آخرین اخبار
کد خبر: ۳۱۲۱۰۷
تاریخ انتشار: ۰۴ شهريور ۱۳۹۴ - ۱۰:۲۵
دکتر احمد زارعان در مؤسسه ندا:
صد و سیزدهمین جلسه هم اندیشی موسسه ندا که با حضور جمع زیادی از علاقمندان و صاحبنظران مسئله فلسطین و تحولات منطقه برگزار شد؛ این هفته با حضور دکتر احمد زارعان پژوهشگر مسائل منطقه ای و مدرس دانشگاه به واکاوی ابعاد موضوع سوریه پرداخت.
موازنه قوا در سوریه در حال حاضر به نفع نظام است و مشروعیت بشار اسد در سطح داخلی افزایش یافته است.


صد و سیزدهمین جلسه هم اندیشی موسسه ندا که با حضور جمع زیادی از علاقمندان و صاحبنظران مسئله فلسطین و تحولات منطقه برگزار شد؛ این هفته با حضور دکتر احمد زارعان پژوهشگر مسائل منطقه ای و مدرس دانشگاه به واکاوی ابعاد موضوع سوریه پرداخت. در این نشست علمی و تخصصی که با عنوان "ريشه ها، ويژگي ها و چشم انداز بحران سوريه و تاثير آن بر پرونده فلسطين" برگزار شد، دکتر زارعان بحث خود را در قالب سرفصل هایی اساسی ازجمله ریشه ها و ویژگی بحران سوریه، تاثیر این بحران بر موازنه قوا در معادله صهیونیستی- فلسطینی و چشم انداز آتی آن ارائه داد.

این پژوهشگر مسائل منطقه ای در ابتدای سخنان خود به بررسی بحران خاورمیانه پرداخت و با اشاره به اینکه ریشه‌یابی غیر صحیح بحران‌های خاورمیانه منجر به تجویز راه حل نادرست می‌شود، عنوان کرد که بر خلاف برخی فرضیات که ریشه بحران را در وضعیت نابسامان اقتصادی و عدم جذب کشورهای خاورمیانه در اقتصاد جهانی یا مسئله انرژی (نفت) دانسته و راهکارهایی متناسب با این موضوعات برای حل بحران‌های خاورمیانه پیشنهاد کرده‌اند، درحقیقت باید بر اساس مفهوم ابر بحران‌ها به دنبال شناسایی ریشه‌های بحران در منطقه و در نهایت ارائة راه‌حل برای آن‌ها بود. ایشان ابربحران‌ها را بحران‌هایی تعریف کردند که خاصیت انتشاری دارند و باعث بروز بحران‌ها یکی پس از دیگری می‌شود. وی در ادامه چالش‌های هویتی ناشی از مرزهای مصنوعی و اختلافات تاریخی قومی و مذهبی، بحران مشروعیت و بحران جانشینی در برخی نظام‌های سیاسی، مداخله قدرت‌های استعماری و استکباری در منطقه، روند جهانی‌سازی را به عنوان نمونه‌ای از ابربحران‌ها یا ریشه‌های بحران در منطقه معرفی کرد.

دکتر زارعان ضمن اشاره به این مطلب که الگوی رفتاری دولت‌ها در قبال بحران‌ها، صورت‌های گوناگونی به خود می‌گیرد و می‌توان آن را در قالب‌های تهاجمی (همانند دکترین جنگ پیش‌دستانه جورج بوش)، بدون ملاحظه (ناشی از بی‌تدبیری)، خویشتن‌داری و احتیاط (دوران جنگ سرد میان  آمریکا و شوروی) و رفتار مسئولانه و قاعده‌مند تقسیم نمود؛ ظهورافراط‌گرایی در منطقه را نتیجه واکنش به رفتار تهاجمی آمریکا قلمداد کرد و افزود در بعد فرهنگی، فرایند جهانی‌سازی به خاص‌گرایی فرهنگی و در نهایت مقاومت فرهنگی و هویتی منجر شده است. وی در ادامه، یکی دیگر از ریشه‌های اصلی بحران و عوامل بحران‌زا در فضای خاورمیانه را موجودیت رژیم‌صهیونیستی دانست که به دلیل فقدان مشروعیت ذاتی، همواره در محیط امنیتی داخلی، بیرونی نزدیک و بیرونی دوردست خود احساس تهدید می‌کند و از آنجا که هیچ برآوردی از جنگ نهایی برای تامین امنیت خود ندارد، به امنیتی سازی منطقه مبادرت می‌کند و با توجه به این‌که این امنیتی‌سازی همواره در بعد نظامی صورت می‌گیرد بحران‌های متعددی در نتیجه اقدامات رژیم‌صهیونیستی در منطقه به‌وجود آمده‌اند.

این مدرس دانشگاه در بخش دیگری از سخنان خود به معرفی ویژگی‌های بحران سوریه پرداخت و تعدد بازیگران در سطوح داخلی، منطقه‌ای و بین‌المللی، بازیگری بازیگران غیردولتی و افزایش سطح بحران از سیاسی به امنیتی و سپس نظامی (جنگ) را از جمله مشخصه‌های آن دانست و اضافه کرد که این جنگ را نمی توان جنگی داخلی دانست زیرا عناصر غیرسوری زیادی در صفوف معارضین مسلح قرار گرفته‌اند و از سوی دیگر گروه‌های معارض از سوی قدرت‌های خارجی مورد حمایت قرار دارند و از این رو به نظر می رسد که کاربرد اصطلاح جنگ شبه‌داخلی درباره آن مناسب‌تر باشد. به‌گفته دکتر زارعان، در این میان می‌توان گفت که ویژگی تعدد بازیگران باعث شده در مقطع فعلی راه حل سیاسی برای حل و فصل بحران سوریه دور از ذهن به‌نظر برسد زیرا طرف روشن و واحدی برای مذاکره وجود ندارد ضمن اینکه رفتار غیرمسئولانه بازیگران غیردولتی و غیرقابل کنترل بودن آن‌ها اوضاع را به مراتب دشوارتر کرده‌است. بنابراین پیشنهاد ایران برای وجود یک عزم بین‌المللی به منظور مبارزه با تروریسم در وهله اول و سپس حرکت به سمت یک طرح سیاسی بر مبنای احترام به تصمیم و اراده مردم سوریه، منطقی‌ترین و بهترین راه حل است.

دکتر زارعان همچنین ضمن مرتبط ساختن چشم انداز بحران سوریه با سناریوهای محتمل برای آن، این سناریوها را در دو قالب کلی خاتمه منازعه و استمرار آن دسته بندی کرد که سناریوی اول یا با پیروزی یکی از طرفین (نظام سوریه یا معارضه) یا تجزیه سوریه همراه است. وی تأکید کرد که سناریوی دوم، یعنی استمرار منازعه در آینده میان‌مدت محتمل‌تر خواهد بود. به‌علاوه، باید توجه داشت که نه معارضه و قدت‌های حامی آن‌ها و نه حامیان نظام، هیچ بدیلی برای بشار اسد که یکی از عوامل مهم نگه داشته شدن سوریه در محور مقاومت است، ندارند و این موضوع نیز سناریوی تداوم وضعیت موجود را تقویت می‌کند.

وی در ادامه ضمن اشاره به شرایط میدانی و سیاسی سوریه، با توجه به اینکه کماکان نظام سوریه بر مناطق راهبردی (پایتخت، شهرهای بزرگ، ساحل مدیترانه) سیطره دارد، در مجموع موازنه قوا را به نفع نظام دانست و اذعان کرد تلاش ترکیه برای ایجاد منطقه امن در شمال سوریه اقدامی در جهت بهبود وضعیت معارضه و بر هم زدن موازنه قدرت در سوریه به شمار می رود. به علاوه به نظر می رسد که معارضه با تمرکز بر جبهه غربی و ارتفاعات تلاش می کند که فشار خود را بر شهرهای راهبردی افزایش دهد. ایشان ضمن اشاره به افزایش محبوبیت و مشروعیت بشاراسد در سطح داخلی در مقایسه با روزهای آغازین بحران این عامل را از دلایل تغییر موازنه به نفع نظام دانست.

دکتر زارعان درباره تاثیر بحران سوریه بر مسئله فلسطین نیز دو دیدگاه اصلی در این زمینه را خاطر نشان کرد که اولی معتقد است بحران سوریه تمام و کمال به نفع رژیم صهیونیستی بوده و این رژیم برنده اصلی ماجراست و دوم اینکه این بحران، در عین فرصت های متعددی که برای صهیونیست ها داشته، چالش هایی را نیز برای آن ایجاد نموده که گزینه دوم به واقعیت نزدیک تر است زیرا گسترش ساختار حزب‌الله و تبدیل آن از یک قدرت ملی به قدرتی منطقه‌ای، افزایش توان نظامی و مهارت رزمی رزمندگان حزب‌الله، بالا رفتن روحیه جهادی در میان طرفداران مقاومت در لبنان و سوریه و همچنین تکوین نیروهای مقاومت مردمی در کشورهای مختلف منطقه به عنوان نیروهایی قابل اتکا برای دفاع از محور مقاومت، نمونه هایی از دستاوردهای مقاومت در برابر رژیم‌صهیونیستی می‌باشند که در طول این مدت به وجود آمده‌اند ضمن آن‌که هر لحظه امکان گسترش بحران به رژیم‌صهیونیستی و کشورهای حامی تروریسم در منطقه وجود دارد.

وی در این راستا عنوان کرد که در سناریوهای تجزیه یا استمرار منازعه، رژیم صهیونیستی تلاش می کند که هیچ مرزی با محور مقاومت نداشته باشد و در حال حاضر با همزیستی مسالمت‌آمیز با معارضین در جولان و حمایت از آن‌ها در صدد ایجاد منطقه امن در خاک سوریه است کما اینکه حمایت رژیم‌صهیونیستی از معارضین در جولان اشغالی و حملات هوایی این رژیم به خاک سوریه با هدف جلوگیری از حضور رزمندگان محور مقاومت در این  منطقه صورت گرفته است.

گفتنی است که پس از سخنان دکتر زارعان فرصتی برای پرسش و پاسخ از سوی حاضران اختصاص داده شد. همچنین در بخش اول این نشست، کارشناسان موسسه ندا ارزیابی ها و تحلیل های خود را از تحولات منطقه و فلسطین اشغالی ارائه دادند به طوری که طی آن، موضوعاتی نظیر رویکرد رژیم صهیونیستی به دروزی های سوریه و فلسطین اشغالی، مشارکت ادعایی جهاد اسلامی در حمله موشکی به اهداف صهیونیستی، سفر احتمالی محمود عباس به ایران و مواضع مقامات ایرانی نسبت به آن و غیره مورد بحث و بررسی قرار گرفت.

شایان ذکر است که این سلسله نشست ها روزهای سه شنبه  ساعت 16 در محل موسسه ندا واقع در  میدان انقلاب، خیابان فرصت شیرازی برگزار می شود و حضور در آن برای عموم آزاد است.

 


مطالب مرتبط
نام:
ایمیل:
* نظر: