آخرین اخبار
کد خبر: ۳۱۵۴۰۲
تاریخ انتشار: ۳۰ خرداد ۱۳۹۶ - ۱۱:۲۴
فاطمه کاظمی*


چکیده
این گزارش به صورت اجمالی به بررسی چرایی نیاز کشورهای عربی به حمایت رژیم اسرائیل در عرصه امنیتی می‌پردازد و به طور خلاصه، مهم­ترین دلایل نیاز کشورهای عربی به حمایت اسرائیل که همان تلاش سران عرب برای حفظ حاکمیت خود و مقابله با ایران و تهدیدات خارجی است، مورد بررسی قرار می‌گیرد.

مقدمه
بعد از سفر ترامپ، رئیس جمهور آمریکا به منطقه خاورمیانه، مسئله توسعه روابط گسترده اسرائیل و کشورهای عربی به صورت جدی پیگیری شد و طرح عادی سازی گسترده روابط عربی- اسرائیلی و ایجاد هماهنگی­های امنیتی بین دو طرف به منظور مقابله با ایران در دستور کار سران این کشورها قرار گرفت. بسیاری از مقامات اسرائیلی از جمله بنیامین نتانیاهو بارها بر روابط خوب و مستحکم اسرائیل با کشورهای عربی تاکید کرده­اند. عربستان سعودی هم در راس کشورهای مخالف ایران سعی می­کند از طریق اعمال فشار بر کشورهای عربی، رابطه این کشورها با اسرائیل را در دستور کار خود قرار دهد و به کمک اسرائیل به مقابله با ایران بپردازد و به همین دلیل با اسرائیل ائتلاف بسته است تا مانع نفوذ ایران در منطقه شود. از طرف دیگر عربستان و بسیاری از کشورهای عربی به دلیل بقای حاکمیت خود و به دلیل اینکه سرسپرده آمریکا هستند با اسرائیل همکاری می‌کنند. این گزارش با فرض این مسئله که بسیاری از دولت‌های عربی به دلیل حفظ حاکمیت خود و مقابله با ایران در صدد این هستند که با اسرائیل همکاری امنیتی داشته باشند تلاش می‌کند به چرایی علت نیاز کشورهای عربی به ویژه اردن و مصر به مساعدت‌های اسرائیل در عرصه امنیتی پاسخ دهد. در ادامه به تبیین ابعاد این مسئله می‌پردازیم:

1- تلاش سران عرب برای حفظ حاکمیت خود
بسیاری از کشورهای عربی به خصوص عربستان، مصر و اردن، همکاری و هماهنگی امنیتی با اسرائیل را عاملی برای بقای حاکمیت خود می‌دانند و به همین دلیل با اسرائیل همکاری می‌کنند.
 اخیرا موشه ارنس، وزیر خارجه و جنگ اسبق رژیم صهیونیستی مقاله­ای در روزنامه هاآرتص نوشت و در آن به تغییر موضع سران عرب در قبال اسرائیل اشاره کرد. وی معتقد است که «بی‌اعتنایی به مسئله فلسطین در اجلاس ریاض و عدم محکومیت اسرائیل در سخنرانی سران کشورهای عربی و سکوت آنان در قبال هجمه و حمله تند ترامپ علیه حماس، با اولویت­های دولت­های عربی در ارتباط است. در حال حاضر حاکمان عرب تنها به فکر حفظ حاکمیت خود هستند و از ایران و جریان­های اسلام‌گرای پیرامون خود ترس و وحشت دارند. حکام عرب، مسئله فلسطین را نادیده می‌گیرند و با آن همچون مساله­ای حاشیه‌ای برخورد می‌کنند؛ زیرا آنها اساسا به فکر هم پیمانی با اسرائیل هستند چرا که اسرائیل تجربه­ای طولانی در مقابله با ایران و به اصطلاح تروریسم اسلامی دارد. نمونه بارز دیگر طبق دیدگاه آرنس روابط اردن و اسرائیل است که با وجود اینکه ملک عبدالله دوم، پادشاه اردن همواره می‌خواهد اصرار خود را بر حمایت از فلسطینیان نشان دهد اما در پشت پرده او نیز خواستار دریافت کمک از اسرائیل و همکاری امنیتی با آن است؛ زیرا این مسئله را برای بقای حاکمیت خود در برابر خطرات پیش رو امری ضروری می‌داند. همکاری امنیتی، اطلاعاتی و نظامی مصر و اسرائیل در بهترین حالت ممکن قرار دارد و این امری ناگهانی و تصادفی نیست؛ چرا که سیسی به خوبی می‌داند که همکاری امنیتی با اسرائیل به مراتب از پاسخ گویی به فلسطینیان مهم‌تر است. سیسی به دلیل جلب رضایت آمریکا و اتحادیه اروپا و بقای حاکمیت خود با اسرائیل همکاری می‌کند.»1
پیش از این نیز سلطان عجلونی، کارشناس مسائل اسرائیل تاکید کرده بود که عبدالفتاح سیسی از مرحله هم پیمانی با اسرائیل عبور کرد و به مرحله دوستی عمیق با نتانیاهو رسید. سیاستمداران اسرائیلی، سیسی را هدیه الهی برای اسرائیل می‌دانند و نظام سیسی را بزرگترین هم پیمان اسرائیل در منطقه برمی شمردند. هدف سیسی هم در روابط دوستانه خود با اسرائیل، استمرار حمایت آمریکا و اروپا از نظامش به واسطه اسرائیل می‌باشد.2

2- مقابله با ایران
نمی‌توان منافع مشترک بین اسرائیل، مصر، اردن، عربستان و کشورهای حاشیه خلیج فارس را نادیده گرفت. به خصوص اینکه این کشورهای سنی احساس می‌کنند که ایران برای آنها خطرناکتر از اسرائیل است. درست است که این منافع مشترک بین امید و ناامیدی در نوسان بوده و اما مقامات اسرائیلی از مدت‌ها پیش تلاش کردند از طریق مذاکره و سفر به کشورهای عربی، این کشورها را با خود همسو کنند.3
عربستان سعودی در راس کشورهای مخالف ایران سعی می­کند از ضعف مالی بسیاری از کشورهای عریبی به نفع خود استفاده نماید و از طریق اعمال فشار بر کشورهای عربی رابطه این کشورها با اسرائیل را در دستور کار خود قرار دهد و به کمک اسرائیل به مقابله با ایران بپردازد.
طبق دیدگاه ارنس، وزیر سابق امور خارجه رژیم صهیونیستی، «دولت عربستان، دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای را بزرگترین تهدید برای خود دانسته و مقابله با این کشور را مصلحت مشترک خود و اسرائیل می‌دانند؛ به همین دلیل به اسرائیل به دید دوست و هم پیمان می‌نگرند به اعتبار اینکه این رژیم بقای حاکمیت آنها را تضمین می‌کند».4 پیش از این نیز یسرائیل کاتص، وزیر اطلاعات رژیم صهیونیستی از وجود هماهنگی امنیتی بین این رژیم با برخی کشورهای عربی خبر داده بود و اعلام کرد که دو طرف خواهان مشارکت برای تقابل با ایران و حزب الله هستند. طبق دیدگاه کاتص دو گروه وجود دارند که دشمن ایران هستند یکی اسرائیل و دیگری کشورهای سنی، توافق هسته­ای با ایران وضعیتی را به وجود آورد که هیچ کاری برای مقابله و برچیدن فعالیت­های ایران وجود نداشت اما اکنون به دلیل تغییراتی که در رویکرد آمریکا به وجود آمده است، امکان تقویت ابزارها برای مشارکت کشورهای سنی به منظور مقابله با ایران و داعش فراهم شده است.5

3- مقابله با تهدیدات خارجی
بسیاری از کشورهای عربی به خصوص عربستان، اردن، مصر و کشورهای حاشیه خلیج فارس به دلیل منافع مشترکی که با هم دارند با اسرائیل همکاری می‌کنند. به خصوص عربستان که برای مقابله با محور مقاومت ترجیح می­دهد با اسرائیل ائتلاف ببندد. هماهنگی امنیتی بین اردن و اسرائیل نیز بسیار گسترده است، مرزهای شرقی اسرائیل با اردن بسیار طولانی است و به منظور امنیت این مرزها دو طرف با هم همکاری امنیتی دارند. مصر نیز برای مقابله با چالش‌ها و تهدیدات امنیتی پیش روی مصر بااسرائیل همکاری می‌کند.

4- جلب حمایت آمریکا
 یکی دیگر از اهداف کشورهای عربی از همکاری بارژیم صهیونیستی، جلب همکاری‌های آمریکا و حمایت‌های آن در زمینه‌های مختلف مثل ادامه جنگ یمن با پشتوانه حمایت حقوق بشری آمریکا در سازمان ملل می باشد. در حقیقت دریافت این کمک‌ها تنها از دروازه اسراییل برای آنها میسر است. یا همچنین می‌توان به مناطق کوییز در اردن و مصر و منافع اقتصادی آن اشاره کرد.

5- استفاده از توان اطلاعاتی رژیم صهیونیستی
بسیاری از کشورهای عربی از توان اطلاعات و جاسوسی اسرائیل شگفت زده هستند و به همین دلیل در صدد این هستند که از توانایی‌های اطلاعاتی این رژیم علیه خود و کشورهای رقیب استفاده کنند و این رقبا حتی می‌توانند کشورهای عربی دیگر و همسایه باشند.

جمع‌بندی
بسیاری از کشورهای عربی به خصوص عربستان، مصر و اردن، همکاری و هماهنگی امنیتی با اسرائیل را عاملی برای بقای حاکمیت خود می‌دانند و به دلیل مقابله با ایران و محور مقاومت با اسرائیل همکاری می‌کنند. همکاری امنیتی، اطلاعاتی و نظامی مصر و اسرائیل به منافع مشترک بین دو کشور بر می‌گردد و سیسی، رئیس جمهور مصر هم به دلیل جلب رضایت آمریکا و اتحادیه اروپا و بقای حاکمیت خود با اسرائیل همکاری می‌کند.

* کارشناس حوزه مطالعاتی فلسطین و رژیم صهیونیستی در موسسه ندا

1- چرایی نزدیکی حکام عرب به اسرائیل از زبان وزیر سابق صهیونیستی، مرکز اطلاع رسانی فلسطین، 30 می 2017
2- العلاقات المصریة الاسرائیلیة بعهد السیسی الی أین؟ الجزیرة، تاریخ دسترسی 18 خرداد 1396
3- الدولة العربیة السنیة و التطبیع السری و العلنی مع اسرائیل، خبرگزاری معا، 30/5/2016
4- چرایی نزدیکی حکام عرب به اسرائیل از زبان وزیر سابق صهیونیستی، مرکز اطلاع رسانی فلسطین، 30 می 2017،
5- هماهنگی امنیتی اسرائیل با برخی کشورهای عربی، مشرق، 8 اسفند 1396

1- چرایی نزدیکی حکام عرب به اسرائیل از زبان وزیر سابق صهیونیستی، مرکز اطلاع رسانی فلسطین، 30 می 2017
2- العلاقات المصریة الاسرائیلیة بعهد السیسی الی أین؟ الجزیرة، تاریخ دسترسی 18 خرداد 1396
3- الدولة العربیة السنیة و التطبیع السری و العلنی مع اسرائیل، خبرگزاری معا، 30/5/2016
4- چرایی نزدیکی حکام عرب به اسرائیل از زبان وزیر سابق صهیونیستی، مرکز اطلاع رسانی فلسطین، 30 می 2017،
5- هماهنگی امنیتی اسرائیل با برخی کشورهای عربی، مشرق، 8 اسفند 1396


منابع
1- چرایی نزدیکی حکام عرب به اسرائیل از زبان وزیر سابق صهیونیستی، مرکز اطلاع رسانی فلسطین، 30 می :
 https://farsi.palinfo.com/7550

2- العلاقات المصریة الاسرائیلیة بعهد السیسی الی أین؟ الجزیرة، تاریخ دسترسی 18 خرداد 1396:
http://www.aljazeera.net/programs/arab-present-

3- الدولة العربیة السنیة و التطبیع السری و العلنی مع اسرائیل، خبرگزاری معا، 30/5/2016:
https://www.maannews.net/Content.aspx?id=844404

4- رجوع شود: چرایی نزدیکی حکام عرب به اسرائیل از زبان وزیر سابق صهیونیستی، مرکز اطلاع رسانی فلسطین، 30 می 2017:
 https://farsi.palinfo.com/7550

5- هماهنگی امنیتی اسرائیل با برخی کشورهای عربی، مشرق، 8 اسفند 1395:
http://www.mashreghnews.ir/news/695606/


نام:
ایمیل:
* نظر: