آخرین اخبار
کد خبر: ۳۱۵۴۰۱
تاریخ انتشار: ۳۰ خرداد ۱۳۹۶ - ۱۱:۰۶
فاطمه کاظمی*


چکیده
ثبات و امنیت رژیم فعلی اردن یکی از منافع استراتژیک و مهم تل آویو و واشنگتن محسوب می‌شود، به همین دلیل آمریکا و رژیم صهیونیستی همواره برای بقای حکومت فعلی اردن تلاش می‌کنند و نگران بی ثباتی اردن هستند؛ چرا که بی ثباتی اردن، تاثیری منفی در ثبات و امنیت اسرائیل دارد. اردن و رژیم صهیونیستی نگران تحولات جنوب سوریه هستند و از استقرار نیروهای مقاومت در این منطقه و نیز نفوذ داعش در اردن واهمه دارند؛ به همین دلیل هماهنگی امنیتی و سیاسی بین این دو رژیم در ماه‌های اخیر افزایش یافته است. در این گزارش به چرایی نگرانی رژیم صهیونیستی و آمریکا از خدشه‌دار شدن امنیت اردن و دلایل آن از جمله منافع مشترک، نگرانی از حضور ایران و تروریسم پرداخته می‌شود.

مقدمه
اردن و اسرائیل روابط مخفیانه گسترده‌ای با هم دارند اما اردن به دلیل رکود مذاکرات فلسطینی اسرائیلی و حساسیت افکار عمومی اردن تلاش می‌کند که این روابط رسانه‌ای نشود. این کشور از سال 1994 بعد از معاهده صلح با اسرائیل روابط دیپلماتیک خود را با این رژیم آغاز کرد و دومین کشوری است که بعد از مصر و سومین طرف عربی است که بعد از مصر و سازمان آزادیبخش فلسطین، اقدام به عادی‌سازی روابط خود با اسرائیل نمود.1 یکی از مسائلی که ماه‌های اخیر باعث نگرانی آمریکا و رژیم صهیونیستی شده است اوضاع داخلی اردن است. در حقیقت ثبات امنیتی و سیاسی اردن اهمیت بسزایی برای آمریکا و اسرائیل دارد؛ به همین دلیل این دو کشور برای تضمین امنیت این کشور تلاش می‌کنند. در این گزارش با فرض اینکه آمریکا و اسرائیل از نفوذ ایران و استقرار نیروهای مقاومت در مرزهای جنوبی سوریه واهمه دارند؛ تلاش شده به این سوال پاسخ داده شود که علت اصلی نگرانی آمریکا و اسرائیل از خدشه‌دار شدن امنیت اردن چیست؟

- عوامل نگرانی اسرائیلی‌ها و آمریکایی‌ها نسبت به خدشه‌دار شدن امنیت اردن
عوامل نگرانی اسرائیلی‌ها و آمریکایی‌ها نسبت به خدشه‌دار شدن امنیت اردن در وهله اول به منافع مشترک دو طرف بر می‌گردد و رژیم صهیونیستی دارای مرزهایی طولانی با اردن است و بی ثباتی و از بین رفتن امنیت اردن، تاثیر منفی در امنیت اردن می‌گذارد. از سویی دیگر آمریکا و اسرائیل نگران نفوذ ایران در مرزهای جنوبی سوریه هستند و بیم آن را دارند که داعش از مرزهای سوریه و عراق عقب‌نشینی کند و به سمت اردن بیاید.
در ادامه به تشریح این عوامل می‌پردازیم:

الف. منافع مشترک بین رژیم صهیونیستی و اردن
در سال‌های اخیر به خصوص از آغاز جنگ داخلی سوریه و ورود بیش از یک میلیون آواره سوری به اردن، اسرائیل آمادگی خود را برای کمک به اردن اعلام کرد. صدها هزار نفر از آوارگان سوری به این کشور آمدند. در حقیقت جنگ سوریه نقش زیادی در اهمیت بین‌المللی و منطقه‌ای اردن به خصوص در نزد اسرائیل ایفا کرد.2 آمریکا و اردن برای اسرائیل اهمیتی امنیتی و استراتژیک دارد و این کشور مرزهای طولانی با "اسرائیل" دارد. اسرائیل به منظور حفظ امنیت خود نیز تلاش می‌کند که ثبات و امنیت اردن حفظ شود. همچنین اهمیت دیگر امنیت و ثبات اردن برای اسرائیل که به نوعی گلوگاه پیوند منافع آنها نیز هست، بحث اقتصاد است زیرا از سویی اردن از مشوق‌های اقتصادی آمریکا و امتیاز مناطق موسوم به کوییز در صورت داشتن روابط با اسراییل، سود می‌برد و از سویی اسراییل نیز اردن را بازار محصولات خود و دروازه‌ای برای راهیابی به بازار حاشیه خلیج فارس قلمداد می‌کند.

به عبارت دیگر آمریکا و اسرائیل تلاش می‌کنند که امنیت و ثبات اردن حفظ شود تا آنجا که ژنرال جوزف دانفورد، رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا در سفرش به اسرائیل در ماه می 2017 تلاش کرد آینده نظام حکومتی در اردن را در راس اولویت‌های گفتگو با گادی آیزنکوت، رئیس ستاد مشترک ارتش اسرائیل قرار دهد. دانفورد در دیدارش با بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر رژیم صهیونیستی و اویگدور لیبرمن، وزیر جنگ اسرائیل و مقامات ارتش بر نقش اسرائیل در تضمین ثبات و امنیت اردن تاکید کرد اما جزئیات این مسئله فاش نشده است. در این دیدار دانفورد و آیزنکوت تاکید کردند که ثبات حکومت فعلی اردن، یکی از منافع استراتژیک و مهم تل آویو و واشنگتن به حساب می‌آید. آیزنکوت هم هشدار داد که ممکن است اوضاع نابسامان اقتصادی در اردن منجر به بی‌ثباتی نظام اردن شود.3 به همین دلیل ایزنکوت، تاکید کرده که اسرائیل از نظام اردن حمایت خواهد کرد و معتقد است که علت بی ثباتی اقتصادی و امنیتی در اردن به این دلیل است که بسیاری از آوارگان سوری به این کشور مهاجرت کرده‌اند. بسیاری از مقامات اسرائیلی از اوباما و نیز ترامپ خواسته بودند که از نظام اردن حمایت مالی و امنیتی بکند.4

ب. نگرانی از نفوذ ایران
علاوه بر این یکی دیگر از عوامل نزدیکی اردن و اسرائیل به دلیل نگرانی از تلاش‌های ایران برای استقرار نیروهای طرفدار سوریه در مرزهای جنوبی اردن است. دو طرف اسرائیلی و اردنی در واکنش به تحولات اخیر سوریه و همزمان با افزایش نفوذ ایران در سوریه و عراق، هماهنگی‌های سیاسی و امنیتی خود را افزایش دادند. هم‌چنین دو طرف نگران این هستند که ایران از پیروزی‌های اخیر ارتش سوریه بهره برداری کند و نیروهای سپاه پاسداران و دیگر شبه نظامیان به خصوص نیروهای حزب الله را در مرزهای سوریه با اردن و اسرائیل مستقر کند.
در سال‌های اخیر به دلیل تشدید تنش در خاورمیانه اسرائیل اطلاعات جاسوسی زیادی در اختیار اردن قرار داد و با استفاده از ماهواره از مرزهای اردن با عراق و سوریه عکس‌برداری کرد و این عکس‌ها را در اختیار اردن قرار داد و تلاش کرد امنیت این کشور را برای مقابله با داعش و جلوگیری از نفوذ ایران تضمین نماید.5

ج. نگرانی از حضور داعش
یکی دیگر از نگرانی‌های اسرائیلی‌ها و آمریکایی‌ها و نظام اردن آن است که داعش از عراق و سوریه عقب‌نشینی کند و به سمت اردن بیاید و در این کشور پایگاه‌های خود را سازماندهی کند. چه بسا مانور نظامی 20 کشور به رهبری آمریکا در شمال اردن با هدف پیشروی نظامی در جنوب سوریه صورت گرفته است.6

 جمع‌بندی
اردن برای اسرائیل اهمیتی امنیتی و استراتژیک دارد و این کشور مرزهای طولانی با "اسرائیل" دارد به همین دلیل اسرائیل و آمریکا نگران خدشه‌دار شدن امنیت اردن هستند؛ زیرا بی ثباتی و کاهش امنیت در اردن تاثیری منفی بر امنیت اسرائیل می‌گذارد. از سویی دیگر اسرائیل نگران نفوذ داعش در مرزهای اردن است، اسرائیل و آمریکا نگران عقب‌نشینی داعش از عراق و سوریه هستند و بیم آن را دارند که داعش در کشور اردن، پایگاه‌های خود را سازماندهی کند. همه این عوامل دست به دست هم داده که رژیم صهیونیستی به گسترش روابط امنیتی خود با اردن بپردازد و دو رژیم در این زمینه به صورت گسترده با هم همکاری کنند.

*کارشناس حوزه مطالعاتی فلسطین و رژیم صهیونیستی در موسسه ندا

1- قلق اسرائیلی من انهیار الاوضاع فی الاردن، قدس پرس، 8 مارس 2017
2- ازدیاد التنسیق الامنی و الاستراتیجی الاردنی الاسرائیلی، یا عینی، 29 می 2016
3- النعامی، صالح، قلق أمریکی اسرائیلی علی وضع الاردن.. ما صلة تنظیم الدولة؟، عربی 21، 13 می 2017
4- قلق اسرائیلی من انهیار الاوضاع فی الاردن، قدس پرس، 8 مارس 2017
5- هاآرتص: تقارب اسرائیلی اردنی ردا علی تکثیف الوجود الایرانی بسوریا، عربیک، 21 ژوئن 2017
6- النعامی، صالح، قلق أمریکی اسرائیلی علی وضع الاردن.. ما صلة تنظیم الدولة؟، عربی 21، 13 می 2017


منابع
- قلق اسرائیلی من انهیار الاوضاع فی الاردن، قدس پرس، 8 مارس 2017:
http://www.qudspress.com/index.php?page=show&id=29366
- ازدیاد التنسیق الامنی و الاستراتیجی الاردنی الاسرائیلی، یا عینی، 29 می 2016:
http://yaeni.com//news/news/84902/%D8%B4%D8%B1%D9%82-%D8%A7%D9%88%D8%B3%D8%B%D8%AC%D8%AF%
- النعامی، صالح، قلق أمریکی اسرائیلی علی وضع الاردن.. ما صلة تنظیم الدولة؟، عربی 21، 13 می 2017:
https://arabi21.com/story/1005521/%D9%82%D9%84%D9%82-%D8%A3%D9%85%D8%B1%D9%8A%D9%83%D9%8A-%D8%A5%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A6%D9%8A%D9%84%D9%8A-
- هاآرتص: تقارب اسرائیلی اردنی ردا علی تکثیف الوجود الایرانی بسوریا، عربیک، 21 ژوئن 2017:
https://arabic.rt.­%D8%A7%D8%A6%D9%8A%D9%84

نام:
ایمیل:
* نظر: