آخرین اخبار
کد خبر: ۳۱۵۶۱۵
تاریخ انتشار: ۱۵ آبان ۱۳۹۶ - ۱۳:۴۲
طاهره زادفرج


چکیده
جنبش جهاد اسلامی به عنوان یکی از نخستین گروه‌های جهادی فلسطین با الهام از انقلاب اسلامی ایران به دست جوانان فلسطینی و در رأس آنها شهید فتحی شقاقی در دهه هشتاد شکل گرفت. این جنبش با تأسی از اسلام برای رهایی فلسطین از نهر تا بحر تشکیل شد و معتقد است رژیم صهیونیستی هیچگاه نباید به رسمیت شناخته شود. رهبران جهاد اسلامی بر این عقیده بوده‌اند که باید از همه ظرفیت‌ها برای آزادی فلسطین استفاده شود. این جنبش پیمان اسلو را به رسمیت نشناخت و از این روی در سازمان آزادیبخش فلسطین عضو نیست و در فعالیت‌های سیاسی این سازمان و تشکیلات خودگردان فلسطین نیز مشارکت نمی‌کند. جهاد اسلامی دارای شاخه نظامی با عنوان «گروهان‌های قدس» است.

مقدمه
جنبش جهاد اسلامی یکی از مهم‌ترین گروه‌های مقاومت فلسطینی مستقر در نوار غزه است. شکل‌گیری این جنبش نتیجه افکار سیاسی برخی جوانان فلسطینی است که در دهه هفتاد در دانشگاه‌های مصر مشغول به تحصیل بودند. در رأس این جوانان شهید فتحی شقاقی قرار دارد. بی‌‌توجهی به قضیه فلسطین به عنوان قضیه مرکزی جهان اسلام وی و یارانش را که متأثر از انقلاب اسلامی در ایران شده بودند بر آن داشت تا پس از بازگشت به فلسطین در دهه هشتاد جنبش جهاد اسلامی را پایه‌گذاری کنند. در این گزارش به نحوه شکل‌گیری جنبش، اصول، اهداف، استراتژی و ابزار آن برای دستیابی به اهداف می‌پردازیم.

شکل‌گیری
در اوایل دهه هشتاد پس از آن که فتحی شقاقی و دوستان وی که در مصر مشغول به تحصیل بودند به نوار غزه بازگشتند، شقاقی و عبدالعزیز عوده شروع به تشکیل جنبش در نوار غزه کردند. در سال 1986 گروه فتحی شقاقی در نوار غزه با اسم «الطلائع الاسلامیة» آغاز به فعالیت کرد. تلاش‌های آنها در نهایت به تشکیل یک ساختار نظامی با عنوان «حرکة الجهاد الاسلامیة» انجامید.(1) جهاد اسلامی در انتفاضه 1987 نقش بارزی داشت به طوری که رژیم اشغالگر فتحی شقاقی، رهبر جنبش و برخی یاران وی را در تاریخ 23 آگوست 1988 (1 شهریور 1367) به لبنان تبعید کرد. این تبعید به دلیل ارتباط رهبران جنبش با حزب الله لبنان سرآغاز تحولاتی در جهاد اسلامی گردید.(2)
 
اصول کلی جنبش
- اسلام به عنوان عقیده، شریعت و نظام زندگی و اصلی برای تحلیل و فهم طبیعت جهاد امت اسلام علیه دشمنان و مرجع اساسی تدوین برنامه بسیج و دعوت عموم به پیکار مهم‌ترین اصل حاکم بر «جنبش جهاد اسلامی فلسطین» را تشکیل می‌دهد.
- فلسطین سرزمینی از بحر تا نهر است و نادیده گرفتن یک وجب از خاک آن شرعاً حرام ست. همان گونه که به رسمیت شناختن رژیم صهیونیستی هم به هیچ وجه قبول پذیرفته نیست و حرام است.
- رژیم صهیونیستی طلایه‌دار استعمار نوین غرب جهت مقابله با جهان عربی و اسلامی است و تداوم حضور آن در سرزمین فلسطین و قلب جهان اسلام، به منزله ادامه تحمیل تسلط و حاکمیت غرب بر امت و جهان اسلام ایجاد ضعف و خلل در آن است.
- جهان اسلام باید با به کارگیری تمام توانمندی‌ها و ظرفیت‌هایش جهت بیرون راندن دشمن صهیونیستی از خاک فلسطین اقدام کند.
- هر نوع سازش که حق ملت فلسطین و احقاق حقوق مشروع آن را نادیده بگیرد باطل و حرام است.(3)

استراتژی جنبش
- به رژیم صهیونیستی نه به چشم قوم یهود که به چشم رژیم اشغالگری نگریسته می‌شود که صرفاً باید با مبارزه مسلحانه با آن روبه‌رو شد.
- خودداری از درگیری با برخی جناح‌ها و گروه‌های فلسطینی به منظور کاهش اختلافات و گذر از بحران‌ها برای توسعه فعالیت مبارزاتی و ایجاد پایگاه‌های مبارزاتی در خارج و دستیابی به حمایت مادی و معنوی و سیاسی.
- به رسمیت شناختن دیگر گروه‌های فلسطینی به شرط آنکه به عدم خروج از خط مقاومت پایبند و وفادار باشند.
- تلاش برای راه‌اندازی سازمان‌ها و تشکیلات مردمی به منظور انجام فعالیت‌های اسلامی و انقلابی.
- بهره‌گیری از تمامی وسایل و ابزار آموزشی، تشکیلاتی، فرهنکی، اقتصادی، تبلیغاتی، سیاسی و نظامی برای دستیابی به اهداف.
- استفاده تشکیلات و نهادهای «جنبش جهاد اسلامی فلسطین» از روش‌های مطالعاتی و برنامه‌ریزی و نظارتی به منظور دوام و پیشرفت جنبش.(4)

اهداف حاکم بر جنبش
- آزادی کامل فلسطین و بیرون راندن رژیم صهیونیستی و برقراری حکومت اسلامی در این کشور به منظور ایجاد حاکمیت عدل، آزادی، مساوات و شوری
- بسیج توده‌ها و جذب آن‌ها و فراهم آوردن ابزار ارتباط و همکاری با جنبش‌های مردمی و اسلامی وآزادیخواه در جهان به منظور حمایت از جهاد بر ضد صهیونیسم جهانی
- دعوت به روی آوردن به عقاید، شریعت و تعالیم پاک اسلام و احیای رسالت تمدنی و انسانی امت اسلام.(5)

ابزار دستیابی به اهداف
این جنبش، جنبشی جهادی است که در پی به کارگیری تمام ظرفیت‌های انسانی، تربیتی، دینی، آموزشی، نظامی، اقتصادی، فرهنگی و تکنولوژی‌های نوین ارتباطی برای نجات فلسطین است.
این جنبش در مشی مبارزاتی خود از سیاست تا آن اندازه که در مسیر آزادی این کشور موثر بیفتد استفاده می‌کند و از همین رو در بخش‌های نظامی بیشتر از توسعه سیاسی فعال بوده است.(6)

شاخه نظامی
جهاد اسلامی دارای شاخه نظامی می‌باشد که در عملیات‌های ضد اسرائیلی و دفاع از نوار غزه در کنار شاخه‌های نظامی گروه‌های دیگر حضور داشته است. نام شاخه نظامی جهاد اسلامی «سرایا القدس(گروهان‌های قدس)» است.

شخصیت‌های مهم جنبش

جنبش جهاد اسلامی؛ اهداف و استراتژی

1- عبد العزيز عوده 2- فتحي إبراهيم عبد العزيز محمد أوحيدة الشقاقي (هر دو از بنیان‌گذاران جهاد اسلامی هستند) 3- رمضان عبد الله شلح (دبیر کل فعلی) 4- زیاد النخاله (جانشین دبیر کل) 5- احمد المدلل 6- محمد الهندی (عضو دفتر سیاسی) 7- نافذ عزام، از رهبران بارز جنبش 8- خالد البطش، از رهبران سیاسی 9- خضر حبیب 10- انور ابوطه، عضو دفتر سیاسی 11- ابراهیم النجار، از رهبران سیاسی.
از دیگر رهبران جنبش می‌توان به: عبد الله الشامي، جميل يوسف أكرم العجوري، خضر عدنان (اسیر آزاد شده و از رهبران جنبش در کرانه غربی)، أحمد بركة (نماینده جنبش در یمن)، أبو عماد الرفاعي (نماینده جنبش در لبنان)، ناصر أبو الشريف (نماینده جنبش در ایران)، محمد البزور و بسام السعدی اشاره کرد.

* کارشناسی ارشد مطالعات فلسطین و کارشناس موسسه تحقیقات و پژوهش‌های سیاسی علمی ندا

پی‌نوشت‌ها
1. "الجهاد الإسلامي- حركة"، 23/10/2013.
 https://www.palestinapedia.net
2. همان.
3. https://www.paldf.net/forum/showthread.php?t=811413
4. همان.
5. همان.
6. همان به نقل از: http://www.qudsway.com/Links/Jehad/1/Link_Jehad1.htm (شبكة نداء القدس وابسته به جنبش جهاد اسلامی که در حال حاضر مسدود می باشد).
نام:
ایمیل:
* نظر: