آخرین اخبار
کد خبر: ۳۱۵۴۸۴
تاریخ انتشار: ۱۵ مرداد ۱۳۹۶ - ۱۰:۱۶
یوسف باقری


چکیده:
در هفته های گذشته بنیامین نتانیاهو در میانه اعتراضاتی که در پاریس علیه او و به حمایت از فلسطین شکل گرفته بود، وارد فرانسه شد. بهانه حضور وی، شرکت در هفتاد و پنجمین سالگرد بازداشت و تحویل یهودیان فرانسه در طول جنگ جهانی دوم به آلمان نازی بود اما وی در ادامه ملاقاتی نیز با امانوئل مکرون درکاخ الیزه داشت. صحبت‎های زیادی از مسئله فلسطین گرفته تا توافقنامه صلح در جنوب سوریه و نقش جمهوری اسلامی ایران و مقاومت در خاک سوریه و لبنان مطرح شد. با این حال، رئیس‎جمهور فرانسه ضمن انتقاد از روند شهرک‎سازی‎ها، و ضرروت اعمال راه‎حل دو دولت- صرفاً با اشاره‎ای کوتاه به لزوم امنیت اسرائیل و ثبات در لبنان با حضور همه اقلیت‌ها- دیگر به سایر اعتراضات و فرافکنی‎های نخست‎وزیر رژیم صهیونیستی وقعی ننهاد. این امر نشان داد که مکرون می‎خواهد سیاست‎های انتقادآمیز فرانسوا اولاند در ارتباط با رژیم اسرائیل را ادامه دهد.

مقدمه:
در 16 جولای (24 تیر) بنیامین نتانیاهو نخست وزیر رژیم صهیونیستی در میان اعتراضات حامیان فلسطین وارد فرانسه شد. اگرچه ظاهراً بهانه حضور وی، شرکت در هفتاد و پنجمین مراسم سالگرد بازداشت و تحویل یهودیان فرانسه در طول جنگ جانی دوم به آلمان نازی بود. اما دلایل واقعی و مهم‎تر سفر وی پرداختن به مسائل منطقه و آگاهی از دیدگاه‎های مکرون در این باره و نهایتاً تأثیرگذاری بر سیاست‌های پاریس در قبال موضوع فلسطین و سایر تحولات منطقه غرب آسیا بودند. در دیداری دو ساعته در کاخ الیزه، نتانیاهو با طرح مهم‎ترین تحولات غرب آسیا- از اظهارنظر در مورد صلح در جنوب سوریه گرفته تا سیاست‏های بلندمدت ایران در سوریه و لبنان- سعی داشت در روزی که احساسات مکرون در مورد هولوکاست را برانگیخته بود، مضافاً فرانسه و متعاقب آن اتحادیه اروپا را وارد فرایند چالشی با ایران و سیاست‎های منطقه‎ای آن سازد و بدین طریق ایران و جبهه مقاومت را تحت فشار قرار دهد. اما آیا به راستی نتانیاهو در ملاقات با مکرون در رسیدن به این مهم موفق بود؟ با توجه به دیدگاه‎ها و اظهارات مکرون در این دیدار، به‎نظر می‌رسد سیاستمدار جوان فرانسه وارد دامی که نتانیاهو گسترده بود نیفتاد و این ملاقات تقریباً دستاورد دندان‌گیری برای اسرائیل نداشت. لازم به ذکر است که پخش سخنان نتانیاهو در بوداپست –یک روز پس از ملاقات با مکرون-که به رویکرد اتحادیه اروپا در قبال اسرائیل اعتراض کرده بود، مدعای پیشین را بیش از پیش تأیید می‌کند؛ چه آنکه انتقاد به این اتحادیه در حقیقت انتقاد به سیاست‎های ستون‌های اصلی آن یعنی فرانسه و آلمان است.

1- هر آنچه در نشست نتانیاهو با امانوئل مکرون گذشت؛
در سالگرد بازداشت یهودیان فرانسه در جنگ جهامی دوم که در پاریس برگزار شد، ماکرون سخنی تاریخی درمورد یهودستیزی به عمل آورد. وی در این سخنرانی پذیرفت که فرانسه بازداشت‎ها را سازماندهی کرده بود.1 تصدیق مکرون بر نقش داشتن پلیس فرانسه در بازداشت یهودیان در جنگ جهانی دوم و تحویل آنها به سربازان ارتش نازی، 25 سال پس از این بود که ژاک شیراک اولین رهبر فرانسوی بود که بر نقش دولت فرانسه در هولوکاست اذعان کرد. در ادامه این مراسم نتانیاهو نیز گفت: «اخیراً شاهد افزایش نیروهای افراط‎گرا هستیم که به‌دنبال تخریب نه تنها یهودیان بلکه دولت یهود نیز هستند. متعصبین اسلام نظامی که به دنبال نابودی شما هستند، خواهان نابودی ما نیز هستند. ما باید در کنار یکدیگر بایستیم.»2
پس از حضور در این مراسم، مکرون و نتانیاهو وارد کاخ الیزه شدند تا در مورد مسائل دوجانبه و منطقه‎ای به بحث و گفتگو بنشینند. یکی از موضوعات مهم مورد گفتگو دو رهبر، آینده مناسبات فلسطین و اسرائیل بود. رئیس‌جمهور فرانسه در این دیدار تقاضای خود برای گفتگوهای تازه صلح فلسطینی- اسرائیلی به منظور ایجاد دو دولت مستقل را مجدداً تصریح کرد. وی گفت: «من همچنین خواستار بازگشایی مجدد مذاکرات میان اسرائیلی‎ها و فلسطینیان به عنوان بخشی از جستجو برای راه‎حل دو دولت هستم. اسرائیل و فلسطین در کنار هم زندگی ‎‌می‎کنند و خواهان شناسایی این وضعیت همراه با پایتختی مشترک اورشلیم هستم.» او ادامه داد: «این امر راهبرد پایدار و مسیر دیپلماسی فرانسوی است و من بسیار علاقمند به آن هستم. در این خصوص فرانسه آمادگی دارد تا از همه تلاش‌های دیپلماتیک در راه ایجاد صلح حمایت کند.» لازم به ذکر است که مکرون درگیری هفته گذشته در بیت‎المقدس را محکوم کرد و اعلام کرد که به امنیت اسرائیل متعهد است با این وجود، هشدار داد که تداوم شهرک‎سازی‎ها تلاش‌های صلح را تضعیف می‌کنند. اما از سوی دیگر نتانیاهو که تلاش داشت رژیم اسرائیل را تطهیر کند، تل‌آویو را موجودیتی طرفدار صلح معرفی کرد و ضمن بازنمایی روابط روبه رشد خود با ارتجاع عرب، فلسطین و حامیان آن-بخوانید جمهوری اسلامی ایران- را تهدیدی برای صلح و امنیت برشمرد. در این رابطه وی تمایل به رابطه صلح‎آمیز با فلسطینیان را با مکرون در میان گذاشت و در کنفرانس خبری پس از این دیدار، بیان کرد که «ما در مورد منازعه اسرائیلی- فلسطینی و فرصت‎های روبه‎رشد درمورد همکاری میان اسرائیل و برخی از همسایگان عربمان به خاطر حسی تازه از تهدیدات و منافع مشترک را به بحث گذاشتیم.» وی ادامه داد «ریشه منازعه و دلیل پیشرفت بحران با فلسطینیان، امتناع همیشگی آنان از پذیرش دولت یهود است؛ دولت ملتی برای یهود در کنار مسئله امنیت پایدار دو ستون ایجاد صلح هستند.3» لذا دغدغه نتانیاهو که از خلال این صحبت‌های وی برمی‌آید بی‎تردید تلاش برای افزودن ضلعی دیگر به اجماع علیه ایران است.

از دیگر مسائلی که در کنفرانس خبری مطرح شد، تحولات منطقه طی سال‌ها و ماه‌های اخیر بوده. نتانیاهو اعلام کرد که اسرائیل اجازه نخواهد داد تحت هیچ شرایطی ایران پایگاه زمینی و یا هوایی برای سربازانش در سوریه و لبنان ایجاد کند. وی گفت اسرائیل با آتش‎بس تحت حمایت آمریکا و روسیه در سوریه مخالف است چون این امر حضور نظامی دائمی ایران در این کشور را همیشگی می‌سازد. وی در گفتگو با مکرون خاطر نشان ساخت که ایران قصد دارد پایگاه دریایی، هوایی و زمینی در لبنان ایجاد کند؛ چیزی که اسرائیل هیچ‌گاه نخواهد پذیرفت. وی همچنین پس از پایان گفتگوها با مکرون، به روزنامه‎نگاران اسرائیلی گفت علاوه بر حزب‌الله در لبنان، حماس نیز در تلاش است تا جاپایی در آنجا برای خود بیابد و گفت که از مکرون- که کشورش روابط ویژه‎ای با لبنان دارد- خواسته است تا از نفوذش بر لبنان به منظور مقابله با تلاش‎هایی که این کشور را به پایگاهی برای سازمان‏های تروریستی بیشتر با عواقب سنگین‎تر تبدیل کند، بهره گیرد. نتانیاهو در کنفرانس خبری افزود که نشست با همتای فرانسوی‎اش به تلاش‌های ایران برای ایجاد پایگاه دائمی در سوریه پرداخته است و افزود مخالف توافقی است که اوایل این ماه میان روسیه و آمریکا برای ایجاد آتش‎بس در سوریه منعقد شود، چون این توافق درحالی که نیرو‎های ایران را 20 کیلومتر از مرز اسرائیل دور می‎کند، حضور نظامی این کشور را نیز در سوریه دائمی می‌سازد.4

2- موضع دولت جدید فرانسه در قبال مسئله فلسطین و تحولات منطقه:
تا کنون موضع رئیس‌جمهور جدید فرانسه در حل منازعه اسرائیلی- فلسطینی مبهم و یا خیلی کلی بوده است. وی قبلاً چندین بار بر مواضع سنتی فرانسه در علاقه‎مندی به راه‎حل دو دولت و مخالفت با شهرک‎سازی‎ها تأکید کرده بود.5 درهمان حال مکرون مراقب بود تا صراحتاً در مورد کنفرانس یک و دو پاریس که درباره صلح خاورمیانه بود، خود را درگیر نسازد. رئیس‎جمهور فرانسه همچنین مراقب بود تا پیشنهادی ابتکاری در باب از سرگیری گفتگوهای اسرائیلی- فلسطینی ارائه ندهد. ظاهراً مکرون ترجیح می‌دهد صبر اختیار کند و پیش از آن‎که خود را درون منجلاب بیاندازد، ابتکار صلح ترامپ را نظاره کند.  
اما در باب دیپلماسی فعال فرانسه در منطقه، می‎توان به تلاش‌های فرانسه در بحران قطر اشاره کرد. وزیر خارجه فرانسه در 15 و 16 (23 و24 تیر) جولای از قطر، عربستان، امارات و کویت دیدار کرد تا زمینه طرح قطعنامه‎ای برای شکافتن خصومت‎ها را فراهم کند. یک منبع در وزارت خارجه فرانسه به المانیتور توضیح داد که فرانسه می‌تواند نقشی سازنده در دستیابی به توافقی میان طرفین ایفا کند. این امکان هست که رژیم صهیونیستی به نیابت از هر یک از طرفین دعوا خواهان همراهی فرانسه در پایان به این مناقشه بوده باشد تا سیاست‎های آنها را علیه ایران یک‎کاسه کند.

در رابطه با نگرانی اسرائیل از فضای آتی جنوب لبنان و مذاکرات احتمالی نتانیاهو و مکرون در این باره، اسرائیل می‎داند روابط فرانسه و لبنان در گذشته و حال قوی و چندجانبه بوده است. مکرون در طول مبارزات انتخاباتی خود از بیروت دیدار کرده بود. در 16 جولای (24 تیر) مکرون به خبرنگاران گفت که او نگرانی اسرائیلی‎ها در مورد تسلیح حزب‎الله در جنوب لبنان را درک می‎کند. وی در کنفرانس خبری با نتانیاهو گفت: «ما به‎دنبال ثبات لبنان با توجه به همه اقلیت‌‎ها هستیم.» به نظر می‎رسد فرانسه در این‎باره تا حدی متوجه نگرانی و دغدغه‎های اسرائیل است. اما مسیر را نه در مداخلات منطقه‎ای که در توسعه سیاسی و توجه به همه اقلیت‏های لبنان دنبال می‎کند. نتانیاهو نیز در مصاحبه‎ای با ژورنالیست‎های اسرائیلی یک روز پس از ملاقات با مکرون، گفت «فرانسه با لبنان پیوندهای ویژه‎ای داشته است و مکرون امکان گفتگو با سعد حریری را در مورد مسئله حزب‎الله دارد.» به نظر می‎رسد نتانیاهو از مکرون تضمین گرفته است که حریری مراقب ملاحظات اسرائیل در مورد تسلیح حزب‎الله در جنوب لبنان باشد. در مورد ایران و جریان مقاومت در منطقه مکرون سخنی به میان نیاورد. در واقع پس از نشست شورای امنیت در ماه آوریل(فروردین) با موضوع خاورمیانه  که طی آن نمایندگان این شورا مانع از آن شدند که محوریت بحث از مسئله فلسطین و اسرائیل خارج شود-علی‎رغم تقلاهای نیکی هیلی برای معرفی ایران به عنوان منبع تهدید صلح و ثبات منطقه- این‎بار این مکرون بود که در دیدار با نتانیاهو مانع از آن شد که مسئله فلسطین به سیاست‌های ایران و مقاومت تقلیل بیابد.

3- نتیجه‎گیری
مقابله مکرون با مواضع نژادپرستانه رقیب راست‎گرای خود -مارین لوپن- در انتخابات ریاست‎جمهوری فرانسه، مقامات اسرائیلی را به این باور رساند که می‎توانند با اعمال نظر روی وی، تغییری در سیاست‎های سالیان اخیر پاریس در قبال مسئله فلسطین- اسرائیل ایجاد کنند. نقد‏های پیشین مکرون بر جنبش بی.‎دی.‌اس و تحریم اسرائیل، بیش از پیش این باور را در مقامات اسرائیلی تقویت کرده بود. اما آنچه در کاخ الیزه رخ داد، چیزی نبود که نتانیاهو انتظارش را داشته باشد. رئیس‎جمهور فرانسه ضمن انتقاد از شهرک‎سازی‎های رژیم اسرائیل، عملاً در مورد ایران و جریان مقاومت سخنی به میان نیاورد. فقط در قالبی کلی به ثبات لبنان و تعهد به امنیت اسرائیل اشاره کرد. آنچه باور به نتیجه نگرفتن نتانیاهو از این دیدار را تقویت کرد، همانا اعتراضات وی در بوداپست مجارستان و نشست با رهبران کشورهای مجارستان، لهستان، چک و اسلواکی به رویکرد اتحادیه اروپا در قبال اسرائیل بود. انتقاد به اروپا به یک معنا انتقاد به فرانسه نیز هست چراکه فرانسه به ویژه پس از خروج بریتانیا، تبدیل به یکی از دو ستون این اتحادیه شده است.  
گفتنی است که وزیر اقتصاد فرانسه قرار است در ماه سپتامبر دیداری از اسرائیل به عمل آورد. مکرون نیز در کنفرانس خبری مشترک با همتای اسرائیلی خود، اعلام کرد که به دعوت نتانیاهو طی ماه‎های آتی از اسرائیل دیدار خواهد کرد. این دیدار برای اوایل سال 2018 (1396) تدارک گردیده است؛ زمانی که فرانسه و اسرائیل مناسبات فرهنگی خود را جشن خواهند گرفت.
بدون شک ماکرون در همین مقطع از رام‎الله نیز دیدار خواهد کرد. هرچند در این‎باره منابع صهیونیستی اشاره‎ای بدان نکردند. با حضور در رام الله، به نظر می‎رسد مواضع دولت جدید فرانسه در رابطه با طرح دودولت بسیار جدی است. لذا توجه سیاستمدارانه و دیپلماتیک‎گونه امانوئل مکرون به صحبت‎‏های نتانیاهو بدین معنا نیست که وی با تمام دیدگاه‎های نتانیاهو موافق است.
آنچه به سیاست بی‌طرفانه‎ و منصفانه‎تر فرانسه نسبت به مسئله فلسطین در مقایسه با بسیاری دیگر از کشورهای اروپایی کمک می‎کند، استقلال و گاهاً نافرمانی این کشور از ایالات متحده آمریکاست. در واقع فرانسه بارها در مناسبات خود نشان داده است قائل به حرف‎شنوی از آمریکا نیست. لذا اسرائیل نمی‎تواند خیلی از ابزار ترامپ برای همراهی پاریس با سیاست‎های خود در قبال فلسطینیان و مسائل منطقه‎ای بهره گیرد.

* دانشجوی دکتری مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز و کارشناس حوزه مطالعاتی رژیم صهیونیستی در موسسه ندا

1. Julia Manchester, (16/07/2017), Macron reiterates call for two-state solution during Netanyahu visit.THE HILL.
2. Angela Charlton, 16/07/2017, Macron decries Frances Nazi past during Netanyahu Visit, wtoc.com

3. Sarah Wildman, Ibid.
4. Rina Bassist, Netanyahu told French President Macron: Israel won’t tolerate Iranian bases in Syria, Lebanon, 17/07/2017. Israel and stuff.com
5. Rina Bassist, what Netanyahu told Macron in Paris? 17/07/2017, ALMANITOR

 منابع:
- Angela Charlton, Macron decries Frances Nazi past during Netanyahu Visit, (16/07/2017), at: http://www.wtoc.com/story/35894918/macron-decries-frances-nazi-past-during-netanyahu-visit
- Julia Manchester, (16/07/2017), Macron reiterates call for two-state solution during Netanyahu visit, at: http://thehill.com/policy/international/342259-macron-reiterates-call-for-two-state-solution-during-netanyahu-visit
- Rina Bassist, (17/07/2017), Netanyahu told French President Macron: Israel won’t tolerate Iranian bases in Syria, Lebanon, at: https://www.israelandstuff.com/netanyahu-told-french-president-macron-israel-wont-tolerate-iranian-bases-in-syria-lebanon
- Rina Bassist, (17/07/2017), what Netanyahu told Macron in Paris? http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2017/07/israel-france-palestinians-emmanuel-macron-netanyahu-abbas.html
- Sarah Wildman, (18/07/2017), the president France just said bashing Israel is antisemitism by a different name, at: https://www.vox.com/world/2017/7/18/15990762/macron-anti-semitism-antizionism-vel-dhiv-bibi-netanyahu

نام:
ایمیل:
* نظر: