آخرین اخبار
کد خبر: ۳۱۵۴۹۵
تاریخ انتشار: ۱۵ مرداد ۱۳۹۶ - ۱۰:۱۷
محمد حسین سلطانیان

چکیده
زیف مویال؛ مسئول امنیتی سفارت اسرائیل در اردن
رژیم صهیونیستی قصد داشت از عملیات مسجد الأقصی (23 تیر 1396) درجهت تسلط هرچه بیشتر بر آن بهره ببرد. دو واقعه غیر منتظره، نقشه‌های رژیم صهیونیستی را نقش بر آب کرد. 1- آغاز یک انتفاضۀ گسترده 2-شهادت دو اردنی توسط مسئول امنیتی سفارت اسرائیل در اردن. این دو مسأله باعث نگرانی اسرائیل شد. زیرا رژیم صهیونیستی از یک سو نگران افزایش سطح اعتراضات در فلسطین و ایجاد یک انتفاضه بزرگ بود و از سوی دیگر، مردم اردن که خشمگین از تجاوزات به مسجد الآقصی بودند، با شهادت دو تن از هم‌وطنانشان در سفارت رژیم ‌صهیونیستی روبرو شدند.

مقدمه
یکشنبه 1 مرداد 1396 (23 ژوئیه 2017) طی یک درگیری در سفارت اسرائیل در امان، معاون مسئول امنیتی سفارت زخمی‌شد و دو شهروند اردنی به دست «زیف مویال» مسئول امنیتی سفارت به شهادت رسیدند. اردن ابتدا از خروج مسئول امنیتی سفارت از اردن برای برگزاری دادگاه امتناع می‌کرد اما در نهایت، وی را به همراه کارمندان سفارت، از اردن اخراج کرد. برخی1 معتقدند که یک معامله بر سر خون دو شهروند اردنی در مقابل گیت‌ها و دوربین‌های مسجد الأقصی صورت گرفته است. سوالی که مطرح می‌شود این است که:نقش اردن در وقایع اخیر مسجد الأقصی

هدف و دستاوردهای اردن و اسرائیل از این وقایع چیست؟
در پاسخ به نظر می‌رسد که رژیم صهیونیستی، نتوانست آن‌گونه که در نظر داشت، از عملیات مسجدالأقصی -که منجر به شهادت سه فلسطینی و کشته ‌شدن دو نظامی اسرائیل شد- در جهت افزایش سیطره بر مسجدالأقصی بهره‌برداری کند و مجبور شد برای دوری از یک انتفاضه در فلسطین و در جهت متزلزل نشدن ارکان حکومت متحدش؛ اردن و برای نجات نگهبان اسرائیلی در اردن و به‌خاطر حفظ آبروی خود در جمع کردن گیت‌ها و دوربین‌ها، با اردن وارد معامله شود.

1- وقایع اخیر از دیدگاه اردن
در این کشمکش، مهمترین مسأله برای مقامات اردنی حفظ رابطه با اسرائیل و در عین حال حفظ وجهۀ خود در داخل است. در این راستا «ایمن الصفدي»؛ وزیر امور خارجۀ اردن، وجود هرگونه معامله میان اردن و اسرائیل پیرامون حادثۀ سفارت اسرائیل در اردن را تکذیب کرد و با تأکید بر حمایت از حقوق شهروندان اردن، بازپس فرستادن نگهبان اسرائیلی را در راستای پایبندی اردن به قوانین بین‌المللی2 عنوان کرد.3

از سوی دیگر، تنشی بین نمایندگان مجلس اردن و ملک عبدالله در این رابطه وجود دارد. طی روزهای اخیر، 55 نمایندۀ مجلس اردن، با امضای نامه‌ای، خواستار ممانعت دولت از ورود سفیر اسرائیل به اردن، تا قبل از اجرای دادگاه نگهبان اسرائیلی شدند.4 همچنین خبرها حاکی از این هستند که تعدادی از نمایندگان مجلس اردن در تاریخ 3 مرداد 1396 (25/7/2017) صحن مجلس را در اعتراض به آزادی نگهبان اسرائیلی ترک کردند.5 این تنش‌ها و فضای عمومی اردن، ملک عبدالله را نگران کرد. تزیپی لیونی درگفتگو با روزنامۀ معاریف با اشارۀ تلویحی به تلاش ملک عبدالله بر از بین بردن جوّ ضد اسرائیلی در اردن، تأکید کرد که شمار زیادی از فلسطینیان که در اردن هستند و نمایندگان مجلس اردن، با اسرائیل دشمنی دارند. وی افزود که «کمتر از دو ماه قبل، با ملک عبدالله دیدار داشتم ودیدم که وی پیرامون شرایط مسجدالأقصی نگران است.»6

2- وقایع اخیر اردن از دیدگاه رژیم صهیونیستی
حکومت اردن به خاطر وقایع اخیر تحت فشار -و به قول تحلیلگران، در مرز انفجار- است و این مسأله، به هیچ‌وجه مورد رضایت رژیم صهیونیستی نیست. روزنامه یدیعوت احرنوت به نقل از رئیس اسبق سازمان موساد «دانی یاتوم» می‌نویسد که «اسرائیل خواستار یک معامله با اردن است تا [چهره اردن در عرصۀ داخلی حفظ شود و] احمق به حساب نیاید.»7 امنیت اردن برای رژیم صهیونیستی از دو نظر اهمیت دارد:

الف) ثبات کشور همسایه
اسرائیل، بیشترین مرز زمینی را با اردن دارد. به ‌همین خاطر امنیت و ثبات اردن، تأثیر مستقیمی در امنیت اسرائیل دارد. اسرائیل نگران ایجاد یک بهار عربی در اردن و سقوط ملک عبدالله است. شبکه 6 اسرائیل معتقد است که اگر به پادشاه اردن، کمک نشود، اردن سقوط خواهد کرد و این امر باعث می‌شود که اسلام‌گراها (داعش، ایران و...) به مرزهای اسرائیل برسند.8

ب) حفظ یک متحد عربی مؤثر
همان طور که «ایهود باراک» نخست وزیر اسبق اسرائیل معتقد است، اردن، جزئی از «ناتوی عربی» رؤیایی علیه ایران است.9

نتیجه‌گیری
بر اساس خبرها، معامله‌ای میان اردن و اسرائیل بر سر نگهبان و کارمندان اسرائیل در برابر گیت‌ها و دوربین‌های مسجد الأقصی صورت گرفته. سوالی که مطرح می‌شود این است که رژیم صهیونیستی و اردن هر کدام، از این جریان چه اهداف و دستاوردهایی داشتند؟ به نظر می‌رسد که رژیم صهیونیستی، نتوانست از عملیات مسجدالأقصی در جهت افزایش سیطره بر مسجدالأقصی بهره‌برداری کند و مجبور شد برای دوری از یک انتفاضه در فلسطین و در جهت متزلزل نشدن ارکان حکومت متحدش؛ اردن و برای نجات نگهبان اسرائیلی در اردن و به ‌خاطر حفظ آبروی خود در جمع کردن گیت‌ها و دوربین‌ها، با اردن وارد معامله شد.

در جمع شدن دوربین‌ها و گیت‌های مسجدالأقصی (سوای ترس اسرائیل از به وجود آمدن انتفاضۀ جدید) معامله با اردن برای بازگرداندن نگهبان سفارت اسرائیل نقش مهمی داشت. زیرا در شرایطی دو اردنی به ضرب گلولۀ یک اسرائیلی به شهادت رسیدند که اسرائیل به مسجد الأقصی تجاوزی بی سابقه کرده بود. این امرخشم مردم اردن را -که تقریباً نیمی از جمعیت آنها را فلسطینیان تشکیل می‌دهند- برانگیخت و اوضاع اردن را با تنش مواجه کرد. اهمیت امنیت اردن برای اسرائیل به قدری هست که تعدادی گیت و دوربین، در ازای آن به حساب نیاید. اهمیت امنیت اردن برای اسرائیل چند جنبه دارد:

1- اردن، یکی از کشورهایی است که اسرائیل امید دارد با آنها ناتوی عربی علیه ایران تشکیل شود. این امر عملاً تنها با وجود ملک عبدالله امکان پذیر است.

2- در صورت ایجاد هرج و مرج در اردن (مانند آنچه در سوریه رخ داده)، بدون شک، اسرائیل در مرزهایش، هم شاهد نیروهای افراطی سنی خواهد بود و هم جبهۀ مقاومت (شیعی- سنی) و این امر در جنگ -احتمالی- آینده، برای اسرائیل بسیار نگران کننده خواهد بود.

3- هم‌جواری کرانۀ باختری با اردن، در صورت نبود دولت مرکزی قدرتمند در اردن، یک تهدید بزرگ برای اسرائیل است. چرا که اردن برای فلسطینیان، یک «صحرای سینا»ی دیگر می‌شود. این امر علاوه بر تسلیح کرانۀ باختری، مشکلات عدیده‌ای امنیتی برای اسرائیل به‌وجود خواهد آورد.

لذا اسرائیل و اردن با معالۀ نگهبان و کارمندان سفارت با دوربین‌ها و گیت‌های قدس به چند هدف دست یافتند:
1- اسرائیل به بهانۀ معامله با اردن، مانع ایجاد یک انتفاضۀ بزرگ در فلسطین شد. انتفاضه‌ای که کم‌کم شعلۀ آن به دیگر کشورها کشیده می‌شد.
2- دولت اسرائیل گیت‌ها و دوربین‌ها را در مقابل نجات یک «اسرائیلی» جمع کرد. نتانیاهو با این توجیه می‌تواند جلوی مخالفینش که وی را به ترسویی متهم می‌کنند، ژست یک قهرمان بگیرد.
3- اردن توانست نقش یک تولیت موفق را در حفظ مسجد الأقصی بازی کند.
4- فریاد خشم مردم اردن که ناشی از تجاوز به مسجد الأقصی و شهادت دو اردنی بود و می‌رفت که به یک انتفاضه تبدیل شود، در میان هیاهوی تبلیغات شادی جمع شدن گیت‌ها و دوربین‌ها کمتر به گوش رسید.

*پژوهشگر حوزه مطالعاتی فلسطین و رژیم صهیونیستی و کارشناس موسسه ندا
1- خبرگزاری روسیا الیوم، به نقل از شبکه مصری «TEN» ،  همان، به نقل از روزنامۀ معاریف»
https://arabic.rt.com/middle_east/890381-تفاصيل-صفحة-إسرائيل-أردن-دبلوماسي-الأقصى/
2. توافق‌نامۀ 1961 وین پیرامون روابط دیپلماتیک
3 .خبرگزاری حمیرین نیوز،
 https://hamrinnews.net/kuwait-news/762022.html
4. خبرگزاری دوت مصر، 29 /7/ 2017
 www.dotmsr.com/details/912993/55-نائب-أردني-يوقعون-على-مذكرة-لإغلاق-السفارة-الإسرائيلية-وطرد-السفير
5. خبرگزاری دیلی صباح، 25/7/2017
 https://www.dailysabah.com/arabic/arab-world/2017/07/25/نواب-أردنيون-ينسحبون-من-البرلمان-احتجاجا-على-صفقة-الأردن-إسرائيل
6. خبرگزاری الجزیره، به نقل از خبرگزاری معاریف، 2017/7/25
www.aljazeera.net/news/presstour/2017/7/25/ساسة-إسرائيل-لنتنياهو-ملك-الأردن-يستحق-دعمنا
7. خبرگزاری الجزیره، به نقل از روزنامه یدیعوت احرنوت، 2017/7/25
www.aljazeera.net/news/presstour/2017/7/25/ساسة-إسرائيل-لنتنياهو-ملك-الأردن-يستحق-دعمنا
8. خبرگزاری الجزیره، به نقل از خبرگزاری اسرائیل الیوم، 2017/7/26
www.aljazeera.net/news/presstour/2017/7/26/إسرائيل-اليوم-السلام-مع-ملك-الأردن-لا-شعبه
9. خبرگزاری الجزیره، 2017/7/25
www.aljazeera.net/news/presstour/2017/7/25/ساسة-إسرائيل-لنتنياهو-ملك-الأردن-يستحق-دعمنا
نام:
ایمیل:
* نظر: