آخرین اخبار
کد خبر: ۳۱۵۴۰۰
تاریخ انتشار: ۳۰ خرداد ۱۳۹۶ - ۱۰:۴۷
فاطمه کاظمی*


چکیده
جزیره تیران و صنافیر از موقعیت استراتژیک برخوردار هستند و رژیم اسرائیل، عربستان و اردن از این دو جزیره برای عبور کشتی‌های خود استفاده می کنند، دولت مصر علیرغم مخالفت اقشار مختلف مصر، دو جزیره تیران و صنافیر را در ازای 16 میلیارد دلار به عربستان فروخت و همین مسئله فرصتی برای اسرائیل است تا به راحتی بتواند عملیات‌های نظامی و تجاری خود را در این دو منطقه فعال کند. این گزارش به بررسی واگذاری دو جزیره تیران و صنافیر به عربستان می‌پردازد و در ادامه نتایج و پیامدهای مربوط به این واگذاری مورد تبیین قرار می‌گیرد.

مقدمه
مصر و عربستان سعودی یک معامله سرزمینی تقریبا نظامی را با یکدیگر امضا کردند که بر اساس این معامله قرار است دو جزیره تیران و صنافیر در مقابل 16 میلیارد دلار به عربستان واگذار شود. مصر و عربستان آزادی کشتی‌های اسرائیل در آب‌های منطقه را تضمین کردند و به سران اسرائیل اطمینان دادند که متعهد به توافقنامه صلح هستند. با وجود اینکه اسرائیل طرف این معامله نیست اما بیشترین سود را این رژیم می‌برد و می‌تواند رویای ایجاد راه آهن و ایجاد یک گذرگاه آبی به موزات کانال سوئز را تحقق بخشد. در این گزارش با فرض اینکه رژیم صهیونیستی در صدد این است که فعالیت‌های نظامی و تجاری خود را در این منطقه بهبود بخشد به دنبال آن است که به این سوال‌ها پاسخ دهد که:
- جزئیات واگذاری جزیره تیران و صنافیر به عربستان به چه صورت است؟
- پیامدها و نتایج ناشی از این معامله چیست؟
در ادامه به مالکیت این دو جزیره در گذر زمان اشاره می‌کنیم و پس از آن جزئیات این معامله و پیامدهای ناشی از آن را مورد بررسی قرار می‌دهیم.

1- جزیره تیران و صنافیر
جزیره تیران با وسعت 80 کیلومتر مربع در ورودی تنگه تیران قرار دارد و خلیج عقبه را از دریای سرخ جدا می‌کند و جزیره صنافیر حدود 32 کیلومتر مربع مساحت دارد. بعد از جنگ فلسطین در سال 1948 ملک عبدالعزیز، پادشاه عربستان به دلیل ترس از سیطره اسرائیل بر جزیره صنافیر و تیران با ملک فاروق، پادشاه مصر توافق کرد که این دو جزیره به منظور مقابله با اسرائیل تحت مالکیت مصر باشد و قرار شد که مصر از این دو جزیره برای ضربه زدن به اسرائیل استفاده کند. در سال 1950 عربستان از مصر خواسته بود که این دو جزیره را به عربستان واگذار کند. قبل از جنگ 6 روزه در سال 1967 این جزیره در کنترل جمال عبدالناصر، رئیس جمهور وقت مصر بود و این کشور از این جزایر در جنگ علیه اسرائیل استفاده می‌کرد. در جنگ 6 روزه این دو جزیره از دست رفت و به تصرف اسرائیل در آمد اما بعد از پیمان کمپ دیوید قرار شد که اسرائیل از این دو جزیره خارج شود و آن را در اختیار نیروهای ناظر بین‌المللی وابسته به سازمان ملل قرار دهد. بعد از پیمان کمپ دیوید این دو جزیره به مصر واگذار شد.1



واگذاری دو جزیره تیران و صنافیر به عربستان و پیامدهای آن


واگذاری دو جزیره تیران و صنافیر به عربستان و پیامدهای آن


2- معامله دو جزیره تیران و صنافیر بین مصر و عربستان
همان طور که پیش از این اشاره شد، پس از اینکه مصر و عربستان سعودی یک معامله سرزمینی تقریبا نظامی را برای مبادله دو جزیره تیران و صنافیر در مقابل 16 میلیارد دلار به عربستان امضا کردند، پارلمان مصر بالاخره 14 ژوئن 2017 با توافقنامه ترسیم مرزها با عربستان موافقت کرد2 البته دادگاه عالی اداری مصر دی ماه گذشته حکم نهایی خود را در مورد لغو ترسیم مرزهای دریایی میان مصر و عربستان و واگذاری جزیره تیران و صنافیر صادر کرده بود اما دولت مصر گفته بود اگر این دو جزیره به عربستان واگذار نشود عربستان به دادگاه لاهه شکایت می‌کند.3 سیسی به خاطر این اقدامش به شدت مورد انتقاد قرار گرفت و بسیاری از اهالی مصر در اعتراض به این اقدام دولت مصر دست به تظاهرات زدند.4 طبق قانون اساسی مصر هر معاهده صلح یا ائتلافی که منجر به واگذاری خاک این کشور به غیر شود بایستی درباره آن همه پرسی برگزار شود اما پارلمان مصر صلاح دید که همه پرسی برگزار نشود.


واگذاری دو جزیره تیران و صنافیر به عربستان و پیامدهای آن

پیش از این نیز جان کری، وزیر خارجه وقت آمریکا، عبدالفتاح سیسی، رئیس جمهور مصر و محمد بن سلمان، وزیر دفاع عربستان با هم دیدارهایی داشتند و در مورد چگونگی واگذاری این دو جزیره با هم بحث و تبادل نظر کردند. سران اسرائیلی هم اعلام کرده بودند تا زمانی که آزادی کشتی‌های اسرائیل در آب‌های منطقه به قوت خود باقی بماند و بندهای پیمان صلح محترم شمرده شود با اجرای این طرح و واگذاری این جزیره‌ها به ریاض موافق هستند. مصر و عربستان هم آزادی کشتی‌های اسرائیل در آب‌های منطقه را تضمین کردند. آنها به سران اسرائیل اطمینان دادند که پایبند بندهای صلح هستند.5

3- نتایج و پیامدهای این معامله
اقدام مصر مبنی بر اهدای این دو جزیره به عربستان در ازای 16 میلیارد دلار و عدم حضور نظامی مصر در این مناطق باعث می‌شود که اسرائیل بتواند کانال بن گوریون را حفر کند و آن را جایگزین کانال سوئز کند و دریای سرخ را به دریای مدیترانه متصل کند. چرا که یکی از رویاهای رژیم صهیونیستی، کشتیرانی آزادانه در دریای سرخ است.
بنابراین اسرائیل می‌تواند بندر اشغالی "ایلات" در سواحل دریای سرخ را به بندر "اشدود" در سواحل دریای مدیترانه وصل کند و کانال بن گوریون را حفر کند.
گفتنی است که برای حفر کانال بن گوریون، چند سناریو پیشنهاد شده که در این میان، حفر کانال بن گوریون از بندر ایلات به بندر اشدود به کشتی‌های اسرائیلی اجازه می‌دهد که به چین و کشورهای شرق آسیا بروند. عمق کانال بن گوریون 50 متر خواهد بود و در مدت سه سال ساخته خواهد شد. هم چنین اسرائیل تلاش خواهد کرد شهرهایی را در اطراف کانال احداث کند.6

واگذاری دو جزیره تیران و صنافیر به عربستان و پیامدهای آن

از سویی دیگر گشودن دریای سرخ از خلیج عقبه تا تنگه عدن، راهی برای کشتی‌ها و غواص‌های اسرائیلی است و همین مسئله باعث می‌شود که اسرائیل به تمام دولت‌های آفریقایی و عربی مشرف به دریای سرخ ضربه بزند و مانع رفت و آمد کشتی‌های تجاری آب‌های خلیج فارس شود.7 
هم چنین این معامله بر مبنای عادی سازی روابط بین اسرائیل و کشورهای حاشیه خلیج فارس به خصوص عربستان و آغاز همکاری اقتصادی و تبادل تجاری و باز کردن گذرگاه‌های دریایی و هوایی بین دوطرف است.
علاوه بر این واگذاری این دو جزیره به ریاض با هدف ضربه زدن به ایران صورت می‌گیرد و هدف عربستان از الحاق این دو جزیره، تمایل کشورش به داشتن مرز دیپلماتیک با اسرائیل است تا در صورت لزوم به اسرائیل اجازه بدهد در داخل عربستان وارد عمل شود و به این کشورها در مقابله با ایران و حوثی‌ها کمک کند. اسرائیل در صدد این است که عربستان تنگه تیران را بخشی از آب‌های بین‌المللی اعلام کند تا تردد دریایی در آن به صورت آزادانه صورت بگیرد و در این صورت عملیات‌های نظامی و تجاری اسرائیل فعال می‌شود.

4- جمع‌بندی
واگذاری دو جزیره تیران و صنافیر به عربستان فرصتی برای رژیم صهیونیستی است تا بتواند عملیات‌های نظامی و تجاری خود را در این منطقه فعال کند. هم چنین رژیم صهیونیستی می‌تواند کانال بن گوریون را حفر کند و آن را جایگزین کانال سوئز کند و دریای سرخ را به دریای مدیترانه متصل کند. یکی دیگر از اهداف اسرائیل این است که از طریق عربستان، تیران را بخشی از آب‌های بین‌المللی اعلام کند و همین مسئله باعث سهولت فعالیت‌های تجاری و نظامی اسرائیلی در این منطقه می‌شود. از سویی دیگر آزادی کشتیرانی اسرائیل در این منطقه فرصتی برای این رژیم است تا در صورت لزوم به تمام دولت‌های آفریقایی و عربی مشرف به دریای سرخ ضربه بزند و مانع رفت و آمد کشتی‌های تجاری آب‌های خلیج فارس شود.

1- کارشناس حوزه مطالعاتی فلسطین و رژیم صهیونیستی در موسسه ندا

1- تاریخ جزیرتی تیران و صنافیر بین مصر و السعودیة، اخبار مصر، 9 آوریل 2017
2- كيف تستفيد إسرائيل من تنازل مصر عن جزيرتي تيران وصنافير للسعودية؟، ساسا پست، 15 ژوئن 2017
3- محکمة تلغی حکم العلیا بتبعیة تیران و صنافیر، العربیةف 2 آوریل 2017
4- صادق البرلمان المصری الاربعاء علی اتفاقية تمنح السعودیة السیادة علی جزیرتی تیران وصنافیر رغم معارضة قوية في البلاد لهذه الاتفاقية، فرانس 24، 14 ژوئن 2017
5- كيف تستفيد إسرائيل من تنازل مصر عن جزيرتي تيران وصنافير للسعودية؟، ساسا پست، 15 ژوئن 2017
6- رانیا قناوی، اسرائیل تحتفل بقناة بن جوریون بعد تسلیم تیران و صنافیر، بوابة الحریة و العدالة، 16 ژوئن 2017،
 http://www.fj-p.com/Our_news_Details.aspx?News_ID=117083
7- كريم محمد: لماذا هنأت اسرائیل نفسها بتنازل السیسی عن أرض مصر؟ هذه أضرار صفقة تیران و صنافیر، بوابة الحریة والعدالة،17 ژوئن 2017
http://www.fj-p.com/Our_news_Details.aspx?News_ID=117133


منابع
1- تاریخ جزیرتی تیران و صنافیر بین مصر و السعودیة، اخبار مصر، 9 آوریل 2017
http://www.egynews.net/872913/
2- كيف تستفيد إسرائيل من تنازل مصر عن جزيرتي تيران وصنافير للسعودية؟، ساسا پست، 15 ژوئن 2017
https://www.sasapost.com/translation/what-egypt-handover-of-the-red-sea-islands-to-saudi-arabia-
3- محکمة تلغی حکم العلیا بتبعیة تیران و صنافیر، العربیة، 2 آوریل 2017
http://www.alarabiya.net/ar/arab-and-world/egypt/2017/04/02/
4- کریم محمد، لماذا هنأت اسرائیل نفسها بتنازل السیسی عن أرض مصر؟ هذه أضرار صفقة تیران و صنافیر، بوابة الحریة و العدالة، ،17 ژوئن 2017
http://www.fj-p.com/Our_news_Details.aspx?News_ID=117133
5- صادق البرلمان المصری الاربعاء علی اتفاقية تمنح السعودیة السیادة علی جزیرتی تیران وصنافیر رغم معارضة قوية في البلاد لهذه الاتفاقية، فرانس 24، 14 ژوئن 2017
http://www.france24.com/ar/20170614-%D9%85%D8%B5%D8%B1-%
5- رانیا قناوی، اسرائیل تحتفل بقناة بن جوریون بعد تسلیم تیران و صنافیر، بوابة الحریة و العدالة، 16 ژوئن
 2017، http://www.fj-p.com/Our_news_Details.aspx?News_ID=117083
نام:
ایمیل:
* نظر: