آخرین اخبار
کد خبر: ۳۱۵۳۰۷
تاریخ انتشار: ۲۰ خرداد ۱۳۹۶ - ۱۰:۳۹
محمدزارعی*

چکیده
ترور مازن فقها از فرماندهان مرکز عملیات کرانه باختری در گردان‌های قسام شاخه نظامی جنبش حماس در اوایل سال 1396 در نوار غزه، آغاز نبرد اطلاعاتی میان اسراییل و حماس در سطح وسیع‌تری را نوید می‌دهد؛ زیرا این اقدام فقط از سوی یک تیم عملیاتی انجام نشده است، بلکه یک شبکه گسترده از جاسوسان و عوامل سرویس‌های اطلاعاتی اسراییل در ساختار داخلی حماس، نقش اصلی را در این ترور ایفا کرده‌اند. نقش این شبکه فقط منوط به سیاست‌هایی همچون ترور نبوده، نیست و نخواهد بود و ممکن است فراتر از این گونه سیاست‌ها عمل کنند. لذا حماس می‌بایست برای ادامه مسیر مقاومت، در راستای پاک‌سازی بخش‌های داخلی خود از این عوامل، نبردی سخت را که شروع شده، داهیانه ادامه دهد.

مقدمه
با ترور مازن فقها از فرماندهان اتاق عملیات کرانه باختری در گردان‌های قسام شاخه نظامی جنبش حماس در اوایل فروردین 1396، نبردی خاموش میان اسراییل و حماس در عرصه امنیتی- اطلاعاتی شعله‌ور شد. مجریان و عاملان این ترور به سرعت توسط دستگاه‌های امنیتی حماس بازداشت شده و همه آنها طبق احکام قضایی صادر شده، مجازات شدند. شاید با گذشت تمامی این تحولات، این مسأله به ذهن متبادر شود که پرونده ترور مازن فقها کاملاً بسته شده است. اما باید بسیار توجه داشت که این پرونده هنوز کاملاً بسته نشده است و این قصه سر دراز دارد، زیرا این اقدام توسط یک شبکه گسترده ایجاد شده که هنوز اضلاع اصلی این شبکه کشف نشده است. در همین راستا تلاش می‌شود تا این مسأله از طریق موارد ذیل بررسی شود:
- نحوه فعالیت شاباک در نوار غزه
- چگونگی تعامل شاباک با حماس در نوار غزه (با تأکید بر تطور تهدیدات)
- شیوه‌های نفوذ اطلاعاتی اسراییل در ساختار حماس طی گام‌های مختلف

الف) فعالیت میدانی افسران شاباک در نوار غزه
در بین افسران سرویس اطلاعات داخلی اسراییل «شاباک»، مأموریت افسران مسئول در عرصه نوار غزه نسبت به کرانه باختری بسیار دشوارتر است، زیرا به دلیل سیطره مقاومت بر این منطقه، افسر شاباک در این منطقه به صورت میدانی حضور ندارد. اما باید توجه داشت که شاباک در عرصه نوار غزه بسیار فعال است، زیرا زمینه عامل شدن و همچنین جاسوسی در فضای این منطقه به دلیل شرایط معیشتی تحمیل شده بسیار زیاد است و به تبع همین مسأله، شاباک در ساختار حماس در نوار غزه نیز نفوذ گسترده‌ای طی سال‌های گذشته پیدا کرده است.

ب) تطور تهدیدات؛ معیار تعامل اطلاعاتی اسراییل با حماس
حماس به دلیل اینکه در نوار غزه تهدید اصلی برای اسراییل به شمار می رود، مورد نفوذ اطلاعاتی بیشتر این رژیم نیز قرار گرفته است. با توجه به تحول و تطور گسترده حماس طی سال‌های گذشته، تهدیدات این گروه برای اسراییل نیز متحول شده است. لذا شاباک مأموریت افسران خود در عرصه نوار غزه و حماس را با توجه به تحول تهدیدات این منطقه (به ویژه حماس) که متوجه اسراییل است، مشخص می‌کند. در یک برهه‌ای تونل‌ها و موشک‌های این گروه برای اسراییل تهدید اصلی است فلذا اقدام به ترور نفرات اصلی این تهدیدات در حماس می‌کنند. زمانی دیگر پهپاد و افراد امنیتی- نظامی در دفتر اجرایی حماس به عنوان تهدید اصلی به شمار می‌روند، لذا محمد الزواری مهندس پهپادهای گردان‌های قسام و احمد الجعبری فرمانده گردان‌های قسام که عضو دفتر اجرایی حماس نیز شده بود، ترور می‌شوند. قبل از ترور فقها نیز، با بررسی رسانه‌ها و اظهارات صهیونیست‌ها می‌شد کاملاً دریافت که مرکز عملیات کرانه باختری در گردان‌های قسام به عنوان تهدید مهم اسراییل به شمار می‌رود، بنابراین ترور یکی از نفرات اصلی این مرکز عملیات یعنی فقها کلید خورد. در حال حاضر نیز کماندوهای دریایی گردان‌های قسام به عنوان یک تهدید برای اسراییل معرفی می‌شوند و اسراییل بارها اعلام کرده است که در نبرد بعدی، فعالیتهای دریایی حماس بیشتر خواهد شد. لذا باید به دنبال ضربه زدن اسراییل به این بخش از گردان‌های قسام به ویژه ترور فرماندهان اصلی آن بود.

ج) نفوذ اطلاعاتی اسراییل در حماس و مقابله حماس با این پدیده
تمامی تهدیدات حماس و در پی آن ترورهای متعدد، نشان از نفوذ اطلاعاتی شدید اسراییل و سرویس‌های امنیتی این رژیم در ساختار حماس دارد. با توجه به این مسأله چند نکته قابل توجه است:
1- موفقیت حماس در بازداشت 45 عامل شاباک در نوار غزه در پی ترور فقها، به معنای اتمام نبرد اطلاعاتی این جنبش با اسراییل نیست، بلکه به معنای مقدمه چنین نبردی است.(1)

2- ترور فقها و کلید خوردن مجدد نبرد امنیتی حماس و اسراییل، با توجه به مطرح شدن تهدیدی جدید موسوم به مرکز عملیات کرانه باختری بوده است. در این راستا، خلیل الحیة از رهبران حماس روز جمعه 5 خرداد 1395 اعلام کرد که با ترور فقها نبرد امنیتی با اسراییل مجدداً کلید خورده است و نقش آفرینی فقها در انتفاضه قدس (عملیات‌های فردی در کرانه باختری) دلیل ترورش بود.

3- شاباک، شبکه ای از عوامل را در نوار غزه به ویژه نهادهای حماس ایجاد کرده است که پاک‌سازی این شبکه شاید در آینده‌ای بلند مدت متصور باشد.

4- حماس باید برای پیشبرد این نبرد، در وهله اول اقدام به پاک‌سازی نهادهای امنیتی و نظامی خود کند، زیرا این دسته از نهادها در رأس این نبرد هستند. لازم بذکر است که طی سال‌های گذشته در ساختار امنیتی و نظامی حماس جاسوسان و عوامل بزرگی در سطوح بالا کشف و بازداشت شده‌اند.
5- پدیده سلفی- جهادی در نوار غزه از خطوط ارتباط با سرویس‌های اطلاعاتی اسراییل می‌باشند، زیرا عامل قاتل در ترور فقها دارای گرایشات سلفی بوده است.(2) لذا حماس در این نبرد از این ناحیه ممکن است ضربات بیشتری بخورد.

6- در راستای این نبرد، باید به عامل خاکستری در سرویس‌های اطلاعاتی اسراییل بسیار توجه شود که البته رصد آن به سادگی نیست. این عامل، عاملی است که در تمامی اوقات در حال انجام مأموریت نیست. این دسته از عوامل در برخی از برهه‌ها اطلاعات با ارزشی دارند. سیاست شاباک در قبال این گونه عوامل، «فرآیند در هم تنیدگی» است که هدفش احاطه عامل به نوعی است که وی از بازگشت، توبه و ترک جاسوسی خودداری کند. این فرآیند از طریق شبکه دنبال می‌شود. معمولاً افسر مرتبط با عامل، همیشه مأموریتی را برای وی تعریف می‌کند. این دسته از عوامل حسب جایگاه‌ها، مناصب و مأموریت‌هایشان در ساختار حماس، بسیار زیاد می‌باشند.

*کارشناس مسایل فلسطین


پی نوشت‌ها:
1. فک الشیفرة ضربة أمنیة کبیرة لمخابرات الإحتلال، 16 می 2017، وزارة الداخلیة و الأمن الوطني – دولة فلسطین، قابل دسترسی در:
 www.moi.gov.ps/117971
2. القضاء العسکري في غزة یبدأ محاکمة "أشرف أبولیلة" قاتل الشهید مازن فقهاء، 15 می 2017، وکالة سما الإخباریة، قابل دسترسی در:
www.samanews.ps/302528
 

نام:
ایمیل:
* نظر: