آخرین اخبار
کد خبر: ۳۱۵۶۲۵
تاریخ انتشار: ۱۵ آبان ۱۳۹۶ - ۰۹:۵۱
یوسف باقری


چکیده
گزارش حاضر به معرفی اندیشه‌های سرهنگ «پساخ مالووانی» محقق نیروهای مسلح کشورهای عربی و کارشناس موضوع سوریه می‌پردازد. نظرات وی از لابلای فعالیت‌های پژوهشی وی مثل کتاب‌های «جنگ‎های بابل مدرن؛ شرحی بر ارتش عراق از سال 1921 تا 2003 یا جنگ‎های بابل مدرن؛ ظهور و سقوط ارتش عراق» و «مرثیه‎ای برای ارتش سوریه» و نیز مقالات نوشته شده توسط وی، استخراج شده است.

مقدمه
سرهنگ پساخ مالووانی که قبلاً در حوزه جمع‎آوری و تحلیل اطلاعات در اداره اطلاعات ارتش رژیم صهیونیستی خدمت می‏کرد، اکنون به عنوان یک محقق مستقل در مورد تاریخ نیروهای مسلح کشورهای عربی کار می‎کند. وی سال‌های اخیر را صرف بررسی مسائل پیچیده تاریخی در خاورمیانه کرده است و قبلاً دو کتاب در ارتباط با ارتش‌‎های سوریه و عراق نگاشته است. او اخیراً نگارش کتاب سوم خود که در ارتباط با نقش‎آفرینی شوروی در خاورمیانه است و حاوی جزئیات و نکاتی است که پیشتر مورد توجه قرار نگرفته بود، را به اتمام رسانیده است. وی همچنین یادداشت‎ها و تحلیل‌هایی در مورد تحولات سوریه و نقش‎آفرینی بازیگران بین‌المللی در میدان این کشور، دارد که اغلب آنها در سایت -اسرائیل دیفنس- نمایه می‎شود. نوع نگاهی که به نقش‌آفرینی ایران و مقاومت در میدان سوریه دارد -که بازنمایی نگاه رژیم صهیونیستی است- چهره مستقل وی را مخدوش ساخته است.

1- نظرات برگرفته از کتب تالیفی
مالووانی اخیراً وقت بیشتری را صرف مطالعه و پژوهش در مسائل خاورمیانه می‏کند. در پژوهش‎های وی طیف گسترده‏ای از تحولات و مسائل غرب آسیا مورد توجه قرار گرفته است؛ از واکاوی مفصل تاریخ ارتش‎های سوریه و عراق، مقابله اخیر ایران و عربستان، تا بررسی زمینه‏های حضور بازیگران فرامنطقه‎ای نظیر آمریکا، اتحاد جماهیر شوروی- و بعداً روسیه- در صحنه سیاسی این منطقه. در ادامه سعی شده است به مهم‎ترین دیدگاه‎ها و دستاوردهای پژوهشی وی اشاره ‎شود.

الف-جنگ‎های بابل مدرن؛ شرحی بر ارتش عراق از سال 1921 تا 2003 یا جنگ‎های بابل مدرن؛ ظهور و سقوط ارتش عراق
کتاب «جنگ‎های بابل مدرن» مالووانی شرحی کامل و مفصل از ارتش عراق در زمان تشکیل آن در سال 1921 تا سقوطش در سال 2003 است و به وقایعی که منجر به سقوط رژیم صدام شد، نظر می‏افکند. این کتاب را بهترین در حوزه نظامی کشورهای عربی که به زبان عبری نوشته شده، می‏دانند. نویسنده با توصیفات و تحلیل‎های روشن از ساختار، مقاصد، و کشمکش‎های درونی ارتش عراق و وضعیت جامعه کمک بسیاری به فهم اسرائیلی‌ها از عراق قرن بیستم و مشکلات اخیر آن می‎کند. مالووانی به تحلیل مشارکت عراق در جنگ‌های 1948، 1967 و 1973 عرب­ها علیه اسرائیل و همچنین جنگ عراق با کردها در طول قرن بیستم می‎پردازد. توجه اصلی او بر عصر صدام حسین است که رشد قابل‎ ملاحظه و سریعی در عرصه نظامی داشت و سه جنگ اصلی را تجربه کرد؛ علیه ایران از سال 1980 تا 1988، علیه نیروهای ائتلاف که به رهبری ایالات ‎متحده بودند و در سال 1991، و نهایتاً جنگ سال 2003. وی ارتش عراق را در سطوح راهبردی، عملیاتی و فنی مورد بررسی قرار می‎دهد و نیروها و شاخه‎های آن را توضیح می‎دهد و به تحقیق درباره استفاده ارتش عراق از سلاح‎های متعارف و نامتعارف می‎پردازد. مالووانی همچنین به آسیب‌شناسی کتاب‎هایی که از سوی اشخاص کلیدی حکومت عراق و فرماندهان ارشد ارتش این کشور نوشته شده‌اند، می‌پردازد. این کتاب موفق شد جایزه «ئیت‎ژاک ساد» اسرائیل را در حوزه ادبیات نظامی در سال 2010 دریافت کند.(1)

ب-مرثیه‎ای برای ارتش سوریه
مالووانی در این کتاب تلاش دارد به دقت تاریخ سوریه را با تأکید بر مقابله‌جویی آن با اسرائیل بررسی کند. نتایج در نوع خود و به جهت بررسی زوایای سیستم دفاعی سوریه قابل تأمل و مملو از جزئیات است. مالووانی چهار سال برای جمع‌آوری اطلاعات، بررسی و تدقیق این کتاب وقت گذاشته است. وی از داده‎های متنوعی در نگارش این کتاب بهره برده است. برای نمونه تاریخ چندجلدی ارتش سوریه، که توسط وزیر دفاع سابق این کشور-«مصطفی طلاس»- به نگارش درآمده است، از منابع مورد استفاده مالووانی در کتابش است. مالووانی سال‎های نزاع علیه امپراطوری عثمانی را تا روزهای شورش داخلی در سال 2011 مورد مطالعه قرار داده و در کتاب گنجانده است. کتاب از نظرگاه سوریه به دوره‌هایی که در ارتباط با عملیات‎های ارتش سوریه است می‎پردازد؛ همانند: تهاجم نیروهای عربی به فلسطین در سال 1948، مبارزه برسر بلندی‎های جولان در جنگ 6 روزه، جنگ فرسایشی 1967، مداخله سوریه در حوادث «سپتامبر سیاه» در اردن و در سال 1970، نبرد یوم کیپور در بلندی‎های جولان، نقش‌آفرینی ارتش سوریه در لبنان و عقب‌نشینی بعداً آن از این کشور- همه و همه را پوشش می‌دهد.
بر اساس مطالب کتاب، ارتش سوریه دو نقش متضاد را در مقابل اسرائیل بازی کرده است: تا زمان جنگ یوم کیپور در سال 1973، این ارتش به عنوان عاملی مهم در فعالیت‏های خصومت‌آمیز علیه اسرائیل به دو روش به کار گرفته می‎شد؛ یا از طریق اقدامات فرسایشی متداوم و یا جنگ تمام عیار علیه اسرائیل. از سوی دیگر به دنبال جنگ یوم کیپور، مرز سوریه- اسرائیل و تمامی بلندی‎های جولان به مرزهایی آرام برای اسرائیل بدل شد- البته تا زمانی که شورش علیه رژیم بشار اسد در دمشق به این منطقه هم کشیده شد.(2)

2- نظرات برگرفته از مقالات
الف- بشار اسد و ترسیم چشم‎انداز سوریه
مالووانی فعالیت‎های بشار اسد در مدتی که در قدرت بوده است را دنبال کرده است و معتقد است بشار میراث پدرش را برباد داده است. وی بر این باور است که یکی از تصمیمات اشتباه بشار اسد ترور نخست‎وزیر لبنان رفیق حریری در 14 فوریه 2005، به دنبال امتناع حریری از به قدرت رساندن «امیل لحود»- شخصیت مورد حمایت دولت سوریه- به ریاست‎ جمهوری بوده است. بعد از ترور حریری تظاهرات گسترده‎ای در لبنان علیه دولت سوریه درگرفت و منجر به اعمال فشار از سوی آمریکا بر سوریه و تصویب قطعنامه 1559 سازمان ملل در اواخر سال 2004 و درخواست خروج نیروهای سوریه از لبنان شد. این شکست سیاسی که به 29 سال کنترل سوریه بر همسایه‎اش پایان داد، به اعتقاد مالووانی تن حافظ اسد را در گور لرزاند.
به باور مالووانی شکست دیگر بشار اسد در غفلت از آمادگی ارتش کشورش بود. حال اینکه ارتش سوریه در زمان حافظ اسد بسیار قدرتمند و اصولی بود. مالووانی معتقد است یکی دیگر از اشتباهات بشار اسد، تولید و استفاده از سلاح‎های نامتعارف- مثل سلاح‎های شیمیایی- است. در نهایت مالووانی در یادداشت‎هایش می‎نویسد که تصمیمات و اقدامات بشار، میراث پدر را که در طول سال‌هایی که در قدرت بود، دست‎وپا کرده بود را به خطر انداخته است و حتی می‎تواند منجر به پایان بخشی به حکومت خاندان اسد در سوریه شود.(3)

ب- ورود روسیه به خاورمیانه
به باور مالووانی وضعیت آشوبناک در سوریه فرصتی طلایی برای روسیه است که از زمان فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی آرزو داشته است نقشی مسلط در خاورمیانه ایفا کند. مالووانی در نوشته‌هایش به انگیزه‎های روسیه برای حضور در تحولات سوریه اشاره می‎کند و آن را احیای حضور نظامی روسیه در مدیترانه و افراشتن پرچم خود برفراز این دریا می‎داند.(4)

ج- نفوذ ایران در منطقه و پاسخ جریان سنی
به باور این پژوهشگر اسرائیلی حمایت عربستان از نیروهای معارض سنی در سوریه انعکاس تحولات میدانی است که همانا شکست آنان از ارتش سوریه و حامیان شیعی آن است. نزاع سنی-شیعه به عقیده مالووانی برخاسته از عربستان و متحدان حوزه خلیج فارس به اضافه ترکیه از یک‎سو و مخالفت ایران و حامیان آن از سوی دیگر است. او می‎گوید این نزاع احتمالاً پاسخی به تلاش‎های ایران و حمایتش از شورشیان حوثی در یمن است که علیه عربستان می‎جنگند. و نیز پاسخی به سیاست‎های این کشور در عراق و تلاشی از سوی ائتلاف عربی برای ممانعت از گسترش نفوذ ایران در منطقه است.(5)

جمع‌بندی
سرهنگ پساخ مالووانی محقق نیروهای مسلح کشورهای عربی و کارشناس موضوع سوریه، در دو کتاب برسی شده خود در این گزارش، بر مرور و تبیین تاریخ نظامی عراق به ویژه بعد از صدام حسین و آسیب‌شناسی آن، همچنین بررسی زوایای سیستم دفاعی سوریه متمرکز بوده و افزون بر آن، طی سایر مقالات خود، به موضوعات دیگری پرداخته که از جمله آنها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: ترسیم چشم‌اندازی برای سوریه با ذکر اشتباهات بشار اسد و احتمال خاتمه حکمرانی خاندان اسد در سوریه، بررسی ورود روسیه به سوریه به عنوان فرصتی طلایی برای این کشور و همچنین واکنش جریان سنی منطقه به نفوذ ایران. در مجموع، وی فردی صاحب‌نظر و کارشناس برجسته‌ای در رژیم صهیونیستی قلمداد می‌شود که در حوزه نظامی حرف‌هایی برای گفتن دارد.

* دانشجوی دکتری مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز و کارشناس حوزه مطالعاتی رژیم صهیونیستی در موسسه ندا

پی نوشت ها
1- Wars of Modern Babylon: A History of the Iraqi Army from 1921 to 2003, at: http://kentuckypress.com/live/title_detail.php?titleid=3847#.WdTqeY8rK1s
2- A requiem for the Syrian army? at: http://www.israeldefense.co.il/en/content/requiem-syrian-army
3- Pesach malovany (25/05/2017), The Devastation of Syria's Legacy: at:
http://www.israeldefense.co.il/en/node/29753
4- Pesach malovany (17/11/2016), The Russian foothold in the middle east, at: http://www.israeldefense.co.il/en/node/27608
5- Pesach malovany(30/07/2017) Will the Saudi-Iranian confrontation be decided in Syria? At: http://www.israeldefense.co.il/en/content/will-saudi-iranian-confrontation-be-decided-syria


نام:
ایمیل:
* نظر: