آخرین اخبار
کد خبر: ۳۱۵۴۵۵
تاریخ انتشار: ۱۵ تير ۱۳۹۶ - ۱۰:۴۰
مریم پوتی*


چکیده
ابومازن در سفر خود به کاخ سفيد از ترامپ خواست که توافقنامه پاريس را کاملا تغيير دهد و به فلسطيني‌ها آزادي عمل و سرمايه گذاري در منطقه «ج» را بدهد که 60 درصد از مساحت کرانه باختري را تشکيل مي‌دهد. ترامپ نیز پیشنهاداتی برای صلح اقتصادی ارایه نموده از جمله آن، ایجاد تسهیلات به بازرگانان فلسطینی برای ورود به اسرائیل با اتومبیل‌های شخصی و ارایه کمک‌های اقتصادی به فلسطینی‌ها برای کاهش بیکاری و فقراست. آمریکا همچنین کمک مالی 27 ميليون دلاري آمریکا به تشکيلات خودگردان داده است. گفته شده عباس با طرح آمریکا موافقت کرده و قرار است هيأت بزرگي از مقامات اقتصادي به رياست محمد مصطفي مشاور اقتصادي محمود عباس طي روزهاي آينده به واشنگتن سفر کند و بسته طرح‌هاي اقتصادي را که تشکيلات قصد اجراي آن را دارد ارائه نماید. محمود عباس درباره این سیاست جدید در مذاکرات با اسرائیل با عبد الفتاح السیسی، رئیس جمهور مصر و ملک عبد الله دوم پادشاه اردن مذاکره کرده و آنان را در جریان قرار داده است و موافقت و حمایت‌های آنان را بدست آورده. البته گروه‌های فلسطینی، اسماعیل رضوان، یکی از رهبران حماس، جمال الطیراوی، عضو کمیته مرکزی فتح با مذاکرات امنیتی و اقتصادی اعلام نارضایتی کرده‌اند.

1- مقدمه
پول در برابر امنیت واژه جدید برای حل مساله فلسطین است. که در سپتامبر سال 2009 مطرح شد در این طرح جدید رژیم اشغالگر با همکاری ایالات متحده آمریکا خدمات رفاهی اقتصادی به کرانه باختری در برابر تضمین امنیت کرانه غربی از حیث عناصر مقاومت از سوی فلسطینی‌ها است و این سطح از پیشرفت اقتصادی مرهون برقراری امنیت و پیشرفت‌های امنیتی است.
در سال 2009 جان کری وزیر خارجه وقت آمریکا برای خروج از بن بست مذاکرات در جریان دیدار با محمود عباس پیشنهاد کمک مالی 4 میلیارد دلاری برای احیای اقتصادی فلسطین را ارایه داد اما این کمک را به پیشرفت قابل ملاحظه در مذاکرات صلح منوط کرده است. حرکتی که با واکنش تند حماس و حتی چهره‌هایی از جنبش فتح روبه‌رو شده. مخالفان این طرح، کری را به باج‌خواهی سیاسی در ازای کمک‌های اقتصادی به فلسطین متهم می‌کنند.
این مساله بی شک با دستاوردهایی همراه است اما مهم‌ترین هدفی که آمریکایی‌ها از این طرح دنبال می‌کردند، دور شدن از اصل موضوع فلسطین، مساله اشغال و پرداختن به مسائل مهمی همانند بازگشت آوارگان و پناهندگان و در حقیقت حرکت به سمت اولویت بخشیدن به شرایط اقتصادی پیش از مطالبه‌های سیاسی می‌باشد.1و2 و[در سال 2009 میلادی، بنیامین نتانیاهو مطرح کننده صلح اقتصادی و سلام فیاض نخست وزیر دولت وفاق ملی، مجری برنامه‌های دولت در کرانه غربی است. سلام فیاض به داخل کرانه غربی سفر کرد و برنامه‌های اقتصادی تشکیلات و نیازهای سرزمین‌های اشغالی به توسعه اقتصادی را تشریح و بر کاهش سطح بیکاری در فلسطین و توسعه فرصت‌های شغلی تاکید نمود در مقابل نتانیاهو درباره نشستن پشت میز مذاکره سخن گفت و تاکید کرد باید پیش از آن با فلسطینی‌ها دست به توسعه اقتصادی مشترک زد و عادی‌سازی روابط اقتصادی کاملی میان اسرائیل و کشورهای عربی و اسلامی پدید آورد.3 البته عباس به صورت واضح هنوز طرح صلح خود را ارایه نداده و قرار است در سفر قریب‌الوقوع خود به آمریکا آن را ارایه نماید اما پیش‌بینی می‌شود این طرح در راستای طرحی باشد که در دیدار دوم مه 2017 با ترامپ به آن اشاره کرده، وی از ترامپ خواسته بود که توافقنامه پاريس را کاملا تغيير دهد و به فلسطيني‌ها آزادي عمل و سرمايه‌گذاري در منطقه «ج» را بدهد که 60 درصد از مساحت کرانه باختري را تشکيل مي‌دهد.  
سؤالات
1. چه پیش‌بینی‌هایی از طرح صلح اقتصادی محمود عباس می‌شود؟
2. طرح ترامپ برای صلح اقتصادی چیست؟
3. اسرائیل از طرح صلح اقتصادی چه سودی خواهد برد؟
4. طرح مذکور بر همکاری‌های امنیتی چه تاثیری خواهد داشت؟
فرضیه
فرض می‌شود در تنگنا قرار دادن مردم غزه توسط محمود عباس به دلیل آماده‌سازی مردم فلسطین به ویژه غزه برای قبول طرح اقتصادی عباس جهت سازش باشد که مبنای آن در دولت اوباما گذاشته شد. زیرا در صورت پذیرش این طرح، دیگر تاکیدی بر حق بازگشت آوارگان فلسطینی و توقف ساخت شهرک‌ها نخواهد بود و تمرکز بیشتر بر پیشرفت اقتصادی و نان به جای زمین خواهد بود.

2- صلح اقتصادی و محمود عباس
صلح اقتصادی چیست؟ ]گام‌های صلح بر سه محور متمرکز است، سیاسی، امنیتی و اقتصادی. تحلیل‌گران، صلح اقتصادی را راه حل از پایین به بالا می‌دانند یعنی صلح اقتصادی برقراری امنیت و بالاخره توافق سیاسی، ترامپ نیز در صدد برقراری این صلح است. ]از جمله پیشنهادات ترامپ برای صلح اقتصادی ایجاد تسهیلات به بازرگانان فلسطینی برای ورود به اسرائیل با اتومبیل‌های شخصی و ارایه کمک‌های اقتصادی به فلسطینی‌ها برای کاهش بیکاری و فقر است.4 پیش از این نیز آمریکا از طریق ]جیسون گرین بلات" فرستاده ویژه ترامپ به منطقه پیشنهاداتی را مطرح کرده بود. وی در دیدار با محمود عباس پیشنهاد کرد، در قبال تعلیق شهرک‌سازی در کرانه باختری و تعهد رژیم صهیونیستی به عدم اعلام طرح شهرک‌سازی جدید در کنار بسته اقتصادی، بر سر میز مذاکرات مستقیم سازش برگردد. البته منابع صهیونیستی پیش‌بینی کرده‌اند، عباس این طرحِ پیشنهادی آمریکا را قبول خواهد کرد و قرار است نخست وزیر رژیم صهیونیستی بسته مشوق‌های اقتصادی را به طرف فلسطینی ارائه دهد. اما تا کنون از این بسته خبری منتشر نشده است.5[
]محمود عباس قصد دارد در این مرحله از مذاکرات، از مسائل سیاسی معلق میان خود و اسرائیل چشم پوشی کرده و به مسائلی چون اقتصاد و امنیت بپردازد. وی به خوبی می‌داند که حتی اگر مذاکرات بیست سال دیگر نیز به طول بیانجامد به نتیجه نخواهد رسید. بنابراین سعی دارد با تغییر معادلات مذاکرات از سیاسی به امنیتی و اقتصادی موفقیت کسب کند. وی همچنین درباره این سیاست جدید در مذاکرات با اسرائیل با عبد الفتاح السیسی، رئیس جمهور مصر و ملک عبد الله دوم پادشاه اردن مذاکره کرده و آنان را در جریان قرار داده و موافقت و حمایت‌های آنان را بدست آورده و پس از آن یک تیم مذاکره کننده در قالب مذاکرات امنیتی و سیاسی تشکیل داده است در این تیم ماجد فرج، مدیر دستگاه اطلاعات فلسطین، رمزی خوری، رئیس صندوق ملی فلسطین و صائب عریقات، دبیرکل کمیته اجرایی سازمان آزادیبخش فلسطین(ساف) به عنوان مسئول پرونده سیاسی، تعیین شده‌اند. در واقع تعیین فرج و خوری در تیم مذاکره کننده، از آمادگی عباس برای مرحله جدید مذاکرات حکایت دارد. تشکیلات همچنین نسبت به حضور در مذاکرات در هفته‌های آینده به آمریکا اعلام آمادگی کرده است.6]از دیگر دیدارهایی که نشان دهنده تمایل عباس به مذاکرات اقتصادی است، دیدار رامی ‌الحمدالله نخست‌وزیر دولت وفاق ملی در خرداد ماه 1396 در دفترش  در رام‌الله با موشه کحلون وزیر دارایی رژیم صهیونیستی در همین زمینه می‌باشد7 زیرا دو طرف در این دیدار، بر سر تشکیل یک تیم برای بررسی موضوعات اقتصادی و نیز همکاری اقتصادی اسرائیلی- فلسطینی به توافق رسیدند. در این دیدار همچنین اقدامات مدنی و اقتصادی که کنست آنها را به تصویب رسانده، بررسی شد طرحی را که بر اساس آن به فلسطینی‌ها اجازه ساخت و ساز در منطقه «ج»8و9 داده شده است.و[ شاید این پیشنهاد کنست جزو همان بسته اقتصادی باشد که اسرائیل پیشنهاد خواهد داد. می‌توان گفت ]تشکیلات خودگردان نیازمند این صلح است زیرا در بحران بسر می‌برد. این بحران بخاطر قید و بندهای اسرائیل بر تجارت، فساد داخلی در تشکیلات و سرمایه‌گذاری‌های شخصی و خارجی و از سوی دیگر به کاهش درآمدهای کشورهای کمک کننده و مالیات‌ها و بالا رفتن هزینه‌ها مربوط می‌شود. از سوی دیگر کشورهای حوزه خلیج فارس نیز به دلیل کاهش قیمت نفت کمک‌هایشان را به فلسطین کاهش دادند و کشورهای اروپایی و آمریکا نیز به دلیل عدم وجود اطمینان به تشکیلات کمک‌های خود را تقلیل دادند. در نتیجه بدهی‌های تشکیلات رو به فزونی گذاشت و در سال 2016 به بانک جهانی پانصد میلیون دلار بدهکار شد.10[ کاهش کمک‌های عربستان به فلسطین نیز در این بحران بی تاثیر نیست. از سال 1395عربستان کمک ماهانه ۲۰ میلیون دلاری خود به تشکیلات خودگردان را به حالت تعلیق درآورد. علت آن می‌تواند کاهش بودجه عربستان به علت مشکلات اقتصادی باشد این امر کمک‌های ریاض به چندین کشور از جمله فلسطین را تحت تاثیر قرار داده است. البته برخی معتقدند شاید علت دیگر قطع کمک‌های عربستان، نارضایتی ریاض از سیاست محمود عباس رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین در مورد مصالحه با جنبش حماس باشد.11

محمود عباس با چنین اوضاعی طرح صلح اقتصادی را مطرح خواهد کرد و قرار است طرحی را ارایه دهد که بتواند در ایتدا مشکلات مالی تشکیلات را برطرف کند و از ورشکستگی و سقوط آن را نجات دهد و هم در آخر به توافق سیاسی برسد. شاید صلح اقتصادی که محمود عباس قصد دارد آن را ارایه دهد، در راستای طرحی باشد که در دیدار دوم مه 2017 با ترامپ به آن اشاره کرده عباس در سفر خود به کاخ سفيد از ترامپ خواسته است که توافقنامه پاريس را کاملا تغيير دهد و به فلسطيني‌ها آزادي عمل و سرمايه‌گذاري در منطقه «ج» را بدهد که 60 درصد از مساحت کرانه باختري را تشکيل مي‌دهد. ]اسرائيل و فلسطين براي سفر ترامپ که اوایل خرداد ماه 1396 مقدمه‌چيني کرده و از نظر ترامپ درباره صلح اقتصادی خبر داشتند. زیرا چند روز قبل از سفر ترامپ، نشستي ميان شکري بشاره وزير دارايي تشکيلات خودگردان فلسطيني و موشه کحلون همتاي اسرائيلي او براي بررسي تسهيلات و مقدمات اقتصادي، برگزار شده بود. کارشناسان اقتصادي فلسطيني گفتند ترامپ با کمک مالي 27 ميليون دلاري به تشکيلات خودگردان براي اجراي طرح‌هاي اقتصادي و توسعه‌اي براي بهبود فرصت‌هاي زندگي فلسطينيان کرانه باختري موافقت کرده است. بنابراین قرار است هيأت بزرگي از مقامات اقتصادي به رياست محمد مصطفي مشاور اقتصادي محمود عباس طي روزهاي آينده به واشنگتن سفر کند و بسته طرح‌هاي اقتصادي را که تشکيلات قصد اجراي آن را دارد ارائه کنند.12

3- ناراضیان صلح اقتصادی
گروه‌های فلسطینی از اینکه مذاکرات با اسرائیل تحت عنوان صلح امنیتی و اقتصادی از سرگرفته شود اعلام نارضایتی کرده‌اند. در همین راستا اسماعیل رضوان، یکی از رهبران حماس گفت، عباس از این راهی که پیش گرفته جز شکست و ناامیدی نصیبی نخواهد داشت.13[
]جمال الطیراوی، عضو کمیته مرکزی فتح از دیگر مخالفان طرح صلح اقتصادی است و معتقد است تسهیلات جدید اقتصادی در واقع دامی است که پشت یک صلح پوچ وغیر واقعی پنهان شده. وی معتقد است دیدارهای ترامپ جز به مصالح اسرائیل و خسران و شکست برای فلسطینی‌ها نیست.14[ برخی تحلیل‌گران نیز آن را مثبت ارزیابی نمی‌کنند. یک تحلیل‌گر سیاسی به نام هانی حبیب در مورد صلح اقتصادی معتقد است این موضوع خیالی بیش نیست و تحقق نمی‌یابد. همان طور که در زمان اوباما نیز مطرح بود و تحقق نیافت. وی معتقد است تنها راه حل درگیری‌ها پایان دادن به اشغالگری است نه صلح اقتصادی. عبد المجید سویلم، یکی دیگر از تحلیل‌گران اقتصادی معتقد است چیزی به نام صلح اقتصادی به حساب صلح سیاسی وجود ندارد و سران عرب نیز در موضوع رابطه اعراب و اسرائیل بر پایه صلح عادلانه و همه جانبه معتقد هستند.15[
4- سود رژیم صهیونیستی از صلح اقتصادی
صلح اقتصادی به آینده کیان صهیونیست‌ها و سیادت آنها کمک خواهد کرد. شمعون شیفر یک تحلیل‌گر سیاسی اسرائیلی، صلح اقتصادی را عمل تدریجی برای دست‌یابی به صلح نهایی می‌داند. صلح اقتصادی برای غزه نیز دستاوردهایی دارد و باعث می‌شود غزه از محاصره خارج شود و رونق اقتصادی بگیرد این مساله همان فرصتی است که اسرائیلی‌ها به دنبال آن هستند. در این صورت صهیونیست‌ها به تدریج می‌توانند سیاست‌های خود را در آن اعمال کنند باید توجه داشت در حال حاضر غزه از دست محمود عباس خارج است و حماس آن را اداره می‌کند و پروژه‌های سیاسی در آن انجام نمی‌شود و با صلح اقتصادی این مساله حل می‌گردد.16 فایده دیگر طرح اقتصادی تبدیل دولت اقتصادی در کرانه غربی به عنوان پلی برای عادی‌سازی روابط اقتصادی با کشورهای عرب و ادامه طرح‌های اقتصادی آمریکایی- عربی و اسرائیلی مشترک خواهد بود.17 ]البته این طرح در میان صهیونیست‌ها نیز مخالفانی دارد. در حزب لیکود و حزب کار یکی از آنها معتقد به توسعه عملیات یهودی‌سازی و یکی دیگر موافق گشایش روابط از طریق اقتصادی و فرهنگی با سایر کشورها و توسعه اسرائیل است.18[ ترامپ نیز در سفر خود به بیت لحم در سخنانی که با شهرک‌نشینان یهودی داشت برای اینکه چپگراها در برابر نتانیاهو در مذاکره با فلسطینی‌ها نیاستند، پیشنهاد مبادلات تجاری و اقتصادی با فلسطینی‌ها را مطرح ساخت.

5- جایگاه امنیت در صلح اقتصادی
بهتر است به نظر دانیل دورون، یک تحلیل‌گر دیگر اسرائیلی بپردازیم وی معتقد است نگاه نتانیاهو به طرح صلح اقتصادی، ارایه خدمات رفاهی به مناطق شهرنشین فلسطینی است که باعث می‌شود که آنان به ایجاد امنیت پایبند باشند و از خدمات رفاهی و اقتصادی به عنوان یک شرط برای امنیت نگاه کنند و صلح تنها در سطح شعار مطرح نشود. پس قانون و نظام در کنار پیشرفت اقتصادی شرطی ضروری برای دست‌یابی به صلح است.19[
]موشه العاد، رئیس دستگاه امنیت اسرائیل درباره مذاکرات صلح اقتصادی معتقد است آشتی میان اسرائیل و فلسطین علیه دشمن مشترک آنها حماس است. در گذشته اسرائیل با فلسطین همکاری امنیتی داشت و اکنون همکاری‌های اقتصادی میان آنها رواج خواهد یافت، همکاری‌های امنیتی به محمود عباس امکان انجام فعالیت در کرانه غربی را بدون ترس از حماس می‌دهد و همکاری‌های اقتصادی که شروع آن با قطع برق و عدم ارسال منظم مواد غذایی و آب بوده است. بخاطر زندگی غیر قابل تحمل در نوار غزه می‌باشد.20[

جمع‌بندی
با توجه به بحران مالی که محمود عباس با آن روبرو است، نمی‌تواند کمک 27 میلیون دلاری آمریکا را نادیده بگیرد بنابراین سعی می‌کند تا خواسته‌های آمریکا و اسرائیل را اجرا نماید. اسرائیل نیز از بسته اقتصادی خبر داده که می‌تواند باعث رشد و شکوفایی اقتصادی کرانه غربی شود البته از محتویات آن گزارشی منتشر نشده اما می‌توان حدس زد طرح کنست جز این بسته باشد طبق این طرح به فلسطینی‌ها اجازه ساخت و ساز در منطقه «ج» داده می‌شود. منطقه‌ای که تحت کنترل رژیم صهیونیستی است و 60 درصد مساحت کرانه باختری را تشکیل می‌دهد و طبق این طرح حدود 20 هزار منزل فلسطینی که در اراضی نامبرده شده با مالکیت صاحبان آن بدون مجوز ساخته شده بودند، تخریب نخواهد شد. جزو این بسته باشد. البته ترامپ نیز در دیدار با عباس پیشنهاداتی داده شامل: ایجاد تسهیلات به بازرگانان فلسطینی برای ورود به اسرائیل با اتومبیل‌های شخصی و ارایه کمک‌های اقتصادی به فلسطینی‌ها برای کاهش بیکاری و فقر است. به نظر می‌رسد عباس طی روزهای آتی به آمریکا برود تا در مورد این پیشنهادات و طرح جدید اقتصادی بحث گفتگو کند و طرح خود را نیز ارایه دهد.

*کارشناس حوزه مطالعاتی فلسطین و رژیم صهیونیستی

1- گفته می‌شود جان کری در زمان تصدی پُست خود در دولت اوباما چهار میلیارد دلار برای صلح اقتصادی هزینه کرده و توافقنامه اقتصادی میان فلسطینی‌ها و اسرائیلی‌ها به امضاء رسانده است. این توافقنامه میان نیب المصری از فلسطین و یوسی فاردی از اسرائیل بوده است تا از آن طریق برای تحقق راه حل دو دولتی و ایجاد صلح استفاده شود. باید توجه داشت که میان توسعه پایداری و صلح اقتصادی تفاوت بسیاری است همان گونه که در برابر اقتصاد مقاومتی و اقتصاد خرید و مصرف تفاوت است.
http://felesteen.ps/article/oview/93727
2- ایرانی، محمد، "به نام کمک‌های اقتصادی به کام مطالبه‌های سیاسی"، 14/03/1392
http://www.irdiplomacy.ir/fa/page/1916766
3- اقتصاديون: "إنقاذ رام الله من العجز المالي مرهون بالدول المانحة"، 03  حزيران/ أغسطس 2009
http://alresalah.ps/ar/post/1261
4- محللون يستبعدون حدوث اختراق خلال لقاء ابو مازن ترامب الشهر المقبل 26/04/2017
http://www.alquds.com/articles/1493117909319701100
5- طرح پیشنهادی آمریکا به عباس: ازسرگیری مذاکرات در قبال تعلیق شهرک‌سازی، 15/03/2017
https://farsi.palinfo.com/news/2017/3/15
6- عباس يغير قواعد المفاوضات مع الاحتلال ويدق باب "السلام الاقتصادي، 1/06/2017"
http://alkhaleejonline.net/articles/1496230495412892500
7- دیدار کحلون و حمد الله دومین دیدار طرفین ظرف کمتر از یک ماه می‌باشد. گفته می‌شود، کحلون از زمان تصدی وزارت دارایی اسرائیل به صورت دوره‌ای با مقامات ارشد تشکیلات رام الله دیدار و گفت و گو کرده است و بخش اعظم این ملاقات‌ها در دفتر کحلون در شهر تل آویو و با آگاهی بنیامین نتانیاهو نخست وزیر اسرائیل صورت گرفته است.
https://farsi.palinfo.com/news/2017/6/17
8- منطقه‌ای که تحت کنترل رژیم صهیونیستی است و 60 درصد مساحت کرانه باختری را تشکیل می‌دهد بنابر تصمیم کنست، حدود 20 هزار منزل فلسطینی که در اراضی نامبرده شده با مالکیت صاحبان آن بدون مجوز ساخته شده بودند، تخریب نخواهد شد. و به فلسطینی‌ها در منطقه "ج" اجازه ساخت و ساز داده می‌شود.
9- دیدار وزیر دارایی رژیم صهیونیستی با نخست ‌وزیر دولت توافق ملی فلسطین"، 11/03/96
http://www.farsnews.com/13960311000958
10- عباس يغير قواعد المفاوضات مع الاحتلال ويدق باب "السلام الاقتصادي، 1/06/2017"
http://samanews.ps/ar/post/305592
11- http://www.kaleme.com/1395/08/05/klm-252418/?theme=fast
12- جزئيات طرح جديد آمريکا براي ازسرگيري مذاکرات سازش، ۳۱/02/۱۳۹۶
http://boultan.ir/news/1109789
13- "عباس يغير قواعد المفاوضات مع الاحتلال ويدق باب "السلام الاقتصادي، 1/06/2017
http://alkhaleejonline.net/articles/1496230495412892500
14- "إحياء مشروع التسوية بين السلطة و"إسرائيل" بضوء أمريكي في القاهرة وعمّان" 20 مه 2017
https://www.noonpost.org/content/18055
15- محللون يستبعدون حدوث اختراق خلال لقاء ابو مازن ترامب الشهر المقبل 26/04/2017
http://www.alquds.com/articles/1493117909319701100
16- http://alresalah.ps/ar/post/1261
17- توافقنامه‌ای است که میان مصر و اسرائیل در خصوص همکاری‌های اقتصادی منطقه‌ای به نام کویز(QIZ) معروف است.
18- سعد الدین، نادیة "السلام الاقتصادي الإسرائيلي خطة كيري الاقتصادية وقائع مضادة" ، 7/7/2013
http://www.aljazeera.net/knowledgegate/opinions/2013/7/7
19- اقتصاديون : "إنقاذ رام الله من العجز المالي مرهون بالدول المانحة" ، 03  حزيران / أغسطس 2009
http://alresalah.ps/ar/post/1261
20- هیوم یسرائیل، "صحيفة عبرية تزعم: عباس يحاول استعادة السيطرة على غزة من خلال حرب "، الخميس 15 يونيو 2017
http://samanews.ps/ar/post/305463




نام:
ایمیل:
* نظر: