آخرین اخبار
کد خبر: ۳۱۵۶۰۹
تاریخ انتشار: ۱۵ آبان ۱۳۹۶ - ۱۰:۱۶
سلمان رضوی


چکیده
اندیشکده‌های آمریکایی به مسئله همه پرسی کردستان عراق چگونه نگاه می‌کنند؟ آنها ضمن کم اهمیت دانستن این همه پرسی به صورت نرم از آن حمایت کردند. به زعم آنان استقلال کردستان عراق ابزار مناسبی برای مقابله با هژمونی طلبی منطقه‌ای ایران است. پیشنهاد آنان تلاش دولت آمریکا برای کاهش تنش‌ها میان بغداد و کردستان بوده تا بدین ترتیب از نفوذ ایران کاسته شود. 

مقدمه
همه پرسی کردستان عراق، سرانجام پس از چند ماه از اعلام برگزاری، در موعد مقرر (25سپتامبر2017) با حضور 72 درصد از چهار و نیم میلیون رأی دهنده و با 93 درصد رأی مثبت برگزار شد. این واقعه دارای واکنش‌ها و پیامدهای بسیاری در سطوح منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای بوده است. محافل آکادمیک نیز این امر را زیر نظر داشته‌اند. در این رابطه اندیشکده‌های آمریکایی به ویژه اندیشکده‌های مرتبط با تحولات خاورمیانه ضمن تمرکز بر دلایل و چرایی برگزاری همه پرسی و سپس با نگاهی آینده پژوهانه به این سوال پاسخ دادند که پیامدهای این همه پرسی چیست و چه اقداماتی را دولت آمریکا باید انجام دهد؟ پاسخ احتمالی به این سوال عبارت از این است که آنان اقدام همه پرسی کردهای عراق را تلاشی نرم و دموکراتیک در راستای استقلال از عراق تفسیر نموده و به دولت آمریکا توصیه نمودند که مانع از اقدامات بعدی کردها در شرایط کنونی شوند.
در گزارش حاضر با مراجعه به مقالات موسسه سیاست خاور نزدیک واشنگتن، موسسه هودسون و امریکن اینترپرایز یافته‌های ذیل استخراج و تنظیم شد.

الف- واکنش‌ها
مقالات مرتبط با همه پرسی کردستان در موسسات مذکور، تلاش کردند تا واکنش‌های دولت ایران را تندتر از دیگر همسایگان نشان دهند. بر این اساس، ایران به خاطر جمعیت کرد خود از این همه پرسی می‌ترسد و اینکه سپاه پاسداران می‌تواند در کردستان خرابکاری کند، آنها در عراق مداخله کردند تا تصویر دموکراسی را تیره و تار کنند. آنان به طور مخفیانه در کردستان مداخله می‌کنند.(1) افزایش نفوذ ایران، به دنبال اقدامات تنبیهی علیه کردستان توسط همسایگان، از دیگر موارد مطروحه بوده است. به زعم آنان ایران، عراق و ترکیه با بستن مرزهای هوایی و زمینی و کنترل واردات و صادرات فشارهای زیادی می‌توانند بر کردستان عراق وارد کنند. این امر باعث افزایش نفوذ ایران خواهد شد. هم‌چنین اقدامات ترامپ علیه داعش موجب تحکیم نفوذ ایران در عراق، سوریه و لبنان می‌شود.(2)

واکنش عراق و ترکیه نیز در شرایط کنونی مهم است. ترکیه بیشترین تعاملات اقتصادی را با کردستان دارد. علاوه بر این بیشترین جمعیت کرد منطقه، در ترکیه ساکن هستند. واکنش نهایی دولت ترکیه پس از سفر اردوغان به تهران مشخص خواهد شد. وی در 28 سپتامبر (6 مهر) در آنکارا با پوتین دیدار کرد و 4 اکتبر (12مهر)  به ایران آمد و با رهبری و رییس جمهور ایران ملاقات کرد.(3) دولت عراق نیز که در حال نبرد با داعش در الحویجه و دیگر مناطق می‌باشد دارای توان بالایی برای واکنش برخوردار نیست.

ب- پیامدها
موسسات واشنگتن، هودسون و امریکن اینترپرایز تلاش کردند تا همه پرسی 25 سپتامبر را کم اثر جلوه دهند. موسسه واشنگتن طی مقاله‌ای به قلم مایکل نایتس می‌نویسد رفراندوم 25 سپتامبر که با 7/92 درصد به نتیجه رسید به تغییرات اداری منجر نمی‌شود.(4) دیوید پولاک دیگر نویسنده این موسسه با اعلام اینکه همه پرسی کردستان آخر دنیا یا آخر عراق نیست دلایل متعددی را در لزوم حمایت از همه پرسی مذکور بیان داشت. به زعم وی کردها اعلام کرده‌اند که رفراندوم به معنای اعلان استقلال یکجانبه استقلال نیست بلکه گام بعدی، مذاکره با بغداد و همسایگان و جامعه بین‌المللی است تا در مورد شرایط جدایی یا استقلال صحبت شود. دلیل دیگر حمایت از همه پرسی به تعبیر پولاک، مقابله با هژمونی منطقه‌ای ایران است. چرا که ایران به شدت با حقوق کردها مقابله می‌کند و روند استقلال‌طلبی کردها تهدیدی علیه هژمونی منطقه‌ای فزاینده ‌ایران است.(5)

از دیگر پیامدها (از نگاه اندیشکده‌های مذکور) افزایش نفوذ ایران، در صورت اجرای تصمیمات تنبیهی خواهد بود. هر چند که نقش ترکیه با توجه به روابط گسترده‌تر اقتصادی، پررنگ می‌باشد. همچنین در صورت اتخاذ اقدامات تنبیهی، منافع آمریکا در کردستان به عنوان حامی آنان ضربه خواهد خورد.(6)
جایگاه اسراییلی‌ها در کردستان و چرایی مواضه حامیانه این رژیم در قبال همه پرسی از دیگر محورهای قابل ذکر است. اسراییل از کردها به عنوان پیاده نظام در جنگ سرد میان خود با تهران بهره می‌گیرد.(7)

ج- پیشنهادات اندیشکده‌ها
اندیشکده‌های مستقر در واشنگتن، با توجه به حساسیت موضوع همه پرسی کردستان و دخالت چندین قدرت منطقه‌ای در این واقعه، راهکارهای چندجانبه متعددی را پیشنهاد می‌کنند که عبارتند از:
1- دولت ترامپ ضمن حفظ و تداوم ارتباط با کردستان، اقداماتی را برای حفظ اعتماد بین‌المللی انجام دهد.
2- دولت آمریکا هرگونه اقدامی در حمایت از کردها در دولت و کنگره را متوقف کند.
3- دولت، نماینده‌ای که هیچ گونه سابقه منفی در قبال عراق، ترکیه و کردها نداشته باشد را انتخاب کرده و این نماینده در وحله اول نگرانی سه طرف (عراق، ترکیه و کردستان) را شناسایی کند.
4- به کردها توصیه شود تا بیش از این به سمت استقلال نروند.
5- از سوی کردستان و دولت عراق تیم‌هایی مذاکراتی تعیین شوند تا ضمن گفتگو، اقدامات تنبیهی علیه کردها کاهش یابد و بدین ترتیب موجب کمرنگ شدن مبارزه علیه داعش نشود.
6- شناسایی کارگردانان اصلی (عبادی، اردوغان و بارزانی) و تلاش برای تعامل سه جانبه با هدف فوری کاهش تنش‌ها.(8)

نتیجه‌گیری
پاسخی که اندیشکده‌های صهیونیستی در آمریکا در قبال این سوال که همه پرسی کردستان چه پیامدهایی دارد و دولت آمریکا چه اقداماتی باید انجام دهد؟ می‌دهند این است که می‌توان در یک بازه زمانی میان مدت شاهد استقلال کردستان عراق بود و این امر به نفع منافع آمریکا و اسراییل است. آنان در عین حال بر لزوم اتخاذ طرح‌ها و اقداماتی که موجب کاهش تنش‌ها به ویژه میان دولت عراق و کردستان عراق شود تأکید دارند. علاوه بر این آنان به دولت آمریکا توصیه می‌کنند تا با اتخاذ یک سیاست منطقی، حمایت جامعه بین‌الملل را به همراه داشته باشد.

* دانشجوی دکتری مطالعات آمریکا و مسئول گروه صهیونیسم در موسسه ندا


پی‌نوشت‌ها
1- Michael Rubin ,Iranian leaders are quietly panicking over the Kurdish referendum at: http://www.aei.org/publication/iranian-leaders-are-quietly-panicking-over-the-kurdish-referendum/
2- Lee Smith, Why the Trump Administration Should Support an Independent Kurdistan, at: https://www.hudson.org/research/13923-why-the-trump-administration-should-support-an-independent-kurdistan
3- Michael Knights, The Urgent U.S. Role in Post-Referendum Kurdistan, at: http://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/view/the-urgent-u.s.-role-in-post-referendum-kurdistan
4- Ibid
5- David Pollock,The Kurdish Referendum is Not the End of the World, or Even Iraq, at: http://www.washingtoninstitute.org/fikraforum/view/the-kurdish-referendum-is-not-the-end-of-the-world-or-even-iraq
6- Michael Knights, The Urgent U.S. Role in Post-Referendum Kurdistan, at: http://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/view/the-urgent-u.s.-role-in-post-referendum-kurdistan
7- Michael Rubin, Israel’s Benjamin Netanyahu is playing a cynical game on the Kurdish referendum, at:http://www.aei.org/publication/israels-benjamin-netanyahu-is-playing-a-cynical-game-on-the-kurdish-referendum/
8- Michael Knights, The Urgent U.S. Role in Post-Referendum Kurdistan, at: http://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/view/the-urgent-u.s.-role-in-post-referendum-kurdistan


نام:
ایمیل:
* نظر: