آخرین اخبار
کد خبر: ۳۱۵۳۲۱
تاریخ انتشار: ۲۰ تير ۱۳۹۶ - ۱۶:۴۰
حسین رجبی
چکیده
این گزارش سعی در بررسی نظرات مقامات اسراییلی در رابطه با قرارداد تسلیحاتی جدید عربستان با آمریکا را دارد. در این قرارداد عربستان حجم زیادی از تسلیحات مختلف را از آمریکا خریداری می کند که این خرید واکنش مقامات اسراییلی را به همراه دارد. این واکنش‌ها به حجم خریداری شده تسلیحات می‌باشد ولی از طرف دیگر برخی معتقد هستند که فروش این تسلیحات می‌تواند زمینه‌ساز همکاری‌های بیشتر میان عربستان و اسراییل به جهت داشتن دشمن مشترکی به نام ایران شود.

مقدمه
عربستان سعودی یکی از بزرگترین تولید کنندگان نفت در دنیا است و به تبع آن، درآمد بالایی از صادرات نفت دارد. عربستان و آمریکا در سالیان مختلف رابطه نزدیکی با یکدیگر داشته‌اند و در سال‌های اخیر به عنوان دو شریک استراتژیک مطرح شده¬اند. در سال‌های اخیر به جهت نگرانی مشترک آمریکا و عربستان در مورد تروریسم و نقش ایران در خاورمیانه، همکاری این دو کشور وارد فاز جدیدی شده است که عمده این همکاری‌ها در بخش‌‌های امنیتی و نظامی بوده است. از طرف دیگر، همسو شدن منافع اسراییل و عربستان برای مقابله با ایران، بستر همکاری‌های امنیتی را برای این دو کشور فراهم ساخته است.
عربستان سعودی برای افزایش توان نظامی خود و پر کردن خلاء‌های نظامی خود آغاز به خرید تسلیحات نظامی از کشورهای مختلف آغاز نموده است. در حال حاضر عربستان خرید نظامی وسیعی از ایالات متحده داشته است. این حجم خرید تسلیحات نظامی از آمریکا و نوع سلاح‌های فروخته شده بی سابقه می‌باشد به طوری که بعضی نگرانی‌ها را به وجود آورده است.
یکی از کشورهایی که در این زمینه ابراز نگرانی کرده است اسراییل می‌باشد. اسراییل به جهت حجم و نوع سلاح‌های خریداری شده از طرف عربستان نگران است. نگرانی اسراییل از این مسئله‌ این می‌باشد که، اسراییل برتری نظامی خود را در خاورمیانه از دست بدهد. در این مقاله ما به بررسی نوع تسلیحات خریداری شده از طرف عربستان، اهمیت و کارایی این تسلیحات از نگاه اسراییل و نظرات مختلف مقامات اسراییلی در مورد فروش این سلاح‌ها می‌پردازیم.

الف- نوع تسلیحات، اهمیت و کارایی
دونالد ترامپ به عنوان رئیس جمهور آمریکا در اولین سفر خارجی خود عربستان سعودی را به عنوان کشور مقصد انتخاب کرد. این موضوع می‌تواند حاکی از اهمیت خاورمیانه و نقش عربستان برای جلوگیری از نفوذ ایران در منطقه خاورمیانه نیز باشد. علاوه بر اهداف سیاسی دنبال شده در این سفر، قرارداد نظامی میان آمریکا و عربستان بسته شد. این قرارداد نظامی از جنبه‌های مختلفی حائز اهمیت است. خرید نظامی عربستان از آمریکا به دو صورت کلی تقسیم می‌شود: اول تسلیحاتی که در جنگ با یمن کار برد دارد: (تانک، نفر بر، موشک‌های هدایت شونده، بالگرد، سیستم‌های کنترل مرزی). دوم، سلاح‌هایی که برای مقابله با ایران موثر است: (سامانه موشکی پاتریوت3، سامانه موشکی تاد، شناورهای چند مظوره برای آب‌های کم عمق مانند خلیج فارس، شناورهای گارد ساحلی، رادارهای رهگیری موشک، هواپیماهای ترابری و تجسسی). این نکته نیز قابل ذکر است که حجم خریدهای انجام شده 110 میلیون دلار است که قابلیت افزایش تا 350 میلیون دلار را نیز دارد اما لیست کاملی از نوع این تجهیزات در دست نیست  ولی با این حال، به تبیین موارد اعلام شده، پرداخته می‌شود:
1- تانک آبراهام
از این نوع تانک 153 فروند از طرف عربستان سفارش داده شده است که این سفارش با افزایش 20 عددی رو به رو شده است که این طور به نظر می‌رسد که این امر به دلیل افزایش تعداد تلفات تانک‌های سعودی در جنگ با یمن می‌باشد. این تانک‌های خریداری شده از نوع M1A2s می‌باشد که نسخه ارتقاء یافته تانک آبراهام است. سیستم‌های الکترونیکی در این تانک ارتقاء پیدا کرده که به فرماندهان اجازه ارتباط بهتری با دیگر جنگ افزارهای موجود در صحنه نبرد را می‌دهد.
 
نگاه رژیم صهیونیستی به خرید تسلیحاتی جدید عربستان سعودی

2- موشک‌های هدایت شونده
سلاح دیگری که مد نظر عربستان بوده و علاقه زیادی از خود برای خرید آن نشان داده است، موشک‌های هدایت شونده است. این نوع موشک‌ها از طریق GPS داخلی هدایت می‌شوند که ضریب خطای موشک را به حداقل می‌رساند. از جمله دیگر قابلیت‌های این موشک ارتباط با هواپیما می‌باشد که هواپیما می‌تواند دستورات لازم را در لحظه به آن بدهد و سپس اقدام به شلیک آن بنماید، پس از آن، موشک از طریق آنالیز اطلاعات و ارتباط با ماهواره به هدف مورد نظر اصابت می‌کند.

نگاه رژیم صهیونیستی به خرید تسلیحاتی جدید عربستان سعودی

نگاه رژیم صهیونیستی به خرید تسلیحاتی جدید عربستان سعودی
 
 
3- بالگردهای ترابری
یکی دیگر از خریدهای تسلیحاتی عربستان، خرید بالگردهای ترابری است. هدف از این خرید افزایش توان تحرک میان بخش‌‌های مختلف است. از همین جهت عربستان اقدام به خرید هلیکوپترهای بلک هاک و شنوک مدل اف کرده است. این هلیکوپترها قابلیت حمل نفر و تجهیزات نیمه سنگین نظامی را دارند که به فرماندهان قدرت جابجایی بالایی در میدان جنگ را می‌دهد.


نگاه رژیم صهیونیستی به خرید تسلیحاتی جدید عربستان سعودی
 
 

نگاه رژیم صهیونیستی به خرید تسلیحاتی جدید عربستان سعودی


4- سامانه‌های دفاع پدافند موشکی
سامانه پاتریوت 3 جدیدترین محصول از این نوع سامانه می‌باشد که برای از بین بردن موشک‌های بالستیک در مسافت 20 کیلومتر و ارتفاع 24 کیلومتر است. موشک‌های این سامانه ارتقاء چشم‌گیری داشته و در آن از مواد منفجره استفاده نشده است، بلکه از طریق برخورد مستقیم با موشک هدف و انرژی ایجاد شده، موشک مهاجم را از بین می‌برد. پاتریوت 3 توانایی از بین بردن موشک‌های بالستیک و کروز را دارد. نقطه قوت و تکنولوژی پیچیده این سامانه، موشک‌های آن می‌باشد. این موشک‌ها دارای قابلیت هدایت و تنظیم جهت می‌باشند تا با موشک مهاجم برخورد مستقیم داشته باشند.

نگاه رژیم صهیونیستی به خرید تسلیحاتی جدید عربستان سعودی


 
5- سامانه موشکی تاد
سامانه موشکی تاد نیز مانند سامانه موشکی پاتریوت 3 در زمینه طراحی موشک است. موشک‌های این سامانه نیز فاقد مواد انفجاری در کلاهک آنها می‌باشند و با برخورد مستقیم با موشک مهاجم آن را از بین می‌برند. این سامانه دارای برد 200 و ارتفاع 150 کیلومتری می‌باشد، که موشک‌های بالستیک متهاجم را خارج از جو زمین از بین می‌برد. سامانه تاد تکمیل‌کننده سامانه موشکی پاتریوت 3 در لایه بالایی است.
 
نگاه رژیم صهیونیستی به خرید تسلیحاتی جدید عربستان سعودی

6- شناور دریایی
خرید تسلیحاتی دیگری که عربستان به دنبال آن رفته است، شناورهای مخصوص آب‌های کم عمق می‌باشد. کاربرد اصلی این شناورها برای عربستان در خلیج فارس است. این کلاس از شناورها برای مقابله با تجهیزات سریع و با سطح مقطع کم در آب‌های کم عمق است، مثل شناورهای تندرو. همچنین توان تسلیحاتی این نوع شناورها در مقایسه با نمونه‌های قبلی خود از لحاظ تجهیزات نظامی افزایش چشمگیری داشته است.
 
نگاه رژیم صهیونیستی به خرید تسلیحاتی جدید عربستان سعودی

تاکنون جزئیات بیشتری از نوع این سلاح‌ها در دست نیست. اگر به نوع و قابلیت‌های این سلاح‌ها نگاه کنیم در خواهیم یافت که عربستان در تلاش است تا خلاء‌های نظامی خود را پر کند. به صورت کلی اکثر تجهیرات خریداری شده برای مقابله با ایران و یا مقابله با گروه‌های تحت حمایت ایران می‌باشد.

ب- نظرات مقامات اسراییل
بنا به خبرهای اعلام شده، اسراییل و عربستان، از سال 2013 همکاری‌های اطلاعاتی در مورد ایران داشته‌اند. اما هنوز هم جو بی اعتمادی میان دو طرف حاکم می‌باشد تا جایی که حتی "یووال اشتینیتز" وزیر انرژی اسراییل در سخنرانی خود مطرح کرد که: "عربستان سعودی کشور متخاصم است و ما باید مطمئن شویم که قدرت نظامی اسراییل بالاتر است. خرید میلیون دلاری چیزی است که ما باید در مورد آن توضیح دریافت کنیم."
همچنین "ایوب قراء" وزیر ارتباطات اسراییل بیان نمود که: اگر چه روابط اسراییل و کشورهای سنی در حال بهبود می‌باشد اما هنوز ریسک آسیب رسیدن به برتری نظامی اسراییل مطرح است.
این نوع اظهار نظرها حاکی از نگران بودن مقامات اسراییلی از فروش چنین تسلیحاتی به عربستان می‌باشد. برای اسراییل بالا نگه داشتن توان نظامی خود از دیگر کشورهای خاورمیانه از اهمیت بالایی برخوردار است. اسراییل در حال حاضر زمان آن را دارد تا با استفاده از لابی‌های خود در آمریکا مواردی را در این قرارداد کم کند و در عین حال به افزایش توان نظامی خود اقدام نماید. در سالیان اخیر کشورهای حاشیه خلیج فارس و عربستان، افزایش چشمگیری در خریدهای نظامی خود داشتند که به تبع آن اسراییل به افزایش آمادگی نظامی خود و خرید تسلیحات موثر دست زده است تا برتری خود را در خاورمیانه حفظ کند. اما حجم قرارداد فعلی از رقم بی سابقه‌ای برخوردار است که این مسئله باعث افزایش نگرانی‌های اسراییل شده است.
از جهتی دیگر، برخی دیگر از کارشناسان بر این باورند که فروش تسلیحات به کشور عربستان به هیچ عنوان یک تهدید محسوب نمی‌شود. "یعاکوف عمیدور" مشاور سابق امنیت ملی نخست وزیر، بیان نموده است که: هیچ دلیلی برای نگرانی اسراییل وجود ندارد و این قرارداد می‌تواند موجب همکاری‌های بیشتر کشورهای عربی و اسراییل شود. با نگاهی به گذشته و حال خواهیم فهمید که برتری نظامی اسراییل نیز در تمام دولت‌های آمریکا به اهمیت بوده است و از همین جهت اسراییل اولین دریافت کننده F-35 در دنیا است. از طرف دیگر به این خرید نظامی نگاه کنیم در خواهیم یافت که این سلاح‌های خریداری شده نمی‌توانند به امنیت اسراییل آسیب وارد کنند.
هدف اصلی خرید این سلاح‌ها از سوی عربستان و فروش آمریکا از این سلاح‌ها، برای افرایش اعتماد به نفس عربستان و جلوگیری از نفوذ و برقراری توازن قوا میان ایران و عربستان می‌باشد. این موضوع نیز برای اسراییل یک شرایط ویژه می‌باشد که می‌تواند با همکاری با عربستان ایران را تضعیف کند.  
ناتوی عربی این موقعیت را برای اسراییل فراهم ساخته تا با همکاری مستقیم و غیر مستقیم، با کشورهای عضو این پیمان سطح همکاری‌های خود را بالا ببرد. آمریکا نیز از سوی دیگر دو هدف کلی را برای فروش این سلاح‌ها دنبال می‌کرد: اول، رساندن یک پیام روشن به ایران که به عنوان دشمن مشترک عربستان و آمریکا معرفی شده است. دوم، معرفی عربستان به عنوان کشور برتر از لحاظ نظامی و دادن نقش رهبری به عربستان برای مقابله با ایران در منطقه خاورمیانه.
از سوی دیگر نیز باید به این نکته توجه داشت که یکی از شعارهای انتخاباتی دونالد ترامپ ایجاد رونق اقتصادی و شغل برای آمریکا بوده است. یکی دیگر از جنبه‌های این قرارداد نظامی ایجاد تحول و رونقی دوباره در کارخانه‌های اسلحه‌سازی آمریکا می‌باشد که این قرارداد نظامی میان عربستان و ایالات متحده نقش به سزایی در این کار داشته است.

نتیجه‌گیری
قرارداد تسلیحاتی عربستان و آمریکا بزرگترین خرید تسلیحاتی عربستان از آمریکا است. لیست این تجهیزات خریداری شده، نشان دهنده نقاط قوت و ضعف نظامی عربستان است که سالیان مختلف عربستان به دنبال خرید آنها بوده است. این حجم از خرید سلاح به صورت کلی یک هدف مشخص را دنبال می‌کند، افزایش توان نظامی عربستان در مقابل ایران، اما از سوی دیگر بعضی از این سلاح‌ها نیز در جنگ با یمن نیز کاربرد دارد. نکته حائز اهمیت این است که ایران با در پیش گرفتن یک سیاست عاقلانه برای جلوگیری از مسابقه تسلیحاتی، به سرعت دست به افزایش توان نظامی خود بزند تا در بلند مدت توانایی رقابت با دیگر کشورهای منطقه را داشته باشد.
این خرید تسلیحاتی موجب نگرانی‌هایی برای مقامات اسراییلی نیز شده است. اسراییل اگر چه به همکاری‌های نظامی و اطلاعاتی در مورد ایران و یمن به صورت ضمنی اشاره کرده است اما عربستان را نیز هنوز به عنوان یک کشور دشمن برای اسراییل می‌بیند. نگرانی اصلی اسراییل از حجم خریدهای تسلیحاتی است. که توازن و برتری نظامی خود را در مقابل سایر کشورهای خاورمیانه از دست بدهد و دیگر بازدارندگی نظامی سابق را نداشته باشد.
از طرف دیگر برخی دیگر از کارشناسان معتقد هستند که نه تنها خرید این تجهیزات نظامی به توان و بازدارندگی اسراییل لطمه وارد نمی‌کند بلکه باعث همسوتر شدن منافع عربستان و اسراییل می‌شود و عربستان می‌تواند به عنوان نوک پیکان مبارزه با ایران قرار گیرد که این شرایط هزینه احتمالی اسراییل برای جنگ مستقیم با ایران را کاهش می‌دهد.
همچنین ایران و عربستان به عنوان دشمن نزدیک و دور اسراییل مطرح می‌باشند که هر گونه نزاع و رقابتی میان دو کشور که به کاهش توان آنها بیانجامد می‌تواند یک موقعیت مناسب برای اسراییل فراهم کند. و همچنین این قرارداد تسلیحاتی سود سرشاری برای صنایع اسلحه‌سازی آمریکا و تحقق وعده انتخاباتی دونالد ترامپ داشته است.


دانشجوی کارشناسی روابط بین‌الملل

پی‌نوشت‌ها:

1- C. M. Blanchard, "Saudi Arabia: Background and U.S. Relations," Congressional Research Service , pp. 1-15, 2017.

2- W. D. HARTUNG, "There’s Less than Meets the Eye in Trump’s Saudi Arms Deal," 22 MAY 2017. [Online]. Available: http://www.defenseone.com/ideas/2017/05/theres-less-meets-eye-trumps-saudi-arms-deal/138055/.

3- J. HOLUSHA, "GENERAL DYNAMICS BUYS CHRYSLER TANK DIVISION," 20 February 1982. [Online]. Available: http://www.nytimes.com/1982/02/20/business/general-dynamics-buys-chrysler-tank-division.html.

4- S. S. R. Hansen, "JDAM continues to be warfighter's weapon of choice," 17 03 2006. [Online]. Available: https://web.archive.org/web/20121026092532/http://www.af.mil/news/story.asp?storyID=123017613.

5- "Includes Interceptors for the U.S and the UAE," September 13 2013. [Online]. Available: http://www.lockheedmartin.com/us/news/press-releases/2013/september/mfc-092313-lm-receives-thaad.html.

6- "Navy Issues Stop Work Order for Littoral Combat Ship 3," 14 01 2007. [Online]. Available: http://www.navy.mil/submit/display.asp?story_id=27308.

7- A. AHRONHEIM, "MINISTERS CONCERNED SAUDI ARMS DEAL MIGHT BLUNT ISRAEL'S MILITARY EDGE," 21 MAY 2017. [Online]. Available: http://www.jpost.com/Israel-News/Politics-And-Diplomacy/Ministers-concerned-Saudi-arms-deal-might-affect-Israels-military-edge-492447.

8- J. A. GROSS, "‘How can it hurt?’ Why Israel says it’s not worried by Trump’s huge Saudi arms deal," 22 May 2017. [Online]. Available: http://www.timesofisrael.com/how-can-it-hurt-why-israel-says-its-not-worried-by-trumps-huge-saudi-arms-deal/.

9- G. Cohen, "Trump's $110 Billion Arms Deal With Saudis Shouldn't Worry Israel, Ex-intel Chief Says," 24 May 2017. [Online]. Available: http://www.haaretz.com/israel-news/1.791748.

10- J. Ernest, "What's the goal of America's arms deal with Saudi Arabia?," 24 MAY 2017. [Online]. Available: http://www.abc.net.au/news/2017-05-21/what-do-we-know-about-saudi-arabias-arms-deal-with-america/8544892.

نام:
ایمیل:
* نظر: