آخرین اخبار
کد خبر: ۳۱۵۴۹۷
تاریخ انتشار: ۱۵ مرداد ۱۳۹۶ - ۱۴:۳۵
طاهره زادفرج


چکیده
اخیراً خبری با عنوان بیعت اخیر «جیش الاسلام» (در غزه) با داعش منتشر شد که تنها منبع اصلی آن یک سایت عبری (دبکا) است، این خبر با توجه به محتوا و زمان انتشار آن بیشتر یک ادعا و یا یک خبر سوخته با هدف ایجاد جنگ روانی علیه حماس در شرایط فعلی به نظر می‌رسد تا یک خبر موثق؛ چرا که جیش الاسلام پیشتر (2015) با داعش اعلام بیعت کرده بود. عوامل همراهی جیش الاسلام غزه با داعش را باید در رابطه حماس با این گروه جهادی سلفی و ممانعت از انجام عملیات علیه اسراییل و همچنین برخورد با فرمانده آن (ممتاز دغمش) یافت. این گروه فلسطینی که با داعش در ارتباط است می‌تواند برای حماس در آینده دردسر آفرین باشد و هزینه‌های امنیتی و سیاسی به ویژه در رابطه با مصر برای آن بتراشد.

مقدمه
در آخرین روزهای ماه ژوئن 2017 (اوایل تیر 1396) خبری از سایت عبری "دبکا" به نقل از منابع خاص (مبارزه با تروریسم) منتشر شد مبنی بر این که همزمان با ایجاد منطقه حایل بین مصر و نوار غزه، گروه "جیش الاسلام" مستقر در نوار غزه به داعش پیوسته است. سایت مذکور ممتاز دغمش، فرمانده این تشکیلات نظامی را به عنوان اولین فرمانده سلفی در نوار غزه معرفی کرد که علناً بیعت خود را با ابوبکر البغدادی اعلام کرده و گفته است افراد تحت فرماندهی وی برای برافراشتن پرچم داعش در نوار غزه و شبه جزیره سینا مبارزه خواهند کرد. منبع مذکور معتقد است این تحول، حماس را در تنگنای بسیار سختی قرار خواهد داد.1 این گزارش به بررسی عوامل و دلایل این بیعت و پاسخ به دو سوال دیگر در این خصوص اختصاص دارد:
- پیامدهای این بیعت به ویژه برای حماس در منطقه نوار غزه چه خواهد بود؟
- آیا ردپایی از اسراییل در این بیعت دیده می‌شود؟
فرضیه: فرض بر این است که همزمانی انتشار این خبر با مرگ ابوبکر البغدادی تلاشی برای تحت‌الشعاع قرار دادن خبر مربوط به آن بوده است.

«جیش الاسلام» و چرایی بیعت آن با داعش
جیش الاسلام2 یکی از 15گروه اصلی سلفی جهادی تندرو فعال در صحرای سینا و مقر آن در نوار غزه است. گفته می‌شود این سازمان مسوول آموزش بسیاری از عناصر سازمان‌های تروریستی و جهادی در سینا است.3 حماس از سال 2007 به بعد با جیش الاسلام درگیر بوده است، در سال 2008 حمله وسیعی علیه این تشکیلات به رهبری ممتاز دغمش انجام داد و از آن سال دغمش در حصر به سر برد و تحت نظر بود و اجازه هیچ فعالیتی را نداشت.4 این گروه نیز مانند برخی دیگر از گروه‌های مسلح در غزه به دلیل سخت‌گیری‌های حماس و تعقیب و گریز عناصر آن، روی به افراط‌گرایی آورد و در نهایت با داعش اعلام بیعت کرد. زمانی که در سال 2015 ابوبکر البغدادی در پیامی از گروه‌های سلفی خواست تا با وی بیعت کنند، اخباری مبنی بر این که جیش الاسلام با صدور بیانیه‌ای با وی اعلام بیعت کرده است منتشر شد اما دغمش در آن سال انتشار این بیانیه را دسیسه‌ای از سوی دستگاه اطلاعاتی تشکیلات خودگردان دانست.5 برخی اخبار حاکی از آن بود که دغمش تحت فشار حماس اخبار مربوط به بیعت را تکذیب کرده است.6 برخی گزارش‌های امنیتی نیز گویای آن است که جیش الاسلام بیشترین نقش را در انتشار فکر جهادی در سینا داشته و فرمانده آن غزه را ترک کرده و برای همیشه مقیم سینا شده است تا عملیات‌های ضد اسراییلی را تجهیز کند.7 

با توجه به مطالب بالا باید دلیل اصلی بیعت سازمان جیش الاسلام با داعش را مانند برخی دیگر از گروه‌های جهادی غزه که به داعش پیوسته‌اند در روابط آن با حماس جستجو کرد. جنبش حماس از یک سوی در پی توافقات آتش بس با رژیم صهیونیستی اجازه فعالیت به گروه‌های سلفی جهادی را نداده و از سوی دیگر در پی توافقات با قاهره آنها را تحت تعقیب و گریز و یا حصر قرار داده است؛ از این روی این گروه‌ها برای ادامه مبارزه راه را در پیوستن به داعش یافته‌اند. به طور مشخص جیش‌الاسلام و رهبر آن از یک سوی در این درگیری‌ها خسارت‌های مالی و جانی دیده و با حماس زاویه پیدا کرده‌اند.8

پیامدهای بیعت جیش الاسلام با داعش به ویژه برای حماس و منطقه نوار غزه
تبعات و پیامدهای بیعت جیش الاسلام به عنوان یکی از گروه‌های مهم در آموزش و تجهیز نیروهای تکفیری در غزه را باید در دو سطح دایمی و مقطعی مورد بررسی قرار داد. در سطح پیامدهای دایمی پیوستن این گروه به داعش مانند گروه‌های دیگر جهادی غزه (به عنوان مثال لواء التوحید) می‌تواند برای حماس چالش‌های سیاسی و امنیتی بیشتری ایجاد کند. بهبود روابط حماس و مصر و مطالبه مصر برای مبارزه با این گروه‌ها و تحویل برخی عناصر آنها به دستگاه امنیت مصر به عنوان یکی از مهمترین شروط حفظ این رابطه، ایجاب می‌کند حماس به مبارزه با این گروه و گروه‌های دیگر بپردازد و اجازه ورود و خروج را به آنها ندهد، اما با توجه به این که عناصر این گروه‌ها هم در غزه و هم در سینا حضور دارند، درگیری‌های امنیتی حماس با آنها همچنان قابل پیش‌بینی است. اگر حماس نتواند این گروه‌ها را راضی نگه دارد آنها به راحتی می‌توانند در داخل غزه، در مرزها و در داخل سینا برای این جنبش و رابطه آن با مصر مشکل ایجاد کنند.

رد پای اسراییل در بیعت جیش الاسلام با داعش
در خبر منتشر شده در سایت عبری "دبکا" به نقل از منابع ویژه‌ای که "مبارزه با تروریسم" نامیده شده، جملات و عبارت‌هایی وجود دارد که قابل تأمل است: "ممتاز دغمش اعلام کرده است که با ابوبکر البغدادی بیعت می‌کند"، "دغمش به عنوان اولین فرمانده سلفی در نوار غزه به صورت علنی با البغدادی اعلام بیعت کرده است"، "دغمش گفته است، اعضای جیش الاسلام برای برافراشتن پرچم داعش در غزه و شبه جزیره سینا مبارزه خواهد کرد"، "این تحول حماس را در تنگنای بسیار سختی قرار خواهد داد؛ چرا که منطقه حایل میان مصر و نوار غزه وظیفه اصلیش جلوگیری از انتقال اعضای داعش از نوار غزه به سینا و بالعکس است و حالا که معلوم شده اعضای داعش در داخل نوار غزه هستند حماس مجبور به تعامل با آنها خواهد شد."
با توجه به این که این خبر تنها در سایت عبری "دبکا" منتشر شده و خبرهای بعدی نیز به نقل از همین سایت بوده دو احتمال وجود دارد؛ یا این که این اقدام یعنی پیوستن جیش الاسلام به داعش و اعلام بیعت مجدد با آن (همچنان که اشاره شد، جیش الاسلام پیش‌تر در سال 2015 در پی فراخوان و دعوت ابوبکر البغدادی بیعت خود را با داعش اعلام کرده بود) انجام گرفته و تنها اسراییلی‌ها از آن خبر دارند و یا این که چنین خبری ساختگی بوده و هدف از آن ایجاد یک جنگ روانی ولو کوتاه مدت علیه حماس بوده است. گزینه دوم را جملات و عبارت‌های به کار رفته در اصل خبر تأیید می‌کند. فراتر از اینها همزمان بودن انتشار این خبر با اعلام مرگ ابوبکر البغدادی است که می‌تواند تلاشی برای تحت الشعاع قرار دادن این خبر از سوی رژیم صهیونیستی باشد.9

جمع‌بندی
دقیقاً مشخص نیست که جیش الاسلام به رهبری دغمش در نوار غزه حضور دارد یا به صحرای سینا پناه برده است، اما آنچه مسلم است این که این گروه از سال‌ها پیش با داعش در سینا در ارتباط بوده و در زمینه آموزش و تجهیز نیروهای آن (چه بسا در برخی موارد با اطلاع حماس) خدمات ارایه داده و مدتی قبل با این گروه تکفیری اعلام بیعت کرده است که علت اصلی آن را باید در فشارهای حماس برای عدم فعالیت در غزه دانست.

جیش الاسلام و برخی دیگر از گروه‌های سلفی جهادی غزه که با داعش بیعت کرده‌اند، مانند یک بمب ساعتی برای حماس به شمار می‌روند که می‌توانند برای این جنبش حاکم بر غزه مزاحمت‌های امنیتی و متعاقب آن دردسرهای سیاسی ایجاد کنند.
خبر عبری مربوط به بیعت اخیر را باید بیشتر در راستای ایجاد یک جنگ روانی از سوی رژیم صهیونیستی علیه حماس در شرایط کنونی (نزدیک شدن مصر به حماس و ایجاد منطقه حایل و...) و چه بسا برای تحت الشعاع قرار دادن خبر مرگ ابوبکر البغدادی به شمار آورد و لذا عاری از صحت به نظر می‌رسد.

*کارشناسی ارشد مطالعات فلسطین و کارشناس موسسه تحقیقات و پژوهش‌های سیاسی علمی ندا

1- " ديبكا" العبري يزعم: "جيش الإسلام" في غزة يعلن مبايعة "داعش""، 30/06/2017.
https://www.amad.ps/ar/Details/180065
به نقل از:
‏"תפנית ‏בעזה: ‏בתגובה ‏על ‏הקמת ‏אזור ‏החיץ ‏עם ‏מצרים ‏הודיע ‏צבא ‏האיסלם ‏על ‏הצטרפותו ‏ל-ISIS ‏ונשבע ‏אמונים ‏לאבו ‏באקר ‏אל-‏בגדאדי"، 29 2017, יונ. https://www.debka.co.il
2- این گروه در عملیات به اسارت گرفتن گلعاد شالیت در سال 2006 در کنار گردان‌های القسام حضور داشت. جیش الاسلام پیش از حمله حماس به آن در محله الصبره از قدرت نظامی برخوردار بود و قریب به 700 نیروی جنگجو داشت. پس از ربوده شدن آلن جانسون، خبرنگار انگلیسی به دست این تشکیلات در مارس 2007 که در قبال آن آزادی "ابوفتاده" فلسطینی بازداشت شده در انگلیس را خواستار شده بود، مورد حمله حماس قرار گرفت و تار و مار شد و نیروهای آن کاهش یافت. در سال‌های پس از آن روابط حماس و دغمش رو به بهبود رفته بود اما در ما‌ه‌های اخیر در پی حمله حماس به گروه‌های سلفی جهادی و بازداشت ده‌ها تن از عناصر آنها در جنوب نوار غزه این رابطه بار دیگر رو به وخامت نهاد. ر. ک: "داعش تزداد نفوذا في غزة: التنظيم الفلسطيني "جيش الإسلام" يبايع البغدادي"،10 سبتمبر 2015.
http://www.al-masdar.net
3- " الجماعات الجهادیة في سیناء و الأمن القومي المصري"، د. أمنیة سالم، المکتب العربي للمعارف.
4- در نوامبر سال 2010 (آبان 1389) برخی منابع امنیتی صهیونیستی ادعا کردند حماس کاملا در جریان تحرکات جیش الاسلام در سینا قرار داد و خودش برای انجام این فعالیت‌ها از جمله ربودن گردشگران اسراییلی چراغ سبز نشان داده است. ر. ک: "مزاعم صهیونیة: حماس تعلم جیدا بتحرکات جیش الاسلام في سیناء"، - 18 نوفمبر 2010.
https://paltoday.ps/ar/post/95211
5- "دغمش ینفي مبایعة جیش الاسلام في غزة لداعش و زعیمه البغدادي" 12 سبتمبر 2015.
http://samanews.ps/ar/post/247318
6- "شبح ممتاز دغمش يهدد مصر من غزة"،25 ديسمبر,2015.
https://www.elnnews.com/29146/29146/
7- علی بکر،" التنظيمات الجهادية في سيناء والأمن القومي المصري"، يناير 1, 2014.
http://ncmes.org/ar/publications/middle-east-papers/163
8- در سال 2008 در درگیری‌های خونینی میان حماس و خانواده دغمش در محله الصبره غزه 11 تن از اعضای خانواده دغمش کشته شدند. ر. ک: "10معلومات عن ممتاز دغمش قائد "جيش الإسلام" المقبوض عليه في سيناء"، 22-02-2015.
http://www.elwatannews.com/news/details/668391
9- سایت مشرق نیوز نیز با ادعا دانستن خبر مربوط به بیعت اخیر این گروه با داعش نوشت: با توجه به این که داعش با سازمان‌های خارج از عراق و شام در تماس نیست این ادعای اسراییل کذب به نظر می‌رسد. ر. ک: "هل انضم" جيش الإسلام إلى تنظيم "داعش .. أم إدعاء إسرائيلي؟"،30، يونيو 2017.
http://mshreqnews.net/post/86060



نام:
ایمیل:
* نظر: