq.com
8- وینر، استوارت، إسرائيل تصدر تعليمات لمبعوثيها بدعم السعودية والحريري ضد حزب الله وإيران، 8/11/2017، تایمز دوف إسرائیل، قابل دسترسی در: http://ar.timesofisrael.com
9- يديعوت / جبهة ضد إيران، 7/11/2017، أطلس للدراسات الإسرائیلیة، قابل دسترسی در: http://atls.ps
نام:
ایمیل:
* نظر: