آخرین اخبار
کد خبر: ۳۱۵۵۶۴
تاریخ انتشار: ۱۵ مهر ۱۳۹۶ - ۱۵:۰۰
طاهره زادفرج


چکیده
جنبش حماس به دنبال انتخابات جدید و روی کارآمدن اسماعیل هنیه اقدام به تشکیل کمیته‌ای کرد که هدف از آن را تسهیل امور نوار غزه در غیاب دولت وفاق ملی و کوتاهی این دولت در انجام مسئولیت‌های خود در نوار غزه اعلام کرد. حماس می‌گوید این کمیته وزارتخانه‌ها و نهادهای موجود در غزه را مدیریت می‌کند. به نظر می‌رسد حماس با ادغام چند وزارتخانه در یک وزارتخانه در واقع قصد قبلی خود در بازگرداندن دولت هنیه را عملی کرده و دولت را در قالب یک کمیته تشکیل داده است.

مقدمه
به دنبال شکست‌های پی در پی گفتگوهای آشتی ملی و ادامه اختلافات فتح و حماس، تشکیلات خودگردان اجازه نداد انتخابات شوراهای محلی در غزه برگزار شود، حماس در حرکتی تقابلی تصمیم گرفت از تنها حربه قانونی که در دست دارد یعنی مجلس قانون‌گذاری برای حفظ قدرت خود استفاده کند. در این راستا مجلس در سال 2016 طرحی را با عنوان "بازگشت دولت هنیه" به بحث گذاشت و همچنین پیش نویس قانونی را با عنوان "کمیته اداری دولتی غزه 2016" در دو شور تصویب نمود اما آن را علنی نکرد(1) که عملی شدن آن تا انتخابات جدید حماس و روی کار آمدن اسماعیل هنیه به عنوان رییس دفتر سیاسی به تعویق افتاد. بازگشت دولت هنیه به صورت تشکیل کمیته‌ای با عنوان "کمیته عالی اداری غزه" بلافاصله تحقق یافت. در این گزارش ضمن معرفی این کمیته، فرض بر این است که این کمیته حکم دولت را برای حماس دارد و این جنبش با ادغام وزارتخانه‌ها اقدام به شکل‌دهی آنها در قالب یک کمیته کرده است. بر همین اساس، به سؤالات ذیل نیز پاسخ داده خواهد شد:
- ساختار تشکیلاتی کمیته به چه نحوی است و چه بخش‌هایی دارد؟
- اعضای کمیته چه کسانی هستند وکمیته چه وظایف و ماموریت‌هایی را بر عهده دارد؟

ساختار تشکیلاتی"کمیته اداری دولتی نوار غزه"
در نیمه مارس 2017 چندی پس از روی کار آمدن رهبران سیاسی جدید حماس مجلس قانون‌گذاری فلسطین که اکثریت آن را نمایندگان وابسته به جنبش حماس تشکیل می‌دهد، به ایجاد کمیته‌ای با عنوان "کمیته عالی اداری برای اداره غزه" رأی داد و بلافاصله پس از تصویب، کمیته کار خود را آغاز کرد.(2) این کمیته دارای هفت عضو (رییس و 6 عضو) است و از 6 بخش تشکیل شده است که هر بخش متشکل از دو یا سه وزارتخانه است و هر یک از اعضا ریاست یک بخش را بر عهده دارد.(3) به گفته حماس کمیته عالی اداری غزه در واقع برای مدیریت وزارتخانه‌ها و نهادهای موجود در غزه ایجاد شده است.

اعضا و بخش‌های کمیته:
اعضای کمیته که متشکل از روسای بخش‌های شش‌گانه و عضو حماس هستند عبارتند از:
1- عبدالسلام صیام: رییس(4) (وی در سال 2012 به عنوان دبیر کل کابینه مستعفی هنیه منصوب شده بود).
کمیته عالی اداری نوار غزه؛ ساختار تشکیلاتی

2- اسماعیل بدر محفوظ: رییس بخش اقتصاد؛ شامل وزارت اقتصاد، وزارت کشاورزی، وزارت اداره امور آب.
کمیته عالی اداری نوار غزه؛ ساختار تشکیلاتی

3- باسم نعیم نعیم: (وزیر بهداشت دولت مستعفی هنیه و همچنین رییس شورای روابط خارجی و مشاور هنیه در روابط خارجی در آن زمان) مسوول بخش بهداشت؛ شامل وزارت بهداشت و اداره محیط زیست.
کمیته عالی اداری نوار غزه؛ ساختار تشکیلاتی

4- توفیق عبدالله ابونعیم: (اسیر آزاد شده و فرمانده نیروهای امنیت داخلی نوار غزه) مسوول بخش امنیت؛ شامل وزارت امور داخلی و امنیت عمومی.
کمیته عالی اداری نوار غزه؛ ساختار تشکیلاتی

5- رفیق سالم مکی: (وی از سال 2008 تا 2014 شهردار غزه بود) مسوول بخش توسعه اجتماعی؛ شامل وزارت اوقاف، وزارت دادگستری و وزارت امور اجتماعی.
کمیته عالی اداری نوار غزه؛ ساختار تشکیلاتی

6- کمال حامد ابوعدن: مسوول بخش آموزش شامل وزارتخانه‌های آموزش و پرورش، آموزش عالی و وزارت فرهنگ
کمیته عالی اداری نوار غزه؛ ساختار تشکیلاتی

7- یوسف خلیل الکیالی: (وی در دولت هنیه سرپرست وزارت دارایی بود) مسوول بخش دارایی؛ شامل وزارت دارایی و دیوان کل کارکنان.
کمیته عالی اداری نوار غزه؛ ساختار تشکیلاتی


کمیته عالی اداری نوار غزه؛ ساختار تشکیلاتی

ماموریت کمیته:
ماموریت اصلی کمیته مدیریت اجرایی نهادهای دولتی غزه است، این کمیته مانند دولت عمل می‌کند. از جمله وظایف آن:
- تشکیل جلسات مشترک با مجلس قانون‌گذاری
- تشکیل کمیته‌های فنی وزارتی برای حل مشکلات (به عنوان مثال در خصوص تصمیم تشکیلات خودگردان برای بازنشسته کردن پیش از موعد کارکنان بخش بهداشت و آموزش وزارتخانه‌های مربوطه کمیته‌ای برای رسیدگی به این موضوع تشکیل دادند).
- اعلام مواردی چون تعطیل رسمی یا اعمال تغییراتی در این خصوص و یا اعتصاب غذای عمومی در همبستگی با اسرا.
- انجام سفرهای خارجی برای رایزنی و توافقات لازم (به عنوان مثال در سفر هیاتی به ریاست روحی مشتهی برخی مسوولان بخش‌های وزارتخانه‌ای (مورد اشاره در بالا) در این هیات حضور داشتند).
- هماهنگی میان نوار غزه و کرانه غربی از نظر اداری، مالی و سیاسی نیز از وظایف کمیته عنوان شده است.
ملاحظه می‌کنیم که اقدامات کمیته شبیه به اقدامات یک دولت است.
- ارایه لوایحی به مجلس قانون‌گذاری (به عنوان مثال به دنبال تهدیدهای تشکیلات خودگردان برای کاهش بودجه بخش‌های بهداشت و آموزش، کمیته طرحی پنج ساله را برای اداره نوار غزه در زمینه آموزش و بهداشت، حمایت اجتماعی از فقرا، خانواده‌های شهدا و... ارایه کرد که در کمیسیون آموزش مورد بررسی قرار گرفت.)(5)

جمع‌بندی
کمیته عالی اداری غزه به دنبال انجام انتخابات جدید حماس و روی کار آمدن هنیه تشکیل شد. این کمیته متشکل از هفت عضو (رییس و مسوولان بخش‌های شش‌گانه) است که از اعضای حماس هستند و بخش‌های شش گانه 14 وزارتخانه به اضافه دیوان کل کارکنان را در خود جای داده‌اند. این اقدام حماس سناریو بازگشت دولت هنیه را که برخی نمایندگان حماس در مجلس قانون‌گذاری در سال 2016 ارایه کرده بودند، تقویت کرد. اقدامات کمیته مشابه اقدامات یک دولت و هیات وزیران است و وظیفه مدیریت وزارتخانه‌ها و نهادهای موجود در غزه را بر عهده دارد.

* کارشناسی ارشد مطالعات فلسطین و کارشناس موسسه تحقیقات و پژوهش‌های سیاسی علمی ندا


پی‌نوشت‌ها
1- " تحذيرات من تبعات تشكيل حماس لجنة إدارية لقطاع غزة"، 2017-03-14.
 http://www.al-ayyam.ps
2- "کمیته عالی اداری نوار غزه"، البته یحیی موسی نماینده حماس در مجلس گفت که این کمیته پیش‌تر تشکیل شده و اکنون برخی تعدیل‌ها در آن صورت می‌گیرد. وی تاکید کرد، اعضای کمیته وزرا یا هیات دولت نیستند و این کمیته جایگزین دولت وفاق نیست و به طور موقت برای برای فائق آمدن بر همه ماموریت‌ها با هدف یکپارچه کردن امور اداری، مالی و سیاسی غزه و کرانه غربی به دلیل خلا وجودی دولت وفاق در نوار غزه شکل گرفته است. "لجنة غزة الاداریة تباشر عملها و انهاءها مرتبط بإنهاء الانقسام"، 19-3-2017.
http://www.palsawa.com
3- "حصریا بالاسماء: مناصب اعضاء اللجنة الاداریة القائمة علی ادارة قاع غزة"، 17/03/2017.
http://pssawa.com/p/38400
4- بر اساس برخی خبرها این کمیته پیش تر و از نیمه سال 2014 تشکیل شده بود و "زیاد الظاظا" آن را اداره می کرده است. ر.ک:" شينخوا : حماس تكلف فتحي حماد بإدارة اللجنة المشرفة على الوزارات في قطاع غزة"، الخميس 09 مارس 2017.
http://samanews.ps/ar/post/296956
اما خبرهایی نیز مربوط به تعیین الظاظا به عنوان رییس کمیته به جای عبدالسلام صیام در روز 15 جولای 2017 منتشر شد که همان روز از سوی دفتر رسانه‌ای حماس تکذیب شد و پس از آن نیز نیز اخباری در این خصوص منتشر نگردیده است. ر. ک: "الاعلام الحكومي ينفي حدوث أي تغيير على عمل اللجنة الإدارية بغزة"، 15/07/2017.
https://paltoday.ps/ar/post/300142
5- "اللجنة الإدارية الحكومية في غزة تعد خطة لخمس سنوات"، 2017-08-8 .
https://www.watania.net/news/105445
نام:
ایمیل:
* نظر: