آخرین اخبار
کد خبر: ۳۱۵۴۹۹
تاریخ انتشار: ۱۵ مرداد ۱۳۹۶ - ۱۴:۵۸
عارف بیژن


چکیده
نقش شخصیت‌ها، اندیشکده‌ها و مراکز تحقیقاتی در پیشبرد راه حل دو دولتی برای مناقشه اسرائیل- فلسطین قابل توجه است. اگرچه آنها در نحوه اجرای این راه حل منافع اسرائیل و خود اروپایی‌ها را در نظر می‌گیرند. آنچه در نهایت می‌تواند صلح را برقرار کند این است که به یک توافق نهایی برسند تا دو ملت بتوانند در آرامش به حیات خود ادامه دهند. اگرچه در مسیر این راه حل مشکلاتی از جمله مرزها، امنیت دو دولت، اهمیت اورشلیم و بحث پناهندگان وجود دارد.

مقدمه
طرح دو دولت، در پایه‌ای‌ترین سطح، درگیری در مورد این است که چگونه سرزمین فلسطین را بین دو دولت تقسیم کنند. اینکه آیا سرزمین فلسطینی (1967) می‌تواند تبدیل به یک دولت مستقل شود یا خیر؟ بیشتر دولت‌ها و سازمان‌های جهانی از جمله ایالات متحده، سازمان ملل متحد، اروپا راه دستیابی به راه حل دو دولت را به عنوان سیاست رسمی، در نظر می‌گیرند. این هدف مبنایی برای گفتگوهای صلح برای دهه‌ها بوده است. سوالی که مطرح می‌شود این است که مراکز تحقیقاتی و اندیشکده‌های یهودی اروپایی چه نقشی در راه حل دو دولتی اسرائیل-فلسطین دارند؟ فرضیه این است که اکثر این اندیشکده‌ها به راه حل دو دولتی معتقدند و محقق شدن آن را به گفت و گوی متقابل بین دو طرف مناقشه برای رسیدن به یک توافق نهایی و صلح منطقه‌ای
می­دانند.

راه حل دو دولتی مقدم بر یک دولتی
در این رابطه بنیاد هاینریش بُل طرح حضور بین‌المللی در منطقه درگیری برای رسیدن به یک راه‌حل دو دولتی ارایه کرد.گروهی از کارشناسان خبره در میان آنها از اسرائیل، فلسطین، اروپا و کانادا حضور داشتند. این فرایند توسط بنیاد هاینریش بُل سازماندهی شد. در میان کارشناسان جبریل رجوب، عضو کمیته اجرایی فتح و مشاور سیاسی محمود عباس، شلومو بروم، ژنرال بازنشسته و محقق ارشد "مؤسسه مطالعات امنیت ملی" در تل آویو، و کلاوس نومان، ژنرال بازنشسته و رئیس سابق کمیته نظامی ناتو حضور داشتند.(1)

به گزارش موسسه امور سلطنتی روابط بین‌الملل چاتم هاوس طبق یک بررسی صورت گرفته در میان فلسطینی‌ها فقط 51 درصد از راه حل دو دولت حمایت می‌کنند و حدود 63 درصد مایل به کنار گذاشتن پیمان اسلو هستند. در مقابل افکار عمومی در اسرائیل بسیار تناقض‌آمیز و گیج کننده رفتار می‌کنند، طوری که 52 درصد از آنها به راه حل دو دولت برای دو ملت روی خوش نشان می‌دهند. این نظرسنجی بر اساس شاخص صلح توسط موسسه دموکراسی اسرائیل منتشر شده است. در این باره تنها یک دهم از جمعیت یهودیان راه حل دو دولت را در دهه آینده پیش بینی می‌کنند و علت آن را بی اعتمادی به محمود عباس و اینکه حدود 45 درصد خواستار پیوستن تمامی سرزمین‌های اشغالی به آن هستند. این آمار و ارقام تلاش برای مذاکره راه حل دو دولتی را سخت می‌کند.(2)
تحقیقاتی توسط جامعه یهودی بریتانیا نشان داد که ۷۸ درصد از جامعه طرفدار حمایت از راه حل دو دولت و راه حلی برای پایان دادن به مناقشه اسرائیل و فلسطین هستند. پایه‌های این حمایت ریشه در این باور دارد که هم اسرائیلی‌ها و هم فلسطینی‌ها حق تعیین سرنوشت خود و کنترل زندگی خود را دارند.

 همان طور که تونی بلر بارها اعلام کرد " راه حل دو دولت تنها راه حل است "و اینکه راه حل یک دولتی، منجر به یک مبارزه می‌شود. به طور مشابه، رهبران عرب پذیرش راه حل دو دولت با ابتکار عمل صلح عربی را نشان دادند.
طرفداران راه حل یک دولتی معتقدند که باید به زور متوسل شوند، ولی طرفداران دو دولتی بر این باورند که این نیرو می‌تواند از طریق فشار بین‌المللی، از جمله جنبش بی.دی.اس (BDS) صورت بگیرد. اگرچه برخی از افراط‌گرایان مذهبی خواهان اجبار مردم به انتقال به سرزمین مد نظر خودشان و تشکیل یک اسرائیل بزرگتر یا فلسطین بزرگتر هستند. به نظر می‌رسد طرفداران راه حل دو دولتی از یک توافقنامه صلح بین دو ملت طرفداری می‌کنند و تاکتیک‌های موقتی مثل تدابیر اعتمادسازی برای پر کردن شکاف میان دو جامعه ملی را دنبال می‌کنند ولی جنبش بی.دی.اس باعث بیشتر شدن شکاف و تبعیض بین دو جمعیت شده و در آینده آشتی را سخت‌تر می‌کند.(3)

توبی گرین (Toby Greene) همکار ارشد مرکز تحقیقات و ارتباطات بریتانیا- اسرائیل (BICOM) معتقد است که اسرائیل بایستی برای تغییر وضع موجود در عرصه مناقشه با فلسطین در سطح راهبردی بیاندیشد. با اینکه موسسه دموکراسی اسرائیل بر اساس شاخص صلح، آماری را استخراج کرد که مردم اسرائیل به راه حل دو دولت در سرزمین تاریخی به همراه جمعیت فلسطینی گرایش دارند اما با افزایش خشونت‌ها علیه اسرائیلی‌ها از سپتامبر 2015 و عدم وجود مسیر مشخص برای پایان دادن به خشونت‌ها، بهترین گزینه برای کرانه باختری مدیریت درگیری‌ها و حفظ موقعیت کنونی است.(4)

برنارد هنری لوی
برنارد هنری که یک نویسنده یهودی در فرانسه است در مصاحبه‌ای که با الغد تی وی در ژوئن 2017 داشت بیان داشت که راه حل دو دولتی هنوز ممکن است و معتقد بود این راه حل از 40 سال پیش مطرح بود. اگر راه حل دو دولت انجام نشود دیر یا زود درهای جهنم به روی منطقه غرب آسیا باز خواهد شد.
برنارد طرفدار دو دولت دموکراتیک است نه یک دولت دموکراتیک. اگرچه در این راه دو مانع وجود دارد:
1- ضعف رهبران فلسطینی که اهتمام دارند به کشورهای دنیا بقبولانند که مسئله فلسطین همین است به جای اینکه به دنبال راه حل باشند.
2- روی کار آمدن حکومت راست گرا در اسرائیل که مخالف راه حل دو دولت هستند.
البته می‌توان دو مانع را برداشت. اینکه رهبران فلسطینی اقدام برای صلح را اقدامی مهم قلمداد کنند و در مورد آن تصمیم نهایی بگیرند. رهبران اسرائیلی هم بخواهند برای رسیدن به صلح کامل تفکیک شهرک‌ها انجام دهند. همین طور تبادل هوشمندانه اراضی به عنوان بسته پیشنهادی به فلسطینی‌ها ارائه بدهند.(5)
برنارد بیان داشت از طرح ژنو سال 2000 در راستای صلح اسرائیلی- فلسطینی حمایت کرده و سال 2002 در مورد همین صلح ژنو در دانشگاه بیرزیت در رام الله کرانه باختری سخنرانی داشته است. هیچ راه حلی جز راه حل دو دولتی برای اسرائیل وجود ندارد. ما سال‌هاست که با جنایات گروهی و دسته جمعی مقابله نمی‌کنیم و این یک مشکلی است که باید بر سر میز مذاکره حل شود. یک یهودی ممکن است صهیونیست باشد اما هر صهیونیستی یهودی نیست. وی معتقد است یهودی می‌تواند یک هویت باشد اما یک طایفه نیست. برخی که در اسرائیل معتقدند دولت دینی برپا شود، اما این اشتباه است. این ها افراد راستگرای افراطی هستند که در فرانسه یافت می‌شوند. زیرا چنین سیاست‌هایی برای اسرائیل به مثابه خودکشی خواهد بود. برنارد توصیه می‌کند که اسرائیل و فلسطین از بخشی از رویاهایشان عقب‌نشینی کنند و این آسان نیست. اسرائیل از طرح قومی خود که پدرانشان ادامه دادند دست بکشند و فلسطین هم از رویای بازگشت به منازل آب و اجدادی‌اش دست بکشد. او بیان داشت.(6)

مواضع اندیشکده‌های یهودی در اروپا نسبت به راه حل دو دولتی

نتیجه‌گیری
بر اساس اینکه نقش نهادهای مطالعاتی برای هدایت مناقشه اسرائیل- فلسطین به سمت صلح چگونه است باید گفت در شرایط کنونی این مراکز مسیر گفتگوها را به سمت راه حل دو دولتی پیش می‌برند، به دلیل اینکه با درک موقعیت کنونی اسرائیل و فلسطین و با توجه به شرایط بین‌المللی و منطقه‌ای، بهترین گزینه برای پایان دادن به این مناقشه راه حل دو دولت است. اگرچه برخی لابی‌های یهودی سعی می‌کنند طرح‌های جایگزین ارائه دهند که به نفع اسرائیل تمام شود، مانند راه حل یک دولتی که به نحوی از همه لحاظ فلسطین را در درون اسرائیل محو می‌کند.

* کارشناسی ارشد مطالعات منطقه‌ای و کارشناس موسسه ندا


پانوشت‌ها
1- https://www.boell.de/en/2012/03/20/international-security-guarantees-way-permanent-agreement-two-state-solution-israel
2- https://www.chathamhouse.org/expert/comment/quiet-death-two-state-solution
3- https://www.bod.org.uk/wp-content/uploads/2015/03/ABetterWayThanBoycotts.pdf
4-http://www.bicom.org.uk/analysis/fathom-journal-two-state-solution-2-0-new-israeli-thinking-israeli-palestinian-conflict/
5- www.Alwatanvoice.com/2017/06/10
6- صحیفه المشرق الالکترونیه/ مفکر فرنسی: اذا لم یتم حل الدولتین فستفتح ابواب جهنم فی المنطقه/ 10 ژوئن 2017:
 www.mashreqnewz.net
نام:
ایمیل:
* نظر: